Ambtelijke brief/rapportage. 11 maart 1940. De Directeur (vermoedelijk van een gemeentelijke dienst of marktwezen). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier. [Handgeschreven rechtsboven:] ter. M. Müller

[Getypt midden boven:] vP/DV.

[Handgeschreven midden boven:] Verzonden 11/3-'40.

[Linker marge:]
10/4/2 M.
1

Voor- en nadeelen van
den oorlogstoestand.

[Rechter marge:]
11 Maart 1940.

den Heer Wethouder voor de
Levensmiddelen,
A l h i e r.

[Body tekst:]

Gevolg gevende aan de opdracht vervat in de circu-
laire van Burgemeester en Wethouders d.d. 20 September 1939 (No.
1164/208 Fin.
------------------- 1939) heb ik de eer in bijlage dezes een opgave van
728 L.M.
de nadeelige en van de voordeelige gevolgen van den oorlogstoe-
stand in te dienen, welke opgave betrekking heeft op de maand
Januari 1940.

Evenals dit in de vorige opgave is geschied (vide
mijn rapport d.d. 19 Januari 1940 No.10/4/1 M.), is bij het bere-
kenen van het nadeel ontstaan door huurderving, aangenomen, dat
onder normale omstandigheden de huurders, die wegens mobilisatie
ontheffing van hun verplichtingen hebben gekregen, na afloop van
hun contract een zelfde object zouden hebben gehuurd.

Nadeel tengevolge van prijsstijgingen werd opnieuw
Pro Memorie opgenomen.

Mindere opbrengst van belastingheffingen. Deze post
betreft uitsluitend de Vischmarkt. De gemiddelde opbrengst in de
maanden Januari 1936, 1937 en 1938 werd gesteld tegenover de op-
brengst in Januari 1940. De vorstperiode in Januari 1940 is mede
van grooten invloed geweest op de ontvangsten. Hieruit blijkt,
dat juiste cijfers omtrent het nadeel ontstaan door den oorlogs-
toestand, niet kunnen worden gegeven.

De Directeur, Dit document is een ambtelijke verantwoording van de economische impact van de oorlogsdreiging op een gemeentelijke huishouding. De kernpunten zijn:

• Huurderving door Mobilisatie: Een significant nadeel wordt veroorzaakt door huurders die hun contracten niet konden voortzetten omdat zij onder de wapenen waren geroepen (de algemene mobilisatie van augustus 1939). De administratie hanteert hierbij de aanname dat deze huurders onder normale omstandigheden hun contracten verlengd zouden hebben.
• Vischmarkt: Er wordt specifiek verwezen naar een daling in belastingopbrengsten op de Vischmarkt.
• Causaal verband: De directeur plaatst een belangrijke kanttekening bij de cijfers. Omdat januari 1940 een extreem koude maand was (een beruchte "strenge winter"), is het lastig te bepalen welk deel van de gederfde inkomsten door de oorlogstoestand komt en welk deel door het slechte weer (dat bijvoorbeeld de visvangst en handel belemmerde).
• Prijsstijgingen: Deze worden als "Pro Memorie" (P.M.) opgevoerd, wat betekent dat ze wel erkend worden als een factor, maar op dat moment nog niet in exacte cijfers zijn uitgedrukt. Het document dateert van 11 maart 1940, slechts twee maanden voor de Duitse inval in Nederland (10 mei 1940). Nederland bevond zich op dat moment in de periode van de 'Mobilisatie'. Hoewel er nog geen sprake was van actieve oorlogvoering op Nederlands grondgebied, was de samenleving al volledig ontregeld door de paraatheid van het leger.

De "Wethouder voor de Levensmiddelen" speelde in deze periode een cruciale rol in het kader van de distributie en de voedselvoorziening. De bureaucratische taal in het document laat zien hoe de overheid probeerde grip te krijgen op de economische gevolgen van de internationale spanningen, terwijl natuurlijke factoren zoals de strenge winter van 1939-1940 de analyse bemoeilijkten. De referentie naar de Vischmarkt duidt mogelijk op een stad met een belangrijke marktfunctie (zoals Groningen, Amsterdam of Utrecht).