Ambtelijke notitie of rapportage betreffende prijsvorming en marktpositie. 24 september 1940. en genieten een korting na
f 3.- per vat van de fabrikanten
De winkeliers moeten de
zuurkool verkoopen voor
minstens 9 cent per pond;
~~zij maken hier een bruto winst~~
~~van ongeveer 4 cent per pond~~
~~1.5 à 1.8 cent per pond.~~
Het overgroot
gedeelte der consumptie van
zuurkool is afkomstig van
de bij bovenbedoelde vereeniging
aangesloten fabrieken (productie
van 140.000 à 150.000 vaten bedragend)
Sommige handelaren
leggen zelf in. De zuurkool fabrikanten
schijnen de prijzen geheel te
beheerschen.
De winstmarge der fabrikanten
wordt door een enkele persoon
exorbitant geacht, door een
andere weer, gezien de prijzen
der grondstoffen en de huidige
werkwijze bij de verwerking,
redelijk geacht. Kan door ons
niet worden beoordeeld. Controle
op die prijsbepaling berust bij de Rijks
Centrale. Geschiedt dus 24/9 '40
van Rijkswege.

[Paraaf: WS] Het document is een interne verslaglegging over de economische situatie in de zuurkoolsector kort na het begin van de Duitse bezetting in Nederland. De kernpunten zijn:

1. Prijsregulering: Er wordt melding gemaakt van een vaste verkoopprijs voor winkeliers (9 cent per pond) en een vaste korting per vat (3 gulden) die zij van fabrikanten ontvangen. De auteur heeft geworsteld met de berekening van de brutowinst per pond, getuige de doorgehaalde regels.
2. Marktdominantie: Een specifieke vereniging van fabrikanten domineert de markt met een jaarlijkse productie van 140.000 tot 150.000 vaten. De auteur merkt op dat deze groep de prijzen lijkt te beheersen, wat duidt op kartelvorming of een monopolistische positie.
3. Winstmarges: Er bestaat onenigheid over de vraag of de winsten van de fabrikanten "exorbitant" dan wel "redelijk" zijn in verhouding tot de grondstofprijzen en productiekosten. De rapporteur onthoudt zich van een eindoordeel.
4. Toezicht: De controle op de prijzen is gedecentraliseerd naar de "Rijks Centrale", wat past binnen de herstructurering van de economie naar een distributie- en controlesysteem onder toezicht van de bezetter. Dit document is geschreven op 24 september 1940, slechts enkele maanden na de capitulatie van Nederland. De datum is cruciaal: de bezetter was op dat moment druk bezig met het invoeren van de 'Ordening' van de Nederlandse economie.

Producten zoals zuurkool waren van strategisch belang voor de voedselvoorziening in de wintermaanden (vanwege het hoge vitamine C-gehalte). De overgang van een vrije markt naar een door de overheid ("van Rijkswege") gecontroleerde distributie-economie is hier in de praktijk zichtbaar. De "Rijks Centrale" (waarschijnlijk verwijzend naar een specifiek Rijksbureau voor de Voedselvoorziening) kreeg de taak om prijzen te maximeren om inflatie en zwarte handel tegen te gaan, terwijl de productie werd gestroomlijnd via gedwongen samenwerkingsverbanden van fabrikanten.