Typoscript (doorslag op dun papier). 1 October 1940. De Directeur (waarschijnlijk van de Gemeentelijke Marktdienst Amsterdam). Den Heer D. Zwaan, Wagenaarstraat 21 III, Amsterdam-Oost. Opmerking: Doorgehaalde tekst is weergegeven met een streep erdoorheen, handgeschreven toevoegingen staan tussen vierkante haken [ ].

[Extra]

den Heer D. Zwaan,
Wagenaarstraat 21 III,
Amsterdam-Oost.
Wyk 18.

26/69/1 M 1 October 1940.

[het]
Naar ~~aan~~ aanleiding van feit, dat Uw legitimatiekaart
voor de dagmarkt Dapperstraat te mijnen kantore is ingeleverd,
deel ik U mede, dat U gedurende Uw opname in den Opbouwdienst
vrygesteld zult worden van het betalen van marktgeld, mits U
ten spoedigste een verklaring van Uw commandant inlevert, waar-
uit blykt, dat U in den Opbouwdienst is opgenomen en waarin
tevens is vermeld de datum, waarop dit is geschied.

De Directeur, Het betreft een formele brief gericht aan de heer D. Zwaan, woonachtig in de Wagenaarstraat in Amsterdam-Oost. De strekking van de brief is de bevestiging van een vrijstelling van het betalen van marktgeld voor zijn staanplaats op de dagmarkt in de Dapperstraat. Deze vrijstelling is gekoppeld aan het feit dat de geadresseerde is opgenomen in de "Opbouwdienst". Om de administratie te voltooien, dient hij een bewijs van zijn commandant te overleggen. Het document vertoont de kenmerken van een ambtelijke doorslag, inclusief handgeschreven correcties om de tekst grammaticaal sluitend te maken ("Naar aanleiding van het feit"). Dit document dateert van kort na het begin van de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De genoemde Opbouwdienst (voluit de Nederlandse Opbouwdienst) werd in juli 1940 opgericht. Het doel was om de vele duizenden Nederlandse militairen die na de capitulatie werkloos waren geworden, nuttig werk te laten verrichten (zoals puinruimen en herstelwerkzaamheden) en zo te voorkomen dat zij ontevreden of opstandig zouden worden. De Opbouwdienst was de voorloper van de later beruchte, meer ideologische Nederlandsche Arbeidsdienst (NAD).

De heer Zwaan was blijkbaar een marktkoopman op de Dappermarkt. Doordat hij was opgeroepen of zich had aangemeld voor de Opbouwdienst, kon hij zijn beroep niet uitoefenen. De brief toont aan hoe lokale instanties (de Marktdienst) omgingen met de praktische gevolgen van deze nieuwe bezettingsmaatregelen voor individuele burgers. D. Zwaan Zwaan was (De heer)