Dienstverslag/Rapport. Controleur L.A. Tengbergen. Onderwerp: "Goochelkaarten v Graag"
Den Inspecteur Marktwezen.

Rapport
Op Maandag 1 April dienstdoende op het Amstelveld heb ik
controle uitgeoefend op hetgeen door v Graag bij de verkoop van zijn
goochelkaarten werd gezegd: Hij begon als volgt.
"Dames en Heeren: gij allen gaat wel eens naar een gezellig avondje
bij U vrienden of kennissen, waar het een of ander spelletje wordt
gedaan en dan is het natuurlijk leuk, wanneer gij daar ook eens
wat nieuws brengt, welnu ik heb hier een boekje waarin gij alle
soorten goocheltrucs met kaarten kunt leeren, wat ik U laat
zien is geen bedrog, maar door U allen zeer goed te leeren,
ik zal U eenige toeren voordoen welke alle in dit boekje staan"
v Graag demonstreerde toen eenige toeren en er waren
zelfs eenige toeschouwers die precies wisten te zeggen welke
kaart er getrokken was, omdat zij reeds in het bezit waren
van een dergelijk boekje.
v Graag bedankte deze toeschouwers voor de reclame welke
zij voor hem maakte.
Dat v Graag thans niets bijzonders heeft gezegd kan
natuurlijk zijn oorzaak hierin vinden dat hij mij tusschen
het publiek heeft gezien.
Het heeft misschien meer nut als daar eens in burger werd
gecontroleerd.

Controleur
L.A. Tengbergen * Doel van het rapport: De controleur brengt verslag uit aan zijn superieur over het gedrag en de verkooppraatjes van een specifieke marktkoopman genaamd v. Graag. Er wordt gecontroleerd of de koopman zich aan de regels houdt en geen misleidende informatie verstrekt.
* Observatie: De controleur noteert de exacte woorden van de verkoper, die een instructieboekje voor kaarttrucs aanprijst als een manier om sociaal succes te behalen.
* Opvallende details:
* Er zijn toeschouwers aanwezig die de trucs al kennen omdat ze het boekje al bezitten. De verkoper gebruikt dit handig als positieve reclame.
* De controleur is kritisch over de effectiviteit van zijn eigen aanwezigheid. Hij vermoedt dat de verkoper zijn gedrag aanpast ("niets bijzonders heeft gezegd") omdat hij de controleur herkende in de menigte.
* Aanbeveling: De controleur adviseert om voortaan controles "in burger" (in gewone kleding, onherkenbaar) uit te voeren om een eerlijker beeld te krijgen van de praktijken op de markt. Dit document biedt een unieke inkijk in het Amsterdamse markttoezicht van de vroege 20e eeuw. Het Amstelveld was een bekende plek voor markten en straatverkoop. De afdeling 'Marktwezen' hield toezicht op de orde, de vergunningen en de kwaliteit van de handel. In die tijd waren 'standwerkers' die met een vlot praatje producten zoals wondermiddeltjes of instructieboekjes verkochten, een bekend fenomeen. De zorg van de overheid was vaak gericht op het voorkomen van oplichting of het handhaven van de openbare orde. De suggestie voor observatie in burgerkleding getuigt van een vroege vorm van undercover-toezicht in de stedelijke handhaving.