Officieel overheidsbesluit (uitsnede). 30 juni 1944. ARTIKEL 4. Tenzij in de desbetreffende verordening anders is bepaald, komen de
kosten, voortvloeiende uit de medewerking, bedoeld in de artikelen 1 en 2, ten
laste van het lichaam, dat de medewerking verleende.

ARTIKEL 5. 1.Dit Besluit, hetwelk in de Nederlandsche Staatscourant wordt bekend
gemaakt, wordt geacht te zijn in werking getreden met ingang van 1 April 1941.

1. De vóór den datum van bekendmaking van dit Besluit vastgestelde veror-
   deningen, als bedoeld in de artikelen 1 en 2, worden geacht ingevolge artikel 3
   te zijn goedgekeurd.

's-Gravenhage , 30 Juni 1944.
Apeldoorn

De Secretaris-Generaal
van het Departement van Landbouw en
Visscherij,
H.M. Hirschfeld.

De Secretaris-Generaal
van het Departement van
Binnenlandsche Zaken,
Frederiks. Dit document bevat de slotartikelen van een ambtelijk besluit uit de Tweede Wereldoorlog.
* Artikel 4 regelt de financiële afwikkeling: de kosten voor medewerking aan bepaalde verordeningen vallen onder de verantwoordelijkheid van de instantie (het 'lichaam') die de medewerking heeft verleend.
* Artikel 5 is juridisch interessant vanwege de terugwerkende kracht. Hoewel het besluit in juni 1944 is getekend, wordt het geacht al sinds 1 april 1941 in werking te zijn getreden. Ook worden eerder vastgestelde verordeningen hiermee met terugwerkende kracht gelegaliseerd. Dit duidt op een administratieve 'reparatie' van besluiten die gedurende de bezettingsjaren zijn genomen zonder dat daar wellicht op dat moment de juiste juridische basis voor was. Het document dateert uit de late fase van de Duitse bezetting van Nederland. De ondertekenaars, H.M. Hirschfeld en K.J. Frederiks, waren prominente secretarissen-generaal die gedurende de gehele bezettingsperiode in functie bleven. Hun rol is historisch omstreden; zij probeerden het Nederlandse overheidsapparaat draaiende te houden onder Duits toezicht, vaak met het argument om erger te voorkomen (politiek van 'behouden wat behouden kon').

De vermelding van de locaties 's-Gravenhage en Apeldoorn is typerend voor deze periode. Vanwege de toenemende dreiging van geallieerde bombardementen en de naderende frontlinie werden veel departementen (geheel of gedeeltelijk) geëvacueerd vanuit Den Haag naar het oosten van het land, waaronder Apeldoorn.

De tekst op de achterzijde, die in spiegelbeeld doorschijnt, bevat termen als "voedselvoorziening", wat aansluit bij de portefeuille van Hirschfeld (Landbouw en Visscherij). De voedselvoorziening was in 1944 een kritiek en complex administratief proces voor de Nederlandse bevolking onder het bezettingsregime. H.M. Hirschfeld K.J. Frederiks