Getypte brief / ambtelijk schrijven. 5 oktober 1939 (gezien de vermelding "- 9" en de context van de mobilisatie). De Directeur (vermoedelijk van de Dienst Marktwezen). 3
84/129/1
Amsterdam.

5 October - 9
den Heer Wethouder voor de
Levensmiddelen,

Bij een voorloopige bespreking, die ik terzake met den heer Houwen, Commissaris van Politie, voerde, bleek, dat waarschijnlijk voor de bedoelde vervanging een alleszins aannemelijke oplossing mogelijk is. Voor dit doel kan namelijk worden beschikt over gepensioneerd Politie-personeel en wel over oud-agenten, die den dienst om gezondheidsredenen hebben moeten verlaten, doch die thans een zoodanige gezondheid genieten, dat zij ongetwijfeld weer voor den dienst geschikt zijn. In dit verband deelde de heer Houwen nog mede, dat uit dergelijke oud-agenten thans te Den Haag een hulp-politiekorps wordt gevormd; terwijl hij voorts verklaarde voor het Marktwezen goede krachten te kunnen aanwijzen. Aan deze ambtenaren behoeft voor hun dienst slechts te worden uitbetaald het verschil tusschen hun laatst-genoten bezoldiging als politie-man en hun pensioen (een eventueel hoogere bezoldiging zou door het Rijk op het pensioen in mindering worden gebracht).

Voor het Marktwezen heeft deze oplossing bovendien het voordeel, dat ervaren betrouwbaar personeel, dat bekend is met opsporings- en contrôle-werk, het opmaken van processen-verbaal, enz. wordt verkregen. Wat de financieele gevolgen van dit voorstel betreft merk ik nog op, dat twee van de drie gemobiliseerde ambtenaren der Centrale Markt namelijk één marktopzichter en één contrôleur in militairen dienst meer verdienen, dan in hun functie bij het Marktwezen. Hun bezoldiging behoeft dus niet te worden uitbetaald; het aldus bespaarde bedrag zal misschien bijkans voldoende zijn, om de drie ambtenaren, wier tijdelijke aanstelling thans wordt voorgesteld, te betalen.

Ik zal het op prijs stellen, zoo mogelijk spoedig, Uw machtiging tot tijdelijke aanstelling van drie contrôleurs op de voorwaarden zooals hierboven bedoeld, te ontvangen. Terzake geef ik U beleefd in overweging, vooraf het advies in te winnen van Uw Ambtsgenoot voor de Arbeidszaken.

De Directeur, In deze brief stelt de directeur van het Amsterdamse Marktwezen een pragmatische oplossing voor om de personeelstekorten op te vangen die zijn ontstaan door de mobilisatie van reguliere ambtenaren. Hij stelt voor om gepensioneerde politieagenten of agenten die voorheen wegens gezondheidsredenen waren afgekeurd (maar nu hersteld zijn), tijdelijk aan te stellen als controleurs.

De argumentatie is tweeledig:
1. Vakkundigheid: Deze mannen hebben reeds ervaring met toezicht, opsporing en het opmaken van officiële rapporten (processen-verbaal).
2. Financieel voordeel: De gemeente hoeft enkel het verschil tussen hun pensioen en hun oude loon bij te passen. Bovendien bespaart de gemeente op de salarissen van de ambtenaren die nu in militaire dienst zijn, aangezien zij daar een hoger loon ontvangen en hun burgerwedde dus niet doorbetaald hoeft te worden. Het document dateert van oktober 1939. De Tweede Wereldoorlog was net uitgebroken (september 1939) en hoewel Nederland nog neutraal was, was de algemene mobilisatie afgekondigd. Dit had grote gevolgen voor de civiele sector; veel mannen werden opgeroepen voor het leger, waardoor vitale stadsdiensten zoals de Centrale Markt in Amsterdam onderbezet raakten. De brief illustreert hoe lokale overheden zochten naar creatieve en kostenefficiënte manieren om de orde en voedselvoorziening in de stad te blijven garanderen in een tijd van oorlogsdreiging. De verwijzing naar een vergelijkbaar "hulp-politiekorps" in Den Haag toont aan dat dit een breder nationaal verschijnsel was. Marktwezen Politie