Archief 745
Inventaris 745-311
Pagina 111
Dossier 21
Jaar 1940
Stadsarchief

Een ambtelijk financieel overzicht of bijlage bij een brief.

3 juli 1940 (betreft de maand mei 1940). Van: Directeur van het Marktwezen. Aan: Wethouder voor de Levensmiddelen (Gemeente Amsterdam).

Origineel

Een ambtelijk financieel overzicht of bijlage bij een brief. 3 juli 1940 (betreft de maand mei 1940). Directeur van het Marktwezen. Wethouder voor de Levensmiddelen (Gemeente Amsterdam). Behoort bij brief no 10/4/8 d.d. 3 Juli 1940
aan den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen
van den Directeur van het Marktwezen.

Opgave van de financieele gevolgen die het Marktwezen
(inclusief het bedrijf van de Centrale Markt en het
bedrijf van de Vismarkt) van den oorlogstoestand
ondervindt over de maand Mei 1940.

A. Nadelige financieele gevolgen.

Salarissen aan personeel, dat ter vervanging
van gemobiliseerden moest worden aangesteld | f 39.24
Huurderving ontstaan door het als gevolg
van de mobilisatie ontruimen van
huurovereenkomsten. (inclusief correctie
op de opgaven over Februari, Maart, April
en Mei) | " 1455.98
Mindere opbrengst van belasting heffingen | " 2513.70

Extra uitgaven verband houdende met
den oorlogstoestand | " 302.79
Hoogere uitgaven door prijsstijging | PM


4311.71

B. Voordeelige financieele gevolgen.

Aan gegradueerde gemobiliseerden minder
uitgekeerd dan het normale salaris of
loon | f 422.73
Vergoedingen voor het in gebruik geven van
kantoor- en pakhuisruimten voor militaire
doeleinden | 97.16


f 519.89 * Type document: Een ambtelijk financieel overzicht of bijlage bij een brief.
* Inhoud: Het document brengt de directe economische impact van de Duitse inval (mei 1940) in kaart voor de gemeentelijke marktinstanties. Het splitst de effecten op in kostenposten (A) en onverwachte meevallers (B).
* Belangrijkste bevindingen:
* De grootste schadepost is het verlies aan belastinginkomsten (f 2513.70) en huurinkomsten (f 1455.98), wat wijst op een sterke stagnatie van de handel tijdens de gevechtsdagen en de beginnende bezetting.
* Onder 'voordelen' wordt gemeld dat er minder salaris is uitgekeerd aan gemobiliseerd personeel. Dit komt doordat de gemeente vaak alleen het verschil tussen het civiele loon en de militaire soldij bijbetaalde; als de soldij steeg (bijv. bij gegradueerden), hoefde de gemeente minder bij te leggen.
* De post 'prijsstijging' staat genoteerd als PM (Pro Memorie), wat betekent dat men de kostenstijging wel signaleert, maar op dat moment nog niet exact kon becijferen. Dit document is opgesteld op 3 juli 1940, slechts zeven weken na de Nederlandse capitulatie. Het geeft een uniek inkijkje in hoe de gemeentelijke bureaucratie in Amsterdam direct na de inval probeerde de chaos van de 'oorlogstoestand' te vertalen naar begrotingscijfers.

De term "Marktwezen" verwijst naar de dienst die verantwoordelijk was voor cruciale voedseldistributiepunten zoals de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. De vermelde "mobilisatie" had niet alleen personeel weggetrokken uit de stad, maar leidde ook tot het vorderen van gebouwen door zowel het Nederlandse leger (vóór 15 mei) als de Duitse bezetter (daarna), waarvoor vergoedingen werden betaald (zoals te zien onder sectie B). De administratieve afwikkeling van deze turbulente meimaand was essentieel voor de voedselvoorziening van de stad onder het nieuwe regime.

Samenvatting

  • Type document: Een ambtelijk financieel overzicht of bijlage bij een brief.
  • Inhoud: Het document brengt de directe economische impact van de Duitse inval (mei 1940) in kaart voor de gemeentelijke marktinstanties. Het splitst de effecten op in kostenposten (A) en onverwachte meevallers (B).
  • Belangrijkste bevindingen:
    • De grootste schadepost is het verlies aan belastinginkomsten (f 2513.70) en huurinkomsten (f 1455.98), wat wijst op een sterke stagnatie van de handel tijdens de gevechtsdagen en de beginnende bezetting.
    • Onder 'voordelen' wordt gemeld dat er minder salaris is uitgekeerd aan gemobiliseerd personeel. Dit komt doordat de gemeente vaak alleen het verschil tussen het civiele loon en de militaire soldij bijbetaalde; als de soldij steeg (bijv. bij gegradueerden), hoefde de gemeente minder bij te leggen.
    • De post 'prijsstijging' staat genoteerd als PM (Pro Memorie), wat betekent dat men de kostenstijging wel signaleert, maar op dat moment nog niet exact kon becijferen.

Historische Context

Dit document is opgesteld op 3 juli 1940, slechts zeven weken na de Nederlandse capitulatie. Het geeft een uniek inkijkje in hoe de gemeentelijke bureaucratie in Amsterdam direct na de inval probeerde de chaos van de 'oorlogstoestand' te vertalen naar begrotingscijfers.

De term "Marktwezen" verwijst naar de dienst die verantwoordelijk was voor cruciale voedseldistributiepunten zoals de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. De vermelde "mobilisatie" had niet alleen personeel weggetrokken uit de stad, maar leidde ook tot het vorderen van gebouwen door zowel het Nederlandse leger (vóór 15 mei) als de Duitse bezetter (daarna), waarvoor vergoedingen werden betaald (zoals te zien onder sectie B). De administratieve afwikkeling van deze turbulente meimaand was essentieel voor de voedselvoorziening van de stad onder het nieuwe regime.

Kooplieden in dit dossier 26

Gebouw Jan van Galenstraat 8/22 Waterlooplein
Sportveld nabij terrein Waterloosing [doorgehaald]
Stads-bank-van-leening, rek. 49
Strook Visseringkade gratis
Strook Vlissingkade zie 96/12/1 m
Terrein, bestemd voor de uitbreiding van het marktterrein Waterlooplein
Terreinstuk langs kade F id.
Waterleidingen, rek. 43

Gerelateerde Documenten 6