Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie. 22 mei 1940. Een onbekende directeur (waarschijnlijk van de Dienst der Publieke Werken of de Marktwezen), kenmerk VP/HG. Den Heer Directeur der Gemeente Belastingen, Heerengracht 196, Amsterdam-Centrum. [Handgeschreven rechtsboven:] ter. Mr. de Raer
[Handgeschreven middenboven:] extra

[Getypt:]
VP/HG.

21/25/2 M.
n 8
22 Mei 1940.

Plaatsing van hanepooten
op brandstoffenmarkten.

den Heer Directeur der
Gemeente Belastingen,
Heerengracht 196,
Amsterdam-Centrum.
Wijk 7.

Onder terugzending van de met Uw apostille's no.
1106 en 1142 Bel.Pr.1940 d.d. 8 Mei jl. om advies ontvangen
stukken heb ik de eer U te berichten, dat dezerzijds tegen
plaatsing van de bedoelde hanepooten geen bezwaar bestaat. Ik
ben van meening, dat terzake precario moet worden geheven,
omdat artikel 27 laatste lid van de Precario Verordening be-
paalt, dat deze verordening niet van toepassing is op open-
baren gemeentegrond en openbaar gemeentewater, waarop en voor
zoo ver daarop van toepassing is onder andere de Verordening
op de heffing van markt-, standplaats- en ventgelden. De
laatstgenoemde verordening is op de brandstoffenmarkten van
toepassing, doch alleen voor zoo ver een marktplaats op die
markten wordt ingenomen. Uiteraard is dit met hanepooten niet
het geval, weshalve ik van meening ben, dat hiervoor precario
kan worden geheven.

De Directeur, * Juridische kwestie: De kern van de brief is een afbakening tussen twee verschillende belastingverordeningen. De vraag is of het plaatsen van een 'hanepoot' (een draaggestel of driepoot voor balansen/weegschalen) onder de Marktverordening valt of onder de Precarioverordening (belasting op het hebben van voorwerpen op of boven gemeentegrond).
* Argumentatie: Omdat een hanepoot geen volledige 'marktplaats' inneemt, is de marktverordening niet van toepassing. Hierdoor valt het object automatisch onder de algemene Precarioverordening.
* Terminologie: 'Hanepooten' verwijst in deze context naar de houten of ijzeren standaards die werden gebruikt op brandstoffenmarkten (waar bijvoorbeeld turf, hout of kolen werden verkocht) om balansen aan te hangen voor het wegen van de brandstof.
* Administratieve stijl: De brief is geschreven in de formele, ambtelijke stijl van de vooroorlogse periode, met gebruik van termen als "dezerzijds", "terzake" en "weshalve". * Historisch moment: De datum van de brief, 22 mei 1940, is zeer saillant. Het is slechts twaalf dagen na de Duitse inval en precies één week na de Nederlandse capitulatie. De brief laat zien dat het civiele gemeentebestuur van Amsterdam onmiddellijk de draad weer oppakte en doorging met de dagelijkse administratieve beslommeringen, ondanks de ingrijpende politieke situatie.
* Locatie: De Heerengracht 196 was destijds de zetel van de Gemeentebelastingen in Amsterdam. Het feit dat de stad in wijken (Wijk 7) was ingedeeld voor de postbezorging en administratie was toen gebruikelijk.
* Sociale context: Brandstoffenmarkten waren cruciaal voor de energievoorziening van de burgerbevolking. Nauwkeurige weging was belangrijk voor de eerlijke handel, en de gemeente trachtte elke vorm van gebruik van de publieke ruimte te belasten om de stadskas te spekken.