Ambbtelijke brief / rapportage. 26 september 1940. De Directeur (ondertekend door U. Sixma). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier (waarschijnlijk Amsterdam, gezien de referentie naar de Centrale Markt). U. Sixma [handtekening]

VP/HG.
5/54/1 M.
1
Zuurkool-prijzen.

26 September 1940.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Ingevolge een Uwerzijds verstrekte telephonische opdracht heb ik de eer U in bijlage dezes een overzicht te doen toekomen van de gemiddelde groothandelsprijzen, die op de Centrale Markt per vat van 150 kg. netto moesten worden betaald voor zuurkool in de jaren 1936 tot en met 1940. Uit dit overzicht blijkt, dat de tegenwoordige prijs van ƒ 22.- per vat, tegenover een prijs van ƒ 12,- in September 1939, zeer hoog is. Deze stijging wordt eenerzijds verklaard door de stijging van de prijzen der witte kool van ± ƒ 1,50 tot ƒ 3,- per 100 kg. en voorts doordien, tengevolge van weers-omstandigheden, de kool thans zeer veel uitschot en afval bij de bewerking oplevert; tenslotte ook door buitenlandsche vraag, onder andere uit België.

De Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale past voor de bedrijfsvergunning, die zij aan de groentenzouters uitreikt, een heffing toe van ƒ 1,- per vat, evenals het vorige jaar (vide mijn rapport d.d. 23 Januari 1939 no. 5/6/2 M.). Er bestaat een prijsafspraak tusschen de Vereeniging van Groentenzouters en de Vereeniging van Groothandelaren in Zuurkool, welke afspraak gesanctioneerd is door de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale. De thans op de Centrale Markt geldende prijs van ƒ 22,- per vat is in overeenstemming met deze afspraak. De grossiers betalen aan de fabrikanten ƒ 19,- per vat, terwijl de winkeliers de zuurkool moeten verkoopen voor ten minste ƒ 0,09 per pond.

Dezerzijds kan uiteraard niet worden beoordeeld of de verschillende vastgestelde prijzen al dan niet redelijk zijn. Het feit, dat terzake contrôle wordt uitgeoefend door de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale geeft mij echter de overtuiging, dat hier van onredelijke prijzen geen sprake is.

De Directeur, * Kernboodschap: De brief informeert de wethouder over de forse stijging van de zuurkoolprijzen op de Centrale Markt. De prijs per vat is bijna verdubbeld ten opzichte van het jaar daarvoor (van 12 naar 22 gulden).
* Oorzaken van de prijsstijging: De directeur voert drie redenen aan: de gestegen inkoopprijs van witte kool, een slechte oogst door weersomstandigheden (wat zorgt voor meer afval/verlies) en een toegenomen vraag vanuit het buitenland (België).
* Regulering: Er wordt verwezen naar officiële prijsafspraken tussen brancheverenigingen die zijn goedgekeurd door de 'Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale'. Hoewel de prijzen hoog zijn, concludeert de directeur dat ze niet "onredelijk" zijn omdat er toezicht op wordt gehouden.
* Marges: De brief geeft inzicht in de keten: fabrikanten ontvangen f 19,- per vat, de groothandelsprijs op de markt is f 22,- en de consumentenprijs is vastgesteld op minimaal f 0,09 per pond. * Tijdsgewricht: De brief is geschreven in september 1940, enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog.
* Voedselvoorziening: Tijdens de bezetting werd de voedselvoorziening steeds schaarser en strenger gereguleerd. Overheidsinstanties hielden de prijzen van basisvoedsel nauwlettend in de gaten om inflatie en zwarte handel tegen te gaan.
* Instituten: De 'Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale' (NGFC) was een publiekrechtelijk orgaan dat de productie en distributie van groenten en fruit controleerde. De brief toont aan hoe deze instanties ook prijsafspraken tussen marktpartijen sanctioneerden.
* Locatie: De vermelding van "A l h i e r" en de "Centrale Markt" duidt zeer waarschijnlijk op Amsterdam, waar de Centrale Markthallen een spilfunctie vervulden in de voedseldistributie.