Augustus 1940. DIENST DER GEM. WASCH- EN SCHOONMAAK-, BAD- EN ZWEMINRICHTINGEN.

no. 2720 WSBZ. Amsterdam, Augustus 1940.

Aan Heeren Hoofden van Diensten,
Bedrijven en Instellingen der
Gemeente.

In verband met het naderen van den winter en de daarmee gepaard gaande noodzaak te zorgen voor de lichtafsluiting in de gemeentegebouwen, heb ik de eer Uw aandacht te vragen voor het volgende.

Voorop zij gesteld, dat het leveren van stoffen lichtafsluitende gordijnen niet meer mogelijk is, daar de daartoe benoodigde stoffen uitsluitend ten behoeve van de Duitsche Wehrmacht mogen worden afgeleverd.

Dezerzijds kan echter worden gezorgd voor een voldoende lichtafsluiting door middel van rolgordijnen van zwart papier.

Teneinde een vlotte afwikkeling mogelijk te maken en tevens de aan deze aangelegenheid verbonden kosten zoo laag mogelijk te houden, heb ik de eer U te adviseeren:

1o. het aantal te verdonkeren vertrekken tot een minimum te beperken (b.v. door het combineeren van afdeelingen);
2o. de lichtsterkte in deze lokaliteiten tot de kleinst mogelijke terug te brengen;
3o. gangen en trappenhuizen van verduisteringslampen te voorzien, zoodat daar geen gordijnen behoeven te worden geplaatst;
4o. Uw personeel opdracht te geven met de verduisteringsgordijnen voorzichtig om te gaan, teneinde onnoodige overlast en hooge reparatiekosten te voorkomen.

Tenslotte dring ik er bij U met klem op aan mij Uw opdracht tot levering of uitnoodiging tot een bespreking ten spoedigste te doen toekomen, daar ik anders niet kan garandeeren tijdig over voldoende materiaal te beschikken.

1. DE DIRECTIE. In deze brief informeert de directie van de Amsterdamse gemeentelijke wasdienst andere afdelingshoofden over de noodzaak van verduisteringsmaatregelen voor de naderende winter. Het document bevat enkele belangrijke operationele punten:

2. Schaarschte aan materiaal: Er is een direct tekort aan textiel. Stoffen gordijnen kunnen niet meer geleverd worden omdat alle beschikbare stoffen gevorderd zijn door de Duitse Wehrmacht.

3. Surrogaatoplossing: Als alternatief worden rolgordijnen van zwart papier aangeboden.
4. Bezuinigingsmaatregelen: Er wordt geadviseerd om het aantal te verlichten ruimtes te minimaliseren (door afdelingen samen te voegen) en de lichtsterkte te verlagen.
5. Efficiëntie: In gangen en trappenhuizen wordt aangeraden speciale verduisteringslampen te gebruiken in plaats van gordijnen.
6. Urgentie: De directie maant tot spoed bij het plaatsen van bestellingen vanwege de onzekere materiaalvoorraad. De brief is gedateerd in augustus 1940, slechts drie maanden na de Nederlandse capitulatie en het begin van de Duitse bezetting. De verduistering (lichtafsluiting) was een van de eerste ingrijpende maatregelen die de bezetter oplegde. Het doel was om navigatie door geallieerde bommenwerpers bij nacht te bemoeilijken.

Dit document illustreert hoe snel de Nederlandse economie en de gemeentelijke diensten zich moesten aanpassen aan de 'nieuwe orde'. De prioriteitstelling van de Wehrmacht boven civiele behoeften wordt hier expliciet benoemd als oorzaak voor het gebrek aan textiel. De brief toont de bureaucratische realiteit van de vroege bezettingstijd, waarbij schaarste en dwingende voorschriften de dagelijkse bedrijfsvoering van de gemeente gingen domineren.