Brief / Ambtelijke correspondentie 2 februari 1940 A.W. Bijvordell (vermoedelijk een haven- of marktbeambte) Den Heer Inspecteur van het Marktwezen M. N: 21/3/1 1940. 2. Februari 1940

Aan den Heer Inspecteur
v/h. Marktwezen.

Aangaande het schrijven van kolenhandelaar Jansen, het volgende.
Voor de 5e kalenderweek van 28 Januari t/m 3 Februari 1940, is door mij voor het ingevroren leege vaartuig het marktgeld geind. Als regel laat ik voor ledige kolenvaartuigen het marktgeld betalen, maar geef tevens aan de handelaren het advies om aan het Marktwezen te schrijven en terugbetaling te vragen.
Ik geef aan het eind van elke kalenderweek aan de afd. Boekhouding een lijst, waarop de nummers en namen van ingevroren ledige vaartuigen voorkomen, waarvoor restitutie betaald kan worden.

A.W. Bijvordell. In dit schrijven legt de ondertekenaar (Bijvordell) aan zijn superieur uit hoe hij omgaat met de inning van marktgeld bij schepen die door ijsgang ("ingevroren") stilliggen. De kolenhandelaar Jansen heeft blijkbaar een klacht ingediend of een vraag gesteld over een betaling voor een leeg vaartuig.

De gehanteerde procedure is strikt maar pragmatisch: de beambte int het geld zoals voorgeschreven, maar wijst de schippers/handelaren direct op de mogelijkheid tot restitutie (terugbetaling). Om dit proces te vergemakkelijken, stuurt hij wekelijks een overzicht naar de afdeling boekhouding met de vaartuigen die door de weersomstandigheden recht hebben op deze teruggave. De toon is zakelijk en verantwoordend. Het document dateert van februari 1940, midden in de beruchte winter van 1939-1940. Dit was een van de strengste winters uit de Nederlandse geschiedenis. De binnenvaart kwam nagenoeg volledig stil te liggen door de dikke ijslaag op kanalen en rivieren. Dit had grote gevolgen voor de brandstofvoorziening, aangezien kolen destijds de primaire bron van energie en warmte waren.

De brief biedt een klein inkijkje in de lokale bureaucratie tijdens deze noodtoestand: hoe de overheid vasthoudt aan haar inningsprocedures voor marktgeld (havengeld voor marktgerelateerde goederen), maar tegelijkertijd een systeem van restitutie hanteert om ondernemers in deze barre tijden niet onnodig te belasten. Slechts drie maanden na dit schrijven zou de Tweede Wereldoorlog in Nederland uitbreken. A.W. Bijvordell Marktwezen