Circulaire / Dienstbrief 31 mei 1940. Departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart, Rijksbureau voor Rubber (gevestigd te Amsterdam, Heerengracht 182). Gemeentelijk Materialen Bureau
Sint Agnietenstraat 4

Nº 716/4 M. 1940
RBR. 140.

DEPARTEMENT VAN HANDEL, NIJVERHEID EN SCHEEPVAART.
RIJKSBUREAU VOOR RUBBER.

Telefoon 46341.
Gironummer 361100.
Amsterdam, 31 Mei 1940.
Heerengracht 182.

Afd. Autobanden.

Aan alle grootverbruikers van autobanden.

Ter voorkoming van veel correspondentie over de wijze waarop de voor Uw bedrijf benoodigde banden onder de huidige omstandigheden beschikbaar kunnen worden gesteld, geef ik U hieronder eenige aanwijzingen.

a. Het verkoopen van nieuwe banden voor voorraad kan voorloopig niet worden toegestaan. Aanvragen daartoe ingediend op formulieren RBR.24 (gebaseerd op de U destijds toegezonden kaarten RBR.30), welke nog op mijn bureau in behandeling waren, worden geweigerd. De consentzegels worden gerestitueerd. Reeds verleende vergunningen, waarop de banden nog niet werden ingeleverd, worden als vervallen beschouwd. De consentzegels worden vergoed, indien de aanvragen op mijn bureau na 4 Mei behandeld werden. Van vergunningen vóór 4 Mei worden de consentzegels niet vergoed. U dient zich overigens hiervoor met Uw bandenleverancier te verstaan.

b. Aanvragen voor aflevering van nieuwe banden moeten worden ingediend uitsluitend op RBR.3 of RBR.3 en 4 formulieren. Op het formulier dient door den kooper (aanvrager sub b.) een verklaring te worden gesteld, dat hij in het bezit is van een nog geldige schriftelijke vergunning van een daartoe bevoegde autoriteit voor het verkrijgen en verbruiken van motorbrandstof voor automobielen en voorts, dat de kooper niet beschikt over een ongemonteerden nieuwen of bruikbaren band van de gevraagde maat.
De oude band moet onmiddellijk bij het pakhuis worden ingeleverd.

c. Aanvragen voor banden, bestemd voor paardentractie, zullen, indien het nieuwe banden betreft, in maten, welke voor autotractie niet geschikt zijn, in overweging worden genomen.
De kooper dient op het formulier RBR.3 te verklaren, dat hij niet beschikt over een ongemonteerden nieuwen of bruikbaren band in de gevraagde maat.
Wanneer de aanvraag betrekking heeft op oude, al of niet gerecoverde autobanden, welke voor autotractie niet meer geschikt zijn, zal de aanvraag in overweging worden genomen.
De kooper dient in beide gevallen te verklaren op het door hem en den bandenverkooper te teekenen formulier, dat de band(en) uitsluitend voor paardentractie zal(zullen) worden gebruikt.

d. Verbruiksvergunningen (formulier RBR.25) kunnen op de gebruikelijke wijze worden ingediend, doch alleen indien men beschikt over een nog geldige, schriftelijke vergunning als onder b. vermeld.
Op het formulier RBR.25 dient te worden verkllaard, dat de aanvrager over de bovengenoemde nog geldige vergunning beschikt, onder vermelding van datum en nummer der vergunning en voorts, dat niet beschikt wordt over een nog bruikbaren ongemonteerden band in de opgegeven maat. De oude banden dienen onmiddellijk naar het pakhuis van het Rijksbureau voor Rubber te worden opgezonden. Het monteeren van nieuwe banden op auto's, waarvoor men geen schriftelijke vergunning heeft als onder b. bedoeld, heeft onder de huidige omstandigheden geen zin en is dan ook verboden. Ik verzoek U met den meesten nadruk zich stipt aan de gegeven voorschriften te houden en aan de gestelde verplichtingen op nauwgezette wijze te voldoen.

De Directeur van het
Rijksbureau voor Rubber:

(geparafeerd)
(H.v.d.Vaart)

--- * Onderwerp: De brief betreft de strikte regulering en distributie van autobanden in Nederland direct na de Duitse inval.
* Kernpunten:
* Voorraadvorming verboden: Bedrijven mogen geen banden meer op voorraad kopen; bestaande aanvragen worden geannuleerd.
* Koppeling aan brandstof: Men krijgt alleen nieuwe banden als men een geldige benzinevergunning heeft.
* Inleverplicht: Bij aankoop van een nieuwe band moet de oude direct worden ingeleverd bij een pakhuis.
* Paardentractie: Er is een uitzondering voor bandenmaten die enkel geschikt zijn voor paardenwagens (een teken van de terugkeer naar niet-gemotoriseerd transport door schaarste).
* Taalgebruik: Het document hanteert een ambtelijke, dwingende toon ("worden geweigerd", "worden als vervallen beschouwd", "is dan ook verboden").

--- Dit document dateert van 31 mei 1940, slechts twee weken na de Nederlandse capitulatie (15 mei 1940). De "huidige omstandigheden" waar de brief naar verwijst, zijn de direct ingetreden oorlogstoestand en de Duitse bezetting.

Rubber was een schaars en essentieel oorlogsmateriaal. Het Rijksbureau voor Rubber was een crisisorgaan dat moest voorkomen dat de strategische voorraad rubber uitgeput raakte. De brief illustreert de directe overgang naar een distributie-economie, waarbij het bezit van een voertuig niet langer betekende dat men ook recht had op onderdelen; alles werd afhankelijk gemaakt van vergunningen en het maatschappelijk nut (zoals transport met paarden). De stempel van het Gemeentelijk Materialen Bureau in Amsterdam suggereert dat dit een exemplaar is dat door de lokale overheid werd gebruikt voor de uitvoering van deze landelijke richtlijnen.