Oningevuld formulier / Proces-verbaal voor statistische controle. STATISTIEK CONTROLE.

Heden te [ruimte] uur werd door mij contrôle gehouden op den aanvoer van:

Tuinder )
Schipper )
Grossier )
Expediteur )
Inz.veiling )

Opgegeven op bijgaande statistiekbon
(aantal colli, stuks, kg. enz.)
Ook op soort en plaats van herkomst letten!
Aangevoerd.

Na gehouden contrôle bleek, dat de betrokkene
juist )
te weinig ) op zijn bon had genoteerd.
te veel )

Amsterdam, [ruimte] 19 [ruimte]
De contrôleur,

Gezien
Chef
Den Heer Bedrijfschef
der Centrale Markt. Dit document is een standaardformulier dat werd gebruikt voor de administratieve controle op de aanvoer van goederen (groenten, fruit, vis of andere handelsproducten) bij de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van de controle was het vergelijken van de fysieke lading ("Aangevoerd") met de bijbehorende papieren ("statistiekbon").

Opvallende elementen:
* Controle-variabelen: Er werd niet alleen gekeken naar de hoeveelheid (colli, stuks, kilogrammen), maar ook naar de herkomst en het type product.
* Resultaat: Het formulier bood drie opties voor de uitkomst van de controle: de opgave was "juist", "te weinig" (mogelijk poging tot belastingontduiking of illegale handel) of "te veel".
* Hiërarchie: De controleur voerde het werk uit, maar de Bedrijfschef van de Centrale Markt moest de controle "zien" (viseren/ondertekenen), wat wijst op een streng toezicht binnen de marktorganisatie. De Centrale Markt in Amsterdam (geopend in 1934 in Amsterdam-West) was het kloppend hart van de voedseldistributie in de stad. Tijdens en na de Tweede Wereldoorlog was statistische controle van cruciaal belang voor de voedselvoorziening, prijsbeheersing en het tegengaan van de zwarte markt.

De spelling (bijv. "contrôle" met circumflex en "den aanvoer") en het gebruik van termen als "colli" (verpakkingseenheden) zijn kenmerkend voor de ambtelijke en logistieke taal van het midden van de 20e eeuw. Dergelijke formulieren hielpen de gemeente Amsterdam om nauwkeurige statistieken bij te houden van de economische activiteit en om ervoor te zorgen dat alle marktgelden en belastingen correct werden afgedragen. Gemeente Amsterdam Marktwezen