Officieel overheidsformulier / Toelichting bij distributiebesluit. TOELICHTING

Als verbruiker wordt beschouwd hij, die minerale smeeroliën gebruikt als smeermiddel of als grondstof, hulpstof of isolatiemiddel bij de vervaardiging van inkt, jute, textiel, touw, verf, kabels, enz.; ook wordt als verbruiker beschouwd hij die minerale smeeroliën en vetten voor technische doeleinden overpakt in kleine verbruikersverpakking (fleschjes, doosjes, tubes, potjes) ten behoeve van den detailverkoop.

Groep 4, motorolie voor motorrijtuigen.
Houders van motorrijtuigen met rijvergunning kunnen smeerolie en vet zonder vergunning betrekken, echter uitsluitend geschonken of geperst in de daarvoor bestemde vulopeningen of smeernippels aan het motorrijtuig.
Aan houders van motorrijtuigen met rijvergunning, die over vergunningen voor méér dan 100 l brandstof per brandstof-distributieperiode beschikken en die tot dusverre hun smeermiddelen in bussen of drums ontvingen, is het toegestaan zich door middel van dit formulier te wenden tot het Rijksbureau. In kolom „Opmerkingen” (J) te vermelden hoeveel brandstof (vloeibaar) voor de loopende distributieperiode is toegewezen.
Houders van motorrijtuigen met rijvergunning, die op vaste brandstof loopen, kunnen eveneens dit formulier inzenden.
Aanvragen van houders van motorrijtuigen kunnen slechts in behandeling worden genomen, indien tegelijkertijd de onderaan deze bladzijde gestelde verklaring wordt onderteekend. Het niet nakomen van het in deze verklaring gestelde kan voor den betrokkene ernstige gevolgen hebben.

Groep 5, smeerolie voor versnellingsbakken van motorrijtuigen, enz.
Hiervoor geldt wat onder groep 4 is vermeld.

Groep 7, motorolie voor stationnaire en scheepsverbrandingsmotoren.
Voor binnenvaart zich wenden tot de Bevrachtingscommissies.
Voor visscherij zich wenden tot de agenten der Nederlandsche Visscherij Centrale.

Groep 10, witte oliën (vaseline-oliën en paraffine-oliën).
Slechts verbruikers voor technische doeleinden dienen dit formulier in te vullen. (Voor pharmaceutische, medicinale of cosmetische doeleinden zich wenden tot het Rijksbureau voor Genees- en Verbandmiddelen te Amsterdam, Tesselschadestraat 6.)

Groep 11, transformator- en schakelolie.
Rijks-, provinciale of gemeentelijke electriciteitsbedrijven dienen zich hiervoor te wenden tot den Directeur-Generaal van de Electriciteitsvoorziening in Nederland, Departement van Waterstaat te ’s-Gravenhage. Particuliere bedrijven met eigen centrales dienen zich voor transformator- en schakelolie met dit formulier tot het Rijksbureau voor Aardolieproducten te wenden. Afgewerkte olie laten regenereeren.

Groep 12, spindelolie en lichte machine-olie tot maximum 3° E/50° C.
Hiertoe behooren o.a. spoelolie, penetrating oil, persolie, batching oil.

Groep 13, machine-olie middelzwaar, visc. 3—5° E/50° C.
Hiertoe behooren o.a. electromotor- en dynamo-olie.

Groep 14, machine-olie zwaar, visc. 5—7° E/50° C.
Hiertoe behooren o.a. drijfwerkolie, loom-oil.

Groep 23, vaseline, uitsluitend voor technische doeleinden.
Hiervoor geldt wat hierboven onder groep 10 is vermeld.

Groep 26, overige soorten.
Hieronder behooren o.m. schokbrekerolie (mineraal), asphaltachtige tandwiel- en staaldraadvetten, bovensmeerolie, minerale roestwerende preparaten, exhausterolie.

VERKLARING:

Ondergetekende(n) hoofd(en) der onderneming verplicht(en) zich van 1 Januari 1941 tot en met 31 Maart 1941 géén smeeroliën in de vulopening van zijn motorrijtuig te zullen betrekken zonder schriftelijke toestemming van het Rijksbureau voor Aardolieproducten.

....................................................................................
(Handteekening) Dit document is een instructieblad voor de distributie van olieproducten tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Vanwege de oorlogssituatie was er een groot tekort aan aardolie. Om te voorkomen dat de strategische voorraad uitgeput raakte, werd de distributie streng gereguleerd door het Rijksbureau voor Aardolieproducten.

De belangrijkste punten uit de tekst zijn:
* Categorisering: Smeeroliën worden ingedeeld in specifieke groepen (4 t/m 26) op basis van viscositeit en toepassing. Dit wijst op een zeer gedetailleerd bureaucratisch beheersysteem.
* Controle op verbruik: Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen kleinverbruikers (die direct bij de pomp gesmeerd worden) en grootverbruikers (die drums/vaten nodig hebben).
* Regeneratie: Bij Groep 11 wordt expliciet vermeld dat afgewerkte olie "geregenereerd" (gerecycled) moet worden, wat de extreme schaarste benadrukt.
* Sancties: De tekst waarschuwt dat het niet naleven van de regels "ernstige gevolgen" kan hebben, een dreigement dat in oorlogstijd zwaar woog.
* Verklaring: De gebruiker moet ondertekenen dat hij geen olie zal betrekken buiten het Rijksbureau om, wat diende als juridische basis voor vervolging bij illegale handel (zwarte markt). In januari 1941 was Nederland ruim een half jaar bezet door Nazi-Duitsland. De Britse blokkade op zee zorgde ervoor dat de aanvoer van aardolie uit Amerika en Azië volledig was gestopt. De weinige olie die nog beschikbaar was, werd prioritair toegewezen aan de Duitse Wehrmacht en essentiële Nederlandse diensten (zoals voedselvoorziening en nutsbedrijven).

Het "Rijksbureau voor Aardolieproducten" was een van de vele rijksbureaus die door de bezetter en de Nederlandse ambtenarij werden opgezet om de schaarse grondstoffen te rantsoeneren. Dit document illustreert hoe de totale oorlogsvoering doordrong tot in de kleinste details van de bedrijfsvoering en het dagelijks leven: zelfs voor het smeren van een machine of een auto was toestemming van de overheid nodig. Rijksbureau Wehrmacht