Ambtsverslag / Rapport van de Centrale Markt Amsterdam. 10 november 1940 (met aantekeningen van 20 november 1940). Controleur Schiermeier. Bedrijfschef van het Marktwezen. R A P P O R T [Stempel: Nº 37/172/M. 1940 19/11]

Hiermede rapporteert ik ondergeteekende, controleur Schiermeier, het navolgende. In den nacht van Zaterdag 9 November en Zondag 10 November 1940, omstreeks 12 uur, bevond ik mij in de Hal op de derde verdieping ter hoogte van kamer 123, toen ik hoorde, dat eenige personen in de Hal liepen en het verschuiven van kisten. Naar ik vermoedde moesten deze personen zich bevinden terhoogte van plaats 30 in de Hal. Even daarna hoorde ik dat eenige personen de trap bij de Ned:Veiling opgingen en zich vervolgens, over de derde etage, naar de Oostelijke uitgang van de Hal begaven. Waar het mij niet meer mogelijk was bedoelde personen direct staande houden te houden, heb ik mij terstond naar het uitgangshek van de Centrale Markt begeven en heb buiten het hek van de Centr: Markt twee personen staande gehouden van wien ik vermoedde, dat zij degenen geweest waren die zich in de Hal hadden begeven. Beide personen, die mij later opgaven respectievelijk te zijn genaamd: Johannes Jacobus van de Meulen, geboren te Amsterdam 26 Augustus 1911, Luchtwacht bij den Gemeente Luchtbeschermingsdienst, wonende Molukkenstraat 128 en Cornelis van Heijningen, geboren te Amsterdam 1 Mei 1911, Luchtwacht bij den Gemeentelijken Luchtbeschermingsdienst, wonende van Hogendorpstraat 42. verklaarden mij desgevraagd, dat zij van 6 uur n.m. tot 12 uur n.m. dienst hadden gedaan in den toren van de Centr: Markt. Na, door den nachtploeg te zijn afgelost hadden zij zich in de Hal begeven en aldaar uit verschillende kisten fruit weggenomen. Bij onderzoek bleek mij, rapporteur, inderdaad, dat de actetassch van beide personen geheel gevuld was met appelen en peren. De tasschen met fruit heb ik van genoemde personen voorloopig in beslag genomen en gedeponeerd op kamer 69 in de Hal. Nadat ik aan beide personen had medegedeeld dat zij van dit geval nog nader zouden hooren, heb ik ze weer heen gezonden.

Den Heer Bedrijfschef Amsterdam 10 November 1940
v/h Marktwezen. Controleur,

[Handtekening: J. Schiermeier]

[Handgeschreven toevoeging in de marge:]
Terzake wordt toch proces-verbaal opgemaakt?
20-11-'40
ja, zie hieronder
[Paraaf] Dit rapport beschrijft een incident van kleine criminaliteit (verduistering/diefstal) op de Centrale Markt in Amsterdam. De kernpunten zijn:

• De daders: Het betreft twee dertigjarige mannen die werkzaam waren als 'Luchtwacht' bij de Gemeentelijke Luchtbeschermingsdienst. Dit was een gevoelige kwestie, omdat zij een vertrouwenspositie bekleedden binnen de openbare orde en veiligheid.
• Het vergrijp: Na hun dienst in de toren van de markt hebben zij hun aktetassen gevuld met appels en peren uit kisten die in de hal stonden.
• De opsporing: Controleur Schiermeier hoorde verdachte geluiden (het schuiven van kisten) en verving een directe confrontatie in de hal door een onderschepping bij het uitgangshek.

• Gevolg: De buit werd in beslag genomen en uit de handgeschreven kantlijnnotitie blijkt dat er officieel proces-verbaal is opgemaakt, wat duidt op een disciplinaire of strafrechtelijke vervolging. Het document dateert van november 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Deze context is cruciaal om drie redenen:

• Voedselschaarste en Distributie: Hoewel de beruchte 'Hongerwinter' nog jaren weg was, begon de schaarste al kort na de inval. De Centrale Markt was het logistieke hart van de voedselvoorziening in Amsterdam. Diefstal van voedsel werd in deze tijd extra hoog opgenomen.

• Luchtbeschermingsdienst (LBD): De LBD was een burgerorganisatie die tijdens de bezetting werd uitgebreid om de bevolking te beschermen tegen luchtaanvallen. Dat uitgerekend functionarissen die over de veiligheid van de markt moesten waken zich schuldig maakten aan diefstal, werd gezien als een ernstige integriteitsbreuk.
• Bureaucratie onder de Bezetter: De strakke administratieve afhandeling (het rapport, het proces-verbaal, de precieze personalia) laat zien dat de Nederlandse civiele diensten en de gemeentelijke marktcontrole hun werkzaamheden onder het nieuwe regime onverminderd en volgens strikte protocollen voortzetten.