die van 1921 tot 1941 burgemeester van Amsterdam was.

Getypt uittreksel/afschrift van een vergunning (eensluidend afschrift).

* **Inhoud:** Het document bevat de voorwaarden waaraan een vergunninghouder moet voldoen. De kern is dat de vergunning alleen geldig is in combinatie met een betalingsbewijs (kwitantie) van het standplaatsgeld voor de betreffende week. * **Handhaving:** Er wordt expliciet vermeld dat de documenten getoond moeten kunnen worden aan zowel de politie (2e afdeling, 3e sectie) als aan de Dienst van het Marktwezen. * **Status van het document:** Het betreft een "eensluidend afschrift". De afkorting "(w.g.)" in de stempel staat voor "was getekend", wat aangeeft dat dit een officiële kopie is van een origineel besluit. * **Administratieve details:** Er is 1 gulden aan leges (administratieve kosten) betaald voor dit afschrift. De initialen "SL" verwijzen waarschijnlijk naar de typist of de behandelend ambtenaar. * **Personen:** De genoemde "De Vlugt" verwijst naar Willem de Vlugt, die van 1921 tot 1941 burgemeester van Amsterdam was.

Openbare bekendmaking (vorderingsbevel).

* **Inhoud:** Het document is een formeel bevel van de burgemeester van Amsterdam om een specifiek onroerend goed (een gedeelte van een sorteerloods) in gebruik te nemen voor de luchtbescherming. * **Juridische grondslag:** De vordering is gebaseerd op de 'Wet tot bescherming van de bevolking tegen luchtaanvallen' uit 1936. Artikel 8 van deze wet gaf de burgemeester de bevoegdheid om goederen te vorderen in tijden van dreigend gevaar. * **Object van vordering:** Het betreft het oostelijk gedeelte van een sorteerloods op pier Q. De eigenaar/beheerder is de Directeur Marktwezen, gevestigd aan de Jan van Galenstraat 14 (de Centrale Markthallen). * **Opvallende details:** * De datum '17' juni is handgeschreven aangepast over een getypt cijfer. * Onderaan is "den Minister" doorgestreept en vervangen door "het Departement", wat duidt op de bestuurlijke veranderingen direct na de capitulatie waarbij secretarissen-generaal de leiding overnamen van de ministers. * De afkorting 'Lbd.' in het referentienummer staat voor Luchtbeschermingsdienst.

Getypte doorslag van een ambtelijke brief of memorandum.

Dit document is een administratieve vastlegging van een besluit betreffende de marktgelden op het Waterlooplein in Amsterdam. Het betreft de heer S.A. Cathan (Salvador Abraham Cathan), woonachtig in de Christiaan de Wetstraat 26. De brief bevestigt een vrijstelling van betaling voor marktgeld. Er wordt gerefereerd aan een eerdere datum of gebeurtenis op 14 december 1941. De handgeschreven notitie "verzonden 16/1" geeft aan dat de officiële berichtgeving op de datum van het document de deur uit is gegaan. De afkorting "HG." linksboven staat waarschijnlijk voor de betreffende gemeentelijke dienst (mogelijk Handels- en Gezondheidsdienst).

Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie.

Dit document is een formele aanvraag voor een exploitatievergunning voor een ververschingslokaal (een kantine of koffiehuisje) op een marktterrein. De directeur van het Marktwezen verzoekt de wethouder om medewerking, waarbij hij aangeeft dat de politie al positief heeft geadviseerd, maar dat een formeel oordeel van de Hoofdcommissaris nog noodzakelijk is. Opvallend is de administratieve weg: de brief is gedateerd op 29 november, wordt op 4 december officieel ontvangen en op diezelfde dag door de wethouder direct doorgeleid naar de politie voor advies. Dit getuigt van een strikte ambtelijke hiërarchie en procedurele afhandeling in oorlogstijd. De naam 'Polak' en de locatie 'Gaaspstraat' zijn in deze periode (november 1941) cruciaal voor de historische duiding.

Handgeschreven memo of ambtelijke notitie.

Het document is een korte instructie voor een administratieve handeling. De kern van het bericht is een verzoek om de heer W. Bense uit Purmerend aan te schrijven met het verzoek een snoer van de elektrische marktverlichting aan de Binnengracht in te leveren. * **Toponiem:** De "Binnengracht" is een bekende locatie in het historische centrum van Purmerend, vlakbij de Koemarkt. * **Datering:** De verschillende data (26, 27 en 28 januari 1942) duiden op de opeenvolgende stappen van verwerking: het opstellen van de notitie, de paraaf voor akkoord en de uiteindelijke archivering of verzending. * **Materiaal:** In de context van 1942 (oorlogstijd) was er een grote schaarste aan metalen en elektriciteitsmaterialen. Het strikt toezien op het retourneren van gemeentelijke eigendommen zoals snoeren was in die periode van groot belang.

Officieel aanvraagformulier (ongebruikt).

Dit formulier is een representatief voorbeeld van de bureaucratische controle op de voedselvoorziening in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. * **Doelgroep:** Het document maakt een scherp onderscheid tussen gevestigde winkeliers/halhouders en de mobiele straathandelaren. Dit was essentieel voor de toewijzing van quota. * **Uitsluitingsmechanisme:** De vermelding van 1 december 1941 als peildatum voor een "bonafide kleinhandelaar" diende om gelukszoekers, zwarte handelaren of nieuwe ondernemers uit te sluiten van de legale distributieketen. * **Taalgebruik:** Het gebruik van de spelling-Marchant (bijv. "zoover", "Visscherijcentrale", "gewenscht") is typerend voor die tijd. * **Structuur:** Het document bevat een gedeelte voor de aanvrager en een specifiek blok voor de 'Verdeelingscommissie', wat de hiërarchische controle over de schaarse goederen benadrukt.

Getypte officiële mededeling/brief (doorslag of dossierkopie).

* **Kernboodschap:** De heer B. Wagenaar krijgt een sanctie opgelegd omdat hij op 2 april 1942 de regels omtrent de visverdeling bij de Gemeentelijke afslag heeft overtreden. * **Sanctie:** Uitsluiting van twee beurten bij de verdeling van vis. * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar artikel 7 van het "Reglement voor de verdeeling van visc", uitgevaardigd door de "Nederlandsche Visscherijcentrale". * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden kopy" duidt aan dat dit de kopie is die in het archief van de verzendende instantie werd bewaard. De vermelding "Vischmarkt" duidt de specifieke locatie of afdeling aan.

Typoscript (doorslag of kopie) van een officiële brief met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** De brief dient als officiële intrekking van een disciplinaire maatregel. De heer Staats was blijkbaar uitgesloten van de visafslag op de Gemeentelijke Vischmarkt in Amsterdam. Deze straf, opgelegd op 6 juli 1942, wordt per 17 juli 1942 weer opgeheven. * **Toon:** Zakelijk, formeel en administratief. * **Terminologie:** "In aansluiting op" (verwijzing naar eerdere correspondentie), "j.l." (jongstleden), "den afslag" (de veiling/distributieplaats), "alhier" (te Amsterdam), "wnd." (waarnemend). * **Handgeschreven notities:** De afkorting "e.c.D." (of mogelijk C.C.D.) rechtsboven verwijst zeer waarschijnlijk naar de *Centrale Crisis Controle Dienst*, de instantie die tijdens de bezetting toezag op de naleving van de distributieregels en economische bepalingen.

Zakelijke correspondentie / Bevestigingsbriefje.

* **Inhoud:** Het document betreft een formele bevestiging van de totale hoeveelheid geleverde paling ("aal") gedurende het afgelopen visseizoen. Er wordt verwezen naar eerder verstuurde nota's. * **Kwantiteit:** De genoemde hoeveelheid is "514 p aal". De 'p' staat hier zeer waarschijnlijk voor 'pond', een gebruikelijke maateenheid in de vishandel van die tijd. * **Taalgebruik:** De brief hanteert een beleefde, zakelijke toon ("hebben wij de eer U", "Hoogachtend"). Opmerkelijk is de typefout "medetdelen" (in plaats van 'mede te delen'). De afkorting "dn.hr." staat voor 'Den heer'. * **Status:** De toevoeging "(op verzoek.)" suggereert dat de geadresseerde, de heer Failje uit Amsterdam, expliciet om dit overzicht heeft gevraagd, mogelijk voor zijn eigen boekhouding of voor de controle door instanties.

Ambtsverklaring / Getuigschrift van handelsactiviteit.

Dit document is een formele bevestiging van de zakelijke status van de heer J. Bresler, afgegeven door de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen. De verklaring bevestigt dat Bresler, een in 1902 in het Poolse Kalisz geboren man, van 1938 tot november 1941 met textiel op de dagmarkt van het Waterlooplein stond. Hij had daar een zogenaamde "losse plaats" (een standplaats die per dag werd toegewezen). De ontvanger van de brief, de **Treuhänder Gesellschaft "Omnia"**, is cruciaal voor het begrijpen van de aard van dit document. Omnia was een nationaalsocialistische organisatie die tijdens de bezetting belast was met de "arisering" en liquidatie van Joodse bedrijven. Het feit dat de verklaring aan hen is gericht, wijst erop dat de handelsvoorraad of de zakelijke belangen van Bresler op dat moment onder beheer werden gesteld of geliquideerd. De einddatum van november 1941 correspondeert met de periode waarin Joodse marktkooplieden definitief van de algemene markten werden verbannen door de Duitse bezetter.

Aanvraagformulier voor de toewijzing/verdeling van vis.

* **Persoonsgegevens:** De aanvrager is Jan Hendrik van Bienen Jr., een destijds 26-jarige man, oorspronkelijk uit Zwolle, die in de Amsterdamse Pijp woonde. * **Beroep:** Hij identificeert zichzelf als straathandelaar (marktkraamhouder). Hij heeft specifiek gekozen voor categorie 'i': de handel in gerookte vis (aal, paling en zeevisch). Om verwarring te voorkomen heeft hij expliciet de tekst "niet doorgehaald" naast deze optie geschreven. * **Handelslocatie:** Hij voert zijn bedrijf uit op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam Zuid. * **Bureaucratie:** Het formulier toont de strikte controle op de vissector. De voorwaarde dat men al vóór 1 december 1941 als "bonafide kleinhandelaar" bekend moest zijn, diende om speculanten en nieuwkomers die wilden profiteren van de schaarste uit te sluiten. * **Datering:** De drukcode linksonder (3-42) wijst erop dat dit formulier in maart 1942 is gedrukt. De aanvraag zelf is kort daarna ingediend. ---

Document

* **Taal en spelling:** Het document is geschreven in de officiële Nederlandse spelling van vóór 1947 (de spelling-Marchant), herkenbaar aan woorden als "zeevisch", "verkoopen" en "zoodat". * **Inhoud:** De kern van de brief is een afwijzing van een aanvraag voor visdistributie. Vanwege schaarste ("geringen aanvoer") wordt verse vis geprioriteerd boven bereide producten. Omdat de heer J.F. Fafieanie een visbakker is, komt hij niet in aanmerking voor een toewijzing. * **Uiterlijke kenmerken:** Het betreft een doorslag op dun, grijs papier. Linksboven zijn ezelsoren en archiefkenmerken zichtbaar. De handgeschreven notitie "Verzonden 13/10" geeft aan dat de brief een dag na datering is verstuurd.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt P. Vos om een herhaald ("nogmaals") persoonlijk gesprek met de heer Sixma. Vos is werkzaam als kramenzetter op de Dapperstraatmarkt in Amsterdam-Oost. Hij geeft aan dat hij "belemmerd" wordt in de uitoefening van zijn beroep. De toon is formeel en beleefd, conform de gangbare etiquette van die tijd. De ambtelijke aantekening in rood potlood ("m: Insp spoed") wijst erop dat het verzoek door de ontvangende instantie als urgent is aangemerkt en waarschijnlijk is doorgeleid naar een inspecteur. Het stempel uit 1942 suggereert dat het document deel uitmaakte van een lopend dossier of later is gearchiveerd in een verzamelmap van dat jaar.

Gedrukt aanvraagformulier (oningevuld).

Het document is een administratief formulier dat bedoeld was voor de regulering van de vishandel in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het formulier dient als aanvraag voor vishandelaren om opgenomen te worden in het distributiesysteem van de Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC). De structuur van het formulier is zeer gedetailleerd en maakt een strikt onderscheid tussen: 1. **Vaste handel:** Winkeliers en "halhouders". 2. **Ambulante handel:** Straathandelaren. 3. **Productgroepen:** Specifieke categorieën voor aal/paling, zoetwatervis, zeevis, gerookte vis en garnalen (waarbij bij garnalen ook nog onderscheid wordt gemaakt tussen gepeld en vers). Opvallend is de bureaucratische controle aan de onderzijde ("Niet invullen"), waar een "Verdeelingscommissie" beslist over de uiteindelijke toewijzing. Dit wijst op een centraal gestuurde economie waarbij de vrije markt volledig was vervangen door overheidswege opgelegde distributie.

Aanvraagformulier (blanko).

* **Doel:** Het reguleren van de visdistributie in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Door de schaarste werd de handel strikt gecontroleerd door de bezetter en collaborerende instanties. * **Doelgroep:** Visspecialisten, zowel winkeliers ("halhouders") als straatventers. * **Systeem:** Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten vis (zoetwater, zeevis, gerookt, garnalen) en de aard van de onderneming. * **Controlemechanisme:** De clausule onder "N.B." is essentieel: alleen handelaren die al vóór 1 december 1941 geregistreerd stonden, kwamen in aanmerking. Dit diende om nieuwe gelukszoekers of ongecontroleerde handelaren uit te sluiten en de bestaande markt strak in de hand te houden. * **Drukwerk:** De code "3-42" onderaan duidt op een productie door de Stadsdrukkerij in maart 1942.

Aanvraagformulier (ongebruikt exemplaar).

* **Doel van het document:** Het reguleren van de visdistributie in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het formulier diende om handelaren te registreren en te categoriseren zodat zij legale toewijzingen van schaarse visproducten konden ontvangen. * **Doelgroepen:** Er wordt een strikt onderscheid gemaakt tussen gevestigde winkeliers/halhouders en ambulante straathandelaren. * **Categorisering:** De indeling is zeer specifiek per vissoort en bewerking (levend, gerookt, gepelde of verse garnalen), wat duidt op een fijnmazig distributiesysteem. * **Controle:** De bepaling dat men reeds vóór 1 december 1941 als "bonafide" handelaar bekend moest zijn, was bedoeld om gelukszoekers of nieuwe zwarte handelaren uit te sluiten van het officiële toewijzingssysteem. ---

Zakelijke correspondentie / Ontvangstbevestiging.

De brief betreft de afwikkeling van een gering bedrag (**f 5,47**) dat is overgemaakt door de firma **S. Dekker & Zonen** uit **Monnikendam**. Dit bedrag heeft betrekking op de distributie (**verdeeling kleinhandel**) van gerookte **aal** (paling) die bestemd was voor fabrieken. De schrijver toont zich plichtsgetrouw door te vragen naar de "rechtmatigheid" en de specifieke "bestemming" van dit geld, wat duidt op de rigide bureaucratie en controle binnen de visserijsector in die tijd. De tekst bevat een correctie waarbij de schrijver het dwingende "moet" heeft vervangen door het meer ambtelijke "dient te worden". De vermelding van **Heer Vijftigschild** is een cruciaal detail voor de identificatie van de periode en de organisatie.

Document

Dit document is een gedetailleerd controlerapport opgesteld door een inspecteur of hoofd van de bewaking (vermoedelijk J. v.d. Linden). Het verslag geeft een chronologisch overzicht van de controle op het personeel tijdens de vroege ochtenduren (tussen 04:00 en 06:00 uur). De rapporteur controleert of de 'controleurs' (bewakers) op hun post zijn en of de aflossing correct verloopt. Opvallend is de nauwkeurigheid in tijdsnotatie (bijv. "twaalf min over vier", "tien min voor half zes"). Er worden verschillende namen van personeelsleden genoemd: **Ten Broek, Smit, Marinus, Theunissen, Glatz en Van de Hoek.** Er wordt melding gemaakt van een kleine onregelmatigheid: Controleur v.d. Hoek kwam bijna een uur te laat in dienst vanwege een incident bij zijn eigen fietsenstalling (een geforceerde deur), waarbij hij een verdachte situatie waarnam of zelf poolshoogte hield.

Aanvraagformulier voor vishandelaren.

Dit document is een bureaucratisch instrument voor de regulering van de visverkoop in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het formulier dient om vishandelaren te registreren en in te delen in specifieke categorieën (winkeliers versus straathandelaren en soort product). Opvallend is de strikte voorwaarde in de "N.B."-sectie: alleen handelaren die vóór 1 december 1941 reeds als "bonafide" bekend stonden, kwamen in aanmerking. Dit duidt op een bevriezing van de markt om de distributie beheersbaar te houden en mogelijke nieuwkomers (of "zwarte handelaren") uit te sluiten. De onderverdeling in groepen (a t/m j) laat zien hoe gedetailleerd de controle op de voedselvoorziening was ingericht.

Kennisgeving van ziekteverzuim (formulier "Model S.G.A. 0.58").

Dit document is een administratieve vastlegging van het ziekteverzuim van een Amsterdamse gemeenteambtenaar tijdens de Tweede Wereldoorlog. Enkele opvallende administratieve details: * **Functie:** De heer Tak was controleur bij de Dienst Marktwezen. Dit was een belangrijke dienst in oorlogstijd voor het toezicht op de distributie en handel in schaarse goederen. * **Verzuimfrequentie:** Er wordt expliciet genoteerd dat dit het "3e maal" verzuim is in dat jaar, wat duidt op een strikte monitoring van de inzetbaarheid van personeel. * **Classificatie:** Het formulier toont de complexe hiërarchische indeling van het gemeentepersoneel (Ambtenaar IA/IB2, salarisgroep II). * **Medisch toezicht:** De melding werd direct verstuurd naar de controlerend gemeente-arts, Dr. J.P. Hofstee, wiens taak het was om te verifiëren of het verzuim legitiem was.

Officieel aanvraagformulier voor de toewijzing van visproducten.

* **Doel van het formulier:** Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de handel in vis strak gereguleerd door de bezetter en de Nederlandse autoriteiten via de Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC). Dit formulier diende om handelaren te registreren en te categoriseren voor de distributie van schaarse viswaren. * **Situatie van de aanvrager:** J. Tuip uit Volendam wijkt af van de standaardcategorieën (winkeliers of straathandelaren met een vaste wijk). Hij geeft aan dat hij "alleen op bestelling door de geheele stad" (Amsterdam) levert. Dit verklaart de handgeschreven kanttekening "verzoek om een onderhoud". * **Besluitvorming:** De Verdeelingscommissie kon de aanvrager niet direct in een standaardgroep indelen. De beslissing is genoteerd als "oproepen", wat betekent dat de aanvrager moest verschijnen voor een gesprek om zijn bedrijfsvoering toe te lichten voordat er een toewijzing van vis kon plaatsvinden. * **Controle:** De "N.B."-clausule betreffende de status op 1 december 1941 diende om 'gelukzoekers' of nieuwe handelaren die probeerden te profiteren van de oorlogssituatie uit te sluiten en de handel voor te behouden aan gevestigde ondernemers.

Handgeschreven rekening of leveringsbon voor groenten en fruit.

* **Structuur:** Het document is opgedeeld in drie leveringsmomenten in het najaar. Aan het eind worden de subtotalen (5,15, 10,45 en 8,60) bij elkaar opgeteld tot een eindbedrag van 24,20 gulden. * **Producten:** Er wordt een typisch assortiment van een Nederlandse groenteboer uit die tijd vermeld: snijbonen, sperciebonen, rabarber, tomaten, suikerperen, aardappelen en wortelen. * **Terminologie:** * "Klaps" (bij 25 augustus) verwijst zeer waarschijnlijk naar de 'Clapp's Favourite', een bekend perenras dat eind augustus rijp is. * "Roodeappelen" duidt op een rode appelvariëteit. * **Handschrift:** Een vlot, functioneel cursief handschrift. De prijzen staan rechts genoteerd in centen (bijv. 120 voor f 1,20), waarbij de totalen met een gulden-teken (f) worden aangeduid.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtsbrief / Beschikking * **Afzender:** De Burgemeester van Amsterdam (Edward Voûte) en de Gemeentesecretaris (J.F. Franken) * **Ontvanger:** Den heer H.C. Wellerdieck, Eereprijsstraat 11, Amsterdam (N) * **Datum:** 13 november 1941 * **Kenmerken:** Bevat diverse stempels en handgeschreven aantekeningen; getypt op doorslagpapier. * **Referentienum...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Communiqué / Openbare Kennisgeving (Ambtelijk besluit). * **Instelling:** Gemeente Amsterdam, Bureau van de Burgemeester. * **Datum:** 12 december 1941. * **Referentienummers:** No 22/13/2 M. 1941 15/12; No. 1078. * **Ondertekenaars:** E.J. (Edward) Voûte (Burgemeester) en J.F. Franken (Gemeentesecretaris). * **Fysieke kenmerken:** Getypt document ...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële circulaire / brief van de Gemeente Amsterdam. * **Kenmerken:** Getypt op briefpapier van de gemeente, voorzien van diverse stempels en handgeschreven parafen. * **Datum:** 14 januari 1941. * **Afzender:** De Burgemeester van Amsterdam (ondertekend door een wethouder, J. Kropman). * **Geadresseerde:** Hoofden van Administratiën, Bedrijven en...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Typoscript (doorslag op dun papier, spiegelbeeldig leesbaar). * **Datum:** 13 maart 1941 (links) en 22 maart 1941 (rechts). * **Afzender:** De Burgemeester van Amsterdam (Edward Voûte). * **Ontvanger:** De Heeren Hoofden van Diensten, Bedrijven en Administratie van de Gemeente Amsterdam. * **Kenmerken:** Handgeschreven archiefnummers "35560" en "3607...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële circulaire / dienstbrief van de gemeente Amsterdam. * **Datum:** 30 december 1941. * **Afzender:** De Burgemeester van Amsterdam (Edward Voûte) en de Gemeentesecretaris (J.F. Franken). * **Ontvanger:** Hoofden van administraties, diensten en bedrijven van de gemeente Amsterdam. * **Kenmerk:** No. 2320 Arb. 1941. * **Fysieke kenmerken:** G...