Juridisch advies (afschrift) van de Gemeente Advocaat. 6 juli 1940. No.37/59/8 M.1940 30/7.
No.387 L.M.1940 8/7. AFSCHRIFT.-

GEMEENTE ADVOCAAT.
Amsterdam, den 6 Juli 1940.

                        Aan den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen,
                            Wasch- en Schoonmaak-, Bad- en Zwem-
                                        inrichtingen,
                                        AMSTERDAM.

  Ik ontving Uw verzoek om advies d.d. 26 April 1940 gesteld op het hier-

by teruggaande schryven van den Directeur van hetvMarktwezen van 15 April 1940.
In dit schryven wyst de Directeur op het euvel, dat, niettegenstaande
de Gemeente een goed geoutilleerd marktcomplex voor den handel in tuinbouw-
gewassen heeft gesticht, niettemin sommige handelaren met voorbygaan van die
markt rechtstreeks in de stad hun zaken doen en aldus op ontoelaatbare wyze
concurreeren met de op de markt gevestigde handelaren, die de lasten -
marktgelden enz. - moeten opbrengen.
De eerstbedoelde handelaren, verder "leurders" te noemen, kunnen het
bestaande artikel 344 A der Algemeene Politievero rdening, luidende:

  "Het is verboden aardappelen, groenten en fruit op den openbaren weg
   of in het openbaar vaarwater met zich mede te voeren, ten einde deze
   elders binnen de Gemeente dan op een daartoe aangewezen markt aan
   wederverkoopers te verkoopen of te koop aan te bieden",

straffeloos ontduiken doordien zy by het afleveren der waren "bestellingen"
voor een volgenden dag opnemen.
Tegen het in myn advies van 19 October 1939 (No.831 L.M.1938) - trou-
wens met voorbehoud - geopperde denkbeeld de praktyken van deze leurders te
bestryden door in de Algemeene Politieverordening voor de wederverkoopers het
verbod op te nemen, van hem, die in stryd met bovengeciteerd artikel aard-
appelen, groenten en fruit met zich voert, deze goederen te koopen, voert
de Directeur twee bezwaren aan, die my inderdaad gegrond voorkomen.
In de eerste plaats zou aldus het op "bestelling" afleveren van bedoelde
producten niet afdoende worden bestreden. Voorts zou, by strafbaarstelling
van den koperden wederverkooper, wanneer deze, als getuige opgeroepen, van
het in artikel 219 Wetboek van Strafvordering bedoelde verschooningsrecht
gebruik maakt, het bewys tegen den leurder nog moeilyker worden.
De Directeur, niettemin maatregelen tegen de leurders dringend noodza-
kelyk achtende, stelt te dien einde thans voor, tegen handelaren, die van
leurders koopen, op te treden door het scheppen van de mogelykheid hun den
toegang tot de Centrale Markt te ontzeggen.
Deze maatregel zou het gewenschte effect kunnen hebben, omdat de
bedoelde handelaren voor het koopen van fruit en versche tuindersgroenten de
Centrale Markt in den regel bezwaarlyk kunnen missen.
Gebruik makende van de hun in artikel 12, b, van de Verordening op
den Dienst van het Marktwezen verleende bevoegdheid een Reglement op de
Centrale Markt vast te stellen, waarin onder meer de voorwaarden voor het
verkrygen van toegang tot het marktterrein enz. worden vastgelegd, zouden
Burgemeester en Wethouders een aanvulling van artikel 5 van het Reglement
op de Centrale Markt kunnen vaststellen, zoodanig, dat aan dit artikel een
eerste, tweede en derde lid wordt toegevoegd, luidende:

  "Als koopers van aardappelen, groente en/of fruit worden, onverminderd
   het terzake elders in dit Reglement bepaalde, tot de Centrale Markt
   alleen toegelaten, personen, die de voorwaarde aanvaarden, dat zy de
   bovengenoemde producten uitsluitend zullen betrekken op de Centrale
   Markt.
  De in het vorige lid bedoelde voorwaarde wordt vermeld op het in ar- Dit document is een juridisch advies over het handhaven van marktmonopolies en het bestrijden van oneerlijke concurrentie. De kernpunten zijn:

1. Problematiek: "Leurders" omzeilen de Centrale Markt door rechtstreeks aan winkeliers (wederverkopers) te leveren. Hierdoor ontwijken zij de verplichte marktgelden, wat nadelig is voor de gemeentekas en voor handelaren die wél volgens de regels werken.
2. Juridische mazen: De bestaande Algemene Politieverordening (APV) wordt ontdoken door te claimen dat goederen op "bestelling" worden geleverd, wat juridisch lastig aan te pakken is.
3. Strategische oplossing: De Gemeente Advocaat adviseert niet om de leurders directer aan te pakken (wat bewijstechnisch lastig is), maar om de afnemers (de winkeliers) te dwingen.
4. Sanctie: De voorgestelde maatregel is om winkeliers die bij leurders kopen, de toegang tot de Centrale Markt te ontzeggen. Omdat zij voor hun overige assortiment afhankelijk zijn van deze markt, is dit een zeer effectief pressiemiddel. * Historische periode: Het document dateert van juli 1940, slechts enkele maanden na de Duitse inval in Nederland. Hoewel de bezetting is begonnen, gaat de gemeentelijke bureaucratie in eerste instantie door met de reguliere ordehandhaving en economische regulering.
5. De Centrale Markt: In Amsterdam was de Centrale Markt (geopend in 1934 aan de Jan van Galenstraat) hét knooppunt voor de voedselvoorziening. Het was de gemeente er alles aan gelegen om de geldstromen en kwaliteitscontrole via dit centrale punt te laten verlopen.
6. Taalgebruik: Het document hanteert de toen gebruikelijke spelling (zoals "schryven", "praktyken", "moeilyker") en een formele, ambtelijke toon die kenmerkend is voor juridische correspondentie uit die tijd.