Archief 745
Inventaris 745-329
Pagina 154
Dossier 29
Jaar 1940
Stadsarchief

Handgeschreven ambtelijk concept of adviesnota (mogelijk onderdeel van een dossier over marktwezen).

Na 30 april (jaar onbekend, vermoedelijk jaren '30 of '40 op basis van spelling en context).

Origineel

Handgeschreven ambtelijk concept of adviesnota (mogelijk onderdeel van een dossier over marktwezen). Na 30 april (jaar onbekend, vermoedelijk jaren '30 of '40 op basis van spelling en context). [In de linkermarge in rood potlood/inkt:] is dat waar?

[Hoofdtekst:]
(2
F Sedert het vorenvermelde besluit v. 30 April jl. in werking is getreden, is gebleken, dat de laatste weken de handel op het Waterlooplein belangrijk is uitgebreid omdat tot nu toe op deze plaats tegen de leurders niet is opgetreden.
[Doorgehaald: einde te maken en] [Invoeging:] De op de Centrale Markt gevestigde groothandel dringt er dan ook op aan, dat aan de clandestiene markt op het Waterlooplein een einde wordt gemaakt. De vraag komt naar voren of het in het belang der venters gewenscht is, de Centrale Markt voor den verkoop van vrucht juist des Zondags te openen. Deze vraag moet ontkennend worden beantwoord. Zaterdagsmiddags heeft van [onleesbaar] uur tot 7 uur n.m. op de Centrale Markt een uitgebreide verkoop van zacht fruit plaats. De kleinhandelaren kunnen de op deze markt gekochte artikelen tegen een kleine vergoeding opslaan in het op de markt gevestigde koelhuis. Dit koelhuis is ook des Zondags voor het afhalen van producten geopend, zoodat zij ook in dit geval over frissche producten kunnen beschikken.

Er zit echter nog een geheel andere kant aan deze zaak. De venters, die des Zondags op het Waterlooplein plegen te koopen, zijn in zeer veel gevallen òf in het geheel geen bona fide venter, dus niet in het bezit van een ventvergunning, òf hebben deze wel, doch geldende voor een ander artikel dan fruit.

[In de linkermarge in rood potlood/inkt:] is dat waar? gebaseerd op feiten

[Tekst vervolgt:] Het is een sedert jaren bestaand euvel, waartegen dezerzijds steeds verbaliseerend moet worden opgetreden, dat lompenventers des Zondags met fruit venten, dit fruit kunnen zij ongehinderd koopen op het Waterlooplein, waar zij niet zijn gebonden aan allerlei beperkende bepalingen, welke gelden om toegang tot de Centrale Markt te verkrijgen. Het is dus zeker ook in het belang van de Ventvereeniging * Kern van het document: Het document bespreekt de problematiek rondom de illegale of ongereguleerde handel op het Amsterdamse Waterlooplein, in het bijzonder op zondag. Er is een conflict tussen de gevestigde groothandel (Centrale Markt) en de "clandestiene" handel op het plein.
* Belangrijkste argumenten:
1. De groothandel wil dat de markt op het Waterlooplein wordt aangepakt.
2. Er wordt geopperd de Centrale Markt op zondag te openen, maar de schrijver wijst dit af omdat er op zaterdagmiddag genoeg gelegenheid is en er een koelhuis beschikbaar is.
3. Veel zondagse handelaren op het Waterlooplein zijn geen "bona fide" venters; ze hebben geen vergunning of verkopen artikelen (fruit) waarvoor hun vergunning niet geldt (bijv. "lompenventers").
* Marginale notities: Een criticus (mogelijk een superieur of een andere afdeling) stelt in rode inkt kritische vragen bij de beweringen ("is dat waar?", "gebaseerd op feiten"), wat duidt op een intern overleg over de betrouwbaarheid van de gerapporteerde overlast. Dit document past in de historische context van de regulering van de Amsterdamse straathandel in de eerste helft van de 20e eeuw. De Centrale Markthallen (geopend in 1934 aan de Jan van Galenstraat) moesten de voedseldistributie centraliseren en hygiënischer maken. Het Waterlooplein was van oudsher een plek van informele en Joodse handel, die vaak botste met de moderne regelgeving en marktverordeningen. De term "lompenventers" verwijst naar handelaren in oude kleding en textiel die hun assortiment illegaal uitbreidden met bederfelijke waren zoals fruit om op zondag extra inkomen te genereren. Marktwezen

Samenvatting

  • Kern van het document: Het document bespreekt de problematiek rondom de illegale of ongereguleerde handel op het Amsterdamse Waterlooplein, in het bijzonder op zondag. Er is een conflict tussen de gevestigde groothandel (Centrale Markt) en de "clandestiene" handel op het plein.
  • Belangrijkste argumenten:
    1. De groothandel wil dat de markt op het Waterlooplein wordt aangepakt.
    2. Er wordt geopperd de Centrale Markt op zondag te openen, maar de schrijver wijst dit af omdat er op zaterdagmiddag genoeg gelegenheid is en er een koelhuis beschikbaar is.
    3. Veel zondagse handelaren op het Waterlooplein zijn geen "bona fide" venters; ze hebben geen vergunning of verkopen artikelen (fruit) waarvoor hun vergunning niet geldt (bijv. "lompenventers").
  • Marginale notities: Een criticus (mogelijk een superieur of een andere afdeling) stelt in rode inkt kritische vragen bij de beweringen ("is dat waar?", "gebaseerd op feiten"), wat duidt op een intern overleg over de betrouwbaarheid van de gerapporteerde overlast.

Historische Context

Dit document past in de historische context van de regulering van de Amsterdamse straathandel in de eerste helft van de 20e eeuw. De Centrale Markthallen (geopend in 1934 aan de Jan van Galenstraat) moesten de voedseldistributie centraliseren en hygiënischer maken. Het Waterlooplein was van oudsher een plek van informele en Joodse handel, die vaak botste met de moderne regelgeving en marktverordeningen. De term "lompenventers" verwijst naar handelaren in oude kleding en textiel die hun assortiment illegaal uitbreidden met bederfelijke waren zoals fruit om op zondag extra inkomen te genereren.

Locaties

Centrale Markt Waterlooplein

Producten

A.G.F. (Aardappelen): Aardappel A.G.F. (Aardappelen): Klei A.G.F. (Fruit): Appel A.G.F. (Fruit): Fruit A.G.F. (Groenten): Groente A.G.F. (Groenten): Sla Olie & Techniek: Lood Olie & Techniek: Olie Textiel & Kleding: Kleding Textiel & Kleding: Textiel Tweedehands/Lompen: Lompen Tweedehands/Lompen: Tweedehands Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Paling Vis & Zee: Vis

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Marktwezen

Gerelateerde Documenten 6