Inspectierapport / Rapport van de Landbouw Controle. 10 juli 1940. Rapport.
Landbouw
Controle

A'dam 10 Juli 1940.
Nº 37/107/1 M. 1940 11/7

Op den 9den Juli werd bij mijn gehouden contrôle, te 10.15, op den Voorstraat aangetroffen Auto G.Z. 51513, beladen met aardappelen, gemerkt "Schrama". Deze auto hield stil voor den winkel van J. v.d. Quart, ten Katestraat 77.
Hier was grossier Schrama, wonende te Bennebroek zelf aanwezig. De auto was het eigendom van expediteur, H. Boterbloem, wonende te Hillegommer-dijk no 5, Gemeente Haarlemmermeer. Hem was op 29 Juni '40 een benzine vergunning verstrekt.
Ca. 150 kisten aardappelen bevonden zich op de wagen en waren volgens opgaaf Schrama bestemd voor bovengenoemden winkelier. Door v.d. Quart werden deze in ontvangst genomen. Ik maakte v.d. Quart er op attent dat hij zich aan een overtreding schuldig maakte, daar hem als kooper op kaart no 2369 toegang tot de C.M. werd verleend en nu aardappelen betrok van een niet op de C.M. gevestigden grossier.
v.d. Quart deelde mij mede dat zijn kaart onlangs door den Hr Maarse was ingehouden op grond van een dergelijk gepleegde overtreding. Een schriftelijk bericht van uitsluiting had hij niet ontvangen. v. d. Quart heeft een zeer groot debiet. Hij vertelde terloops dat hij l.l. Zaterdag 13000 kg aardappelen had verkocht. Ondanks dat hij uitgesloten is werd hem, door een lid van de Combinatie, G. Karstenboom, een partij van 60 kisten aardappelen thuis bezorgd. Het spijt v.d. Quart dat hij van de C.M. is uitgesloten, maar wilde toch van Schrama die hem 15 jaar goed bediende blijven koopen.
v. d. Quart bezet een vaste plaats, no 17, in de Ten Katestraat. Indien v.d. Quart onwillig blijft, adviseer ik U hem van plaats 17 te schorsen.

[Handtekening] J. v.d. Burg.

(Kantlijnnotitie links onderaan:)
De Heer Mansfelt C.M. dat mag niet. W. hoor. Dit rapport documenteert een handhavingsactie kort na het begin van de Duitse bezetting in Nederland (juli 1940). De kern van de overtreding is dat winkelier J. v.d. Quart aardappelen inkoopt bij een "wilde" grossier (Schrama uit Bennebroek) in plaats van via de officieel aangewezen kanalen van de Centrale Markt (C.M.).

Opvallende details uit de tekst:
1. Handhaving en Controle: De controleur (v.d. Burg) is zeer specifiek over tijden, kentekens (G.Z. 51513) en vergunningen. Dit wijst op een streng toezicht op de logistiek van voedselvoorziening.
2. Omvang: De genoemde hoeveelheden zijn aanzienlijk. Een verkoop van 13.000 kg aardappelen op één zaterdag duidt op een zeer grote handel voor een individuele winkelier aan de Ten Katestraat.
3. Recidive: V.d. Quart was reeds bekend bij de autoriteiten; zijn inkoopkaart was al ingenomen door een zekere heer Maarse voor een soortgelijk vergrijp.
4. Loyaliteit vs. Regels: De winkelier motiveert zijn handelen door aan te geven dat hij al 15 jaar trouwe klant is bij grossier Schrama. Dit toont het conflict tussen de nieuwe, rigide distributieregels van de bezettingstijd en bestaande handelsrelaties uit de vooroorlogse periode. In de zomer van 1940 begon de Duitse bezetter de Nederlandse economie en voedselvoorziening strakker te organiseren (de zogeheten "Ordening"). Producten zoals aardappelen moesten via centrale punten (zoals de Centrale Markthallen in Amsterdam) verhandeld worden om prijsvorming en distributie te beheersen en zwarte handel te voorkomen.

Winkeliers waren verplicht zich te houden aan toegewezen grossiers. Wie buiten dit systeem om handelde, riskeerde uitsluiting van de markt of, zoals in het advies van de controleur, het verliezen van hun standplaats op de markt (de bekende Ten Katemarkt in Amsterdam-West). De notitie in de kantlijn suggereert dat het rapport is doorgeleid naar een "Heer Mansfelt" van de Centrale Markt voor verdere sancties.