12 november 1940 (verzonden op 13 november) Onbekend (referentie VP/G.), vermoedelijk een gemeentelijke inspecteur of afdelingshoofd. De Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier (Amsterdam). [Stempel/Kenmerk linksboven:]
5/64/2 M
n 5

[Handgeschreven rechtsboven:]
Verzonden 13/11

[Kenmerk rechtsboven:]
VP/G.

[Datum:]
12 November 1940.

[Onderwerp:]
Pryzen van kaas en groente.

[Bestemming:]
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 1 dezer om advies ontvangen stuk no. 755 L.M. 1940 heb ik de eer U te berichten, dat dit stuk my aanleiding geeft tot de volgende opmerkingen.

Na de in dit stuk aangegeven daling in de veilingpryzen van bloemkool in de periode van 29 Juli tot 6 Augustus jl. zyn die pryzen blykbaar wederom gestegen; omstreeks midden Augustus bedroegen zy op de veilingen Loosduinen, Langendyk en De Streek (al naar groote en qualiteit):
f 7,- tot f 15,- ;
eind Augustus: f 3,50 tot f 19,- ; ) per 100 stuks
midden September: f 2,50 tot f 15,- ; )
(dit zyn uiterste pryzen, die zoowel de kleinste exemplaren en de slechtste qualiteiten als de extra goede qualiteiten omvatten).

De marktpryzen te Amsterdam, die in de week van 29 Juli tot 3 Augustus voor Ie, IIe en IIIe qualiteit resp. 22, 16 en 9 cent per stuk beliepen, waren van 5 tot 10 Augustus resp. 18, 12 en 9 cent en hebben zich tot midden September bewogen:
Ie qualiteit van 16-20 cent )
IIe qualiteit van 12-15 cent ) per stuk
IIIe qualiteit van 8 -10 cent. )

Hierdoor ontstaat een ander beeld van de winsten, die door den handel worden gemaakt, dan in het in den aanhef bedoelde stuk wordt gegeven.

In onderstaand staatje geef ik nog een overzicht van markt- en winkelpryzen van bloemkool over de periode van 29 Augustus tot 2 November jl, waaruit van buitensporige winsten door den kleinhandel evenmin iets blykt als dit uit het bovenstaande ten aanzien van den groothandel is gebleken. Dit document is een ambtelijk rapport over prijsvorming in de groentehandel tijdens de eerste maanden van de Duitse bezetting in Nederland. De kern van het schrijven is een verdediging van de handelsmarges tegenover beschuldigingen van prijsopdrijving of woekerwinsten ("buitensporige winsten").

De auteur gebruikt gedetailleerde cijfers van veilingen (Loosduinen, Langendijk, De Streek) en marktprijzen in Amsterdam om aan te tonen dat de prijsschommelingen marktconform waren en afhankelijk van kwaliteit en grootte. Er wordt expliciet onderscheid gemaakt tussen de inkoopprijs per 100 stuks op de veiling en de verkoopprijs per stuk op de markt. De conclusie is dat er geen sprake is van excessieve winsten door de groot- of kleinhandel.

De spelling (bijv. "pryzen", "qualiteit", "blykt") is conform de toenmalige spelling-Marchant, die in 1934 was ingevoerd maar waarin de 'ij' vaak als 'y' werd getypt op schrijfmachines. In november 1940 zat Nederland in de beginfase van de Duitse bezetting. Hoewel de hongerwinter nog ver weg was, begon de schaarste al voelbaar te worden en werden steeds meer producten gerantsoeneerd. De overheid hield de prijzen scherp in de gaten om sociale onrust en inflatie te voorkomen.

De "Wethouder voor de Levensmiddelen" (in Amsterdam destijds de pro-Duitse wethouder Smit, die de distributie beheerde) was verantwoordelijk voor de voedselvoorziening in de stad. Beschuldigingen van zwarte handel of buitensporige winsten door handelaren werden serieus onderzocht. Dit document dient als bewijsvoering in zo'n onderzoek, waarbij de ambtenaar concludeert dat de handelaren binnen de redelijke marges bleven, ondanks de stijgende prijzen.