Getypte brief / ambtelijk rapport. 4 mei 1940. Jac. Broerse, Bedrijfschef. Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. Amsterdam, 4 Mei 1940.

Deze week heb ik een gesprek gehad met de heeren Makkink en Van Noord, respectievelijk Hoofdinspecteur en Inspecteur van de Gemeentereiniging over het rapport over het in eigen beheer nemen van de reiniging der Centrale Markt.

De heer Directeur van de Gemeentereiniging had den genoemdenheeren het rapport gegeven om het eens te bekijken en zij hebben met mij het rapport besproken.

Ik heb toen mijn rapport toegelicht, met te wijzen op de omstandigheid, dat, wanneer het personeel in dienst van Marktwezen zou zijn ik in de gelegenheid zou zijn de werkuren economischer in te deelen, bijvoorbeeld: nu begint het reinigingspersoneel om 8 uur v.m.; ik zou denwerktijd laten beginnen om 9 uur v.m., omdat er tusschen 8 en 9 uur nog markt is en de reiniging in dat uur nooit zoo intensief kan zijn.

De heeren Makking en Van Noord beaamden dit, maar zij waren niet vrij om die werk-tijden zoo vast te stellen; Marktwezen had die vrijheid wel.

Ook waren de heeren het met mij eens, dat het intensiever toezicht, door inschakeling van de heeren Steenbeek en Joghems, de productiviteit der reinigers zou opvoeren, ook zou dit in hooge mate het geval zijn, door mijn voorgesteld loonsysteem.

Door beide factoren zal het niet zooveel meer voorkomen, dat de reinigers in het afvalfruit zitten te snuffelen naar eetbaar fruit. Dit alles geeft tijdverlies.

Daarbij komt nog dat wanneer het reinigingspersoneel in dienst van Marktwezen is, zij ook inge^schakeld^ ~~steld~~ kunnen worden om te rapporteeren welke grossier het afval wegwerkt op een manier, die het Marktwezen niet kan toestaan. Onze reinigingsmenschen kunnen daar dan een contrôleur bij halen en zoodoende wordt het toezicht op het storten van vuil door de grossiers heel wat beter. Thans zijn de reinigingsmenschen geneigd om, al of niet voor fooien, de verkoopplaatsen van de grossiers te vegen, hetgeen deze grossiers door eigen personeel moeten laten doen.

Nu worden de sintels uit het koelhuis door de reiniging weggehaald en in de vuilnisschuit gestort. Dit kost arbeidsloon en afvoergeld.

In mijn voorstel worden de sintels gemalen door denstoker die nachtdienst heeft. De gemalen sintels worden opgeslagen en des winters gebruikt voor het strooien op gladde wegen.

Na dit uitvoerig gesprek waren de heeren het met mij eens, dat inderdaad, door de factoren die ik hun voorgelegd had, het mogelijk was, dat op die manier door Marktwezen wel bezuinigd kon worden en vonden het ook logisch, dat het reinigingsapparaat door de belanghebbende werd bestuurd en zegden alle medewerking toe.

Aan den Heer Directeur De Bedrijfschef,
van het Marktwezen, alhier. w.g. Jac. Broerse. * Efficiëntie en Discipline: De kern van het document is een pleidooi voor centralisatie van beheer. Broerse stelt dat als de reinigingsdienst direct onder het Marktwezen valt (in plaats van onder de algemene Gemeentereiniging), er beter gestuurd kan worden op werktijden en discipline.
* Sociale aspecten: De opmerking over personeel dat in het afval naar "eetbaar fruit" zoekt, geeft een inkijkje in de sociaaleconomische omstandigheden van die tijd; blijkbaar was dit een structureel probleem dat voor "tijdverlies" zorgde.
* Handhaving en Corruptie: Er wordt melding gemaakt van "fooien" die reinigers aannemen om taken van grossiers over te nemen. Broerse wil de reinigers inzetten als een soort ogen en oren (toezichthouders) om wangedrag van grossiers aan te pakken.
* Duurzaamheid/Recycling avant la lettre: Het voorstel om sintels (asresten uit de verbranding van het koelhuis) te malen en te hergebruiken als strooisel voor gladde wegen in plaats van ze duur af te voeren, is een vroeg voorbeeld van industriële hergebruik-optimalisatie. * Locatie: De "Centrale Markt" verwijst naar de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam, die in 1934 werden geopend.
* Tijdsgeest: De brief is gedateerd op 4 mei 1940. Dit is exact zes dagen voor de Duitse inval in Nederland. Het document ademt de sfeer van de normale dagelijkse bureaucratie en bedrijfsvoering, vlak voordat de oorlog de prioriteiten in de stad radicaal zou veranderen.
* Taalgebruik: Het document hanteert de spelling-Marchant (zoals heeren, zoo, denwerktijd), wat gebruikelijk was in het officiële verkeer van die tijd. De correctie in de tekst (ingeschakeld i.p.v. ingesteld) is handmatig met een typemachine-correctie of pen aangebracht.