Handgeschreven ambtelijk rapport/brief. 27 november 1940. Een functionaris van de markt (waarschijnlijk een marktmeester of controleur). Den Heer Inspecteur v/h Marktwezen te Amsterdam ("Alhier"). Nº 21/7/40/1 M 1940 22/11

27-11-1940

Den Heer Inspecteur
v/h Marktwezen
Alhier.

In verband met bijgaand schrijven van Gebr. Primowees
gevestigd Boomstraat 74, bericht ik U het volgende.
Eenige maanden geleden lag een kolenvaartuig aan de
brandstoffenmarkt Prinsengracht, tusschen Westerstraat
en Anjelierstraat.
Het vaartuig dat juist gemeerd was zou net door eenige
personen gelost worden.
Daar het voor mij geen bekenden waren, maakte ik hun
er op attent dat zij aan de brandstoffenmarkt lagen en
dat voor het lossen voor opslag in het pakhuis, marktgeld
verschuldigd was.
Daartegen werd bezwaar gemaakt. Zij gaven te kennen
dat door de tijdsomstandigheden, zij gedwongen waren,
een vaartuig te nemen voor hun opslag van kolen,
voordien geschiedde het altijd per wagon. Ook gaf men
mij te verstaan dat er niet mee gemarkt werd.
Ik heb hun toen het vaartuig van de brandstoffenmarkt
laten verhalen.
Eenige weken daarna zag ik op de Prinsengracht voor
de Tuinstraat (geen brandstoffenmarkt zijnde) een
kolenvaartuig liggen, waarop bovengenoemde Primowees

Z.O.Z. * Handschrift: Een verzorgd en zeer leesbaar 20e-eeuws schuinschrift (cursief), karakteristiek voor ambtelijke correspondentie uit die periode.
* Kern van het geschil: De firma Gebr. Primowees weigerde marktgeld te betalen voor het lossen van een kolenschip aan de Prinsengracht. Hun argument was dat zij het schip enkel gebruikten voor opslag/transport omdat transport per spoor ("per wagon") door de oorlogsomstandigheden niet meer mogelijk was. Zij stelden dat zij niet aan het "markten" (handelen op de markt) waren.
* Actie: De controleur heeft hen gedwongen het vaartuig te verplaatsen ("verhalen") naar een plek waar geen marktregime gold.
* Status: De tekst breekt af met "Z.O.Z." (Zie Ommezijde), wat impliceert dat het verslag op de achterkant van het papier doorloopt. Het document dateert van november 1940, enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De "tijdsomstandigheden" waar de brief naar verwijst, duiden op de logistieke beperkingen en schaarste veroorzaakt door de Tweede Wereldoorlog. Het vervoer per spoor was gevorderd of ontregeld, waardoor handelaren moesten uitwijken naar vervoer over water. De brandstoffenmarkt op de Prinsengracht was indertijd een belangrijke plek voor de distributie van kolen voor de Amsterdamse huishoudens. De brief illustreert de bureaucratische omgang met nieuwe situaties in oorlogstijd. Marktwezen