Connossement (vrachtbrief voor vervoer over water). 22 mei 1940. Dr. A. v.d. Laan, Directeur Levensmiddelenbedrijf Amsterdam. (Gedrukte tekst is in regulier lettertype weergegeven, handgeschreven of getypte toevoegingen zijn cursief weergegeven.)

V. B. N. A.
kantoor houdende bij de firma
HETTEMA ZONEN
LEEUWARDEN
Telegram-adres:
HETTEMA-LEEUWARDEN
Telefoon : 3388
(Automatisch K 5100 - 3388)

CONNOSSEMENT. (In een cirkel rechtsboven staat het getal 16)

Ik, ondergeteekende, S. Wijdeveld, voerende het ijzeren motorschip, genaamd 2 Gebroeders, groot 115 ton, tehuis behoorende te Leeuwarden, ter afvaart gereed liggende te Leeuwarden, om met de eerste gelegenheid te vertrekken naar Amsterdam, Den Haag, of andere plaats in Holland, alwaar mijn rechte ontlading zal zijn, beken ontvangen en ingeladen te hebben van de V. B. N. A., kantoor houdende bij de Fa. Hettema Zonen te Leeuwarden 77.855 K.G. Aardappelen los gestort wel geconditionneerd, hetwelk ik bij behouden aankomst zal leveren te Amsterdam, Den Haag of andere plaats in Holland, (op nader aan te wijzen losplaatsen) aan den Heer Dr. A.v.d. Laan, Dir. Levensmiddelenbedrijf-AMSTERDAM (b.d. Oranjesluizen nader adres vragen aan telef. 85151 of 28296) tot de vracht van fl. 3,25 p.last voor Amsterdam; Fl. 4,10 p.last voor D. Haag (andere plaatsen volgens tarief) aantal losdagen drie ; ligdagen f 7,95 per dag.

Ter nakoming van het voorgeschrevene verbind ik mijzelven, mijne goederen, alsmede het gemeld schip met deszelfs toebehooren, en heb hiervan drie eensluidende connossementen onderteekend.
(Onverantwoordelijk voor het gewicht).

Leeuwarden, 22 Mei 1940.
(handtekening) S Wijdeveld

(Linker marge:)
Als voorschot op de vracht ontvangen f ................

(Kader linksmidden:)
De schipper is verplicht bij eventueel oponthoud hiervan onmiddellijk aan de Fa. HETTEMA ZONEN telegrafisch of telefonisch kennis te geven.
(Kosten kunnen in rekening worden gebracht).

(Onderaan links:)
De schipper is verantwoordelijk voor het stuktal. Voor lossen op verschillende losplaatsen kan geen verhaalloon in rekening worden gebracht.

(Blauwe inkt-aantekening onderaan:)
Bijgekend (of Berekend)
23 Mei 1940
(paraaf/handtekening) P.J. de Meer Dit document is een bewijs van ontvangst en een vervoersovereenkomst voor een aanzienlijke partij aardappelen (bijna 78 ton). De V.B.N.A. (waarschijnlijk het Verkoopbureau voor Nederlandse Aardappelen) treedt hier op als verzender. De lading is bestemd voor het Levensmiddelenbedrijf in Amsterdam, onder leiding van Dr. A. v.d. Laan.

Opvallend zijn de specifieke logistieke instructies: de schipper moet bij de Oranjesluizen in Amsterdam telefonisch contact opnemen voor het exacte losadres. De vrachtprijs is vastgelegd per 'last' (een oude maatstaf, vaak gelijk aan 2000 kg in de binnenvaart), met verschillende tarieven voor Amsterdam en Den Haag.

De blauwe aantekening onderaan met de datum 23 mei 1940 duidt op een administratieve verwerking of controle een dag na de ondertekening in Leeuwarden. De datum van het document, 22 mei 1940, is historisch zeer relevant. Dit is slechts acht dagen na het bombardement op Rotterdam en de Nederlandse capitulatie in de Tweede Wereldoorlog. Het land bevond zich in de eerste dagen van de Duitse bezetting.

De continuïteit van de voedselvoorziening (aardappelen) was op dat moment van vitaal belang voor de grote steden in het westen van het land. De firma Hettema Zonen uit Leeuwarden was (en is nog steeds) een prominente speler in de Friese pootgoed- en consumptieaardappelhandel. Dit connossement illustreert hoe de binnenvaart en de handel in essentiële levensmiddelen direct na de gevechtshandelingen weer werden hervat of werden voortgezet onder de nieuwe omstandigheden. De vermelding van "automatisch" bellen met een kengetal (K 5100) laat bovendien zien dat de telefonie in die tijd al verregaand was gemoderniseerd. A. v.d. Laan D. Haag K.G. Aardappelen P.J. de Meer S. Wijdeveld