Officiële openbare kennisgeving (gemeentelijke verordening/besluit). 17 december 1940. GEMEENTE AMSTERDAM

№ 20/47/2 M. 1940 20/12
No. 1216.

OPENBARE KENNISGEVING

AANWIJZING TIJDELIJKE HULPMARKTEN.

Burgemeester en Wethouders van Amsterdam brengen ter openbare kennis, dat zij hebben besloten:

A. met ingang van 1 Januari 1941 voor den tijd van ten hoogste één jaar aan te wijzen als tijdelijke hulpmarkt van de algemeene dagmarkt:
I. uitsluitend voor den Zaterdag, de Noordermarkt, onder bepaling, dat het hoofdgedeelte van deze markt, behalve door de Noorderkerk, begrensd zal worden door de lijnen, getrokken in de verlengden van den Noordelijken en den Westelijken gevel dier kerk, door de lijnen getrokken in het verlengde van den rand van het verhoogde voetpad aan de Noordzijde van de Westerstraat en door den rand (aan de marktzijde) van de klinkerbestrating van den openbaren weg langs de Prinsengracht; het overige gedeelte van het marktterrein der Noordermarkt wordt gevormd door een langs de Prinsengracht, ter hoogte van die markt gelegen strook, breed 3 meter, gemeten uit den wal;
II. uitsluitend voor den Zaterdag de Ten Katestraat van de Bellamystraat tot de Jan Hanzenstraat;
III. de Hasebroekstraat van de Ten Katestraat tot de Nicolaas Beetsstraat en de Nicolaas Beetsstraat van de Hasebroekstraat tot de Kinkerstraat, met dien verstande, dat aldaar geen versche visch ter markt zal mogen worden gebracht;
IV. uitsluitend voor den Zaterdag het Mosplein en wel het geheele straatgedeelte, Oostelijk van het in het midden van het Mosplein gelegen plantsoen met inbegrip van de beide voetpaden gelegen tusschen den Noordelijken en Zuidelijken rijweg van het Mosveld;
V. uitsluitend voor den Zaterdag de Sumatrastraat tusschen de Bankastraat en den Insulindeweg, onder bepaling, dat aldaar uitsluitend levensmiddelen en bloemen ter markt mogen worden gebracht;
VI. uitsluitend voor den Zaterdag de Jan Evertsenstraat van de Admiralengracht tot het Mercatorplein, onder bepaling, dat aldaar uitsluitend levensmiddelen en bloemen ter markt mogen worden gebracht;
VII. het verhoogde middengedeelte van het Waterlooplein gelegen tusschen den rijweg, welke langs de Mozes en Aäronkerk ligt en den rijweg liggende voor den speeltuin, benevens den openbaren weg tusschen het z.g. fruitpleintje en het eerste plein van het Waterlooplein;
VIII. de Ten Katestraat van de Bellamystraat tot de Jan Hanzenstraat van des Maandags tot en met des Vrijdags, met dien verstande, dat op deze dagen aldaar uitsluitend versche visch ter markt zal mogen worden gebracht;

B. te bepalen, dat voor zoover de onder A II, IV, V en VI genoemde markten betreft met den Zaterdag gelijkgesteld zullen worden: de dag vóór Hemelvaartsdag, de dag voor Kerstmis en de Oudejaarsdag;

C. met ingang van 1 Januari 1941 voor den tijd van ten hoogste één jaar aan te wijzen als tijdelijke hulpmarkt van de brandstoffenmarkt:
1. de Beitelhaven;
2. het Motorkanaal over een lengte van 8 meter gemeten uit den walmuur langs de Meeuwenlaan;
3. de Distelhaven;
4. de Singel (Zuidzijde) van de Beulingstraat tot voor perceel Singel 454;
5. de Amstel (Oostzijde) van de Overamstelstraat tot de Jan Bernardusstraat;
6. de Raamgracht (Noordzijde):
7. de Hugo de Grootgracht (Noordzijde) tusschen de Van Houweningenstraat en de brug vóór de Frederik Hendrikstraat;
8. de Uilenburgergracht (Zuidzijde).
9. de Oudeschans (Oostzijde) van de brug bij de Nieuwe Batavierstraat tot de Oostersche Kade.

EL Amsterdam, 17 December 1940.
Burgemeester en Wethouders voornoemd,

KROPMAN
Weth.
de Secretaris,
J.F.FRANKEN
l.s.

--- * Structuur: Het document is zeer gestructureerd met een alfabetische indeling (A, B, C) en Romeinse/Arabische cijfers voor de specifieke locaties. Dit getuigt van een strakke stedelijke organisatie.
* Inhoud: Het besluit reguleert waar en wanneer hulpmarkten (extra marktruimte buiten de reguliere markten) mogen plaatsvinden. Opvallend is de strikte scheiding van goederen (bijv. alleen levensmiddelen en bloemen in de Sumatrastraat, of juist het verbod op vis in de Hasebroekstraat).
* Brandstoffenmarkt: Sectie C is interessant omdat het locaties aan het water aanwijst voor de brandstoffenmarkt. In 1940 werden brandstoffen zoals turf, kolen en hout veelal via het water aangevoerd en direct vanaf de kade verhandeld.
* Taalgebruik: Er wordt gebruikgemaakt van de oude spelling ("den Zaterdag", "versche visch", "algemeene") die destijds de standaard was in officiële stukken.

--- * Historische periode: Dit document dateert van december 1940, ruim een half jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel het een lokaal-administratief document lijkt, vindt de uitvoering plaats in een tijd van schaarste en beginnende rantsoenering.
* Bestuur: De ondertekening door wethouder Kropman en secretaris Franken wijst op de continuïteit van het gemeentebestuur in de vroege bezettingsjaren, hoewel de burgemeester (destijds de pro-Duitse Edward Voûte) hier als abstracte entiteit "Burgemeester en Wethouders" wordt genoemd.
* Locaties: De genoemde locaties (Noordermarkt, Ten Katestraat, Waterlooplein) zijn nog steeds bekende marktplaatsen in Amsterdam. De hulpmarkten in de 19e-eeuwse ring en Noord (Mosplein) wijzen op de noodzaak om de bevolking in deze dichtbevolkte wijken van goederen te voorzien zonder de hoofdwegen volledig te blokkeren.