Proces-verbaal / Ambtelijk verslag.
Origineel
Proces-verbaal / Ambtelijk verslag. de derde galerij aan de Oostelijke zijde van de Hal, naar den uitgang van het Oostelijke trappenhuis te begeven, heb ik, evenals Van der Meulen, uit verschillende kisten met fruit, die in het Halgebouw stonden, deze appelen en peren weggenomen. Waar in het Halgebouw geen licht brandt, zou ik U niet meer precies kunnen zeggen van welke plaats en uit welke kisten ik dit fruit heb weggenomen. Ik heb van niemand toestemming verkregen fruit uit de kisten weg te nemen, noch daar op andere wijze over te beschikken. Ik weet, dat ik, door deze handeling te verrichten, mij schuldig heb gemaakt aan een strafbaar feit."
Van der Meulen verklaarde mij, verbalisant, omtrent de herkomst van de appelen, die hij bij zich had als volgt: "Evenals mijn collega Heijninge heb ik hedenavond na het beëindigen van mijn dienst de toren van het Halgebouw verlaten en mij met hem naar den uitgang van de Hal, onder de toren, begeven. Ook ik was van meening, dat deze uitgang nog geopend was. Dit bleek echter niet het geval te zijn. In plaats van direct mij naar de uitgang van het Oostelijke trappenhuis te begeven, waarvan ik zeker wist, dat deze geopend was, heb ik evenals Heijninge uit verschillende kisten met fruit, welke in het Halgebouw stonden, deze appelen weggenomen. Ik was niet met de bedoeling om dat te doen het Halgebouw ingegaan, doch toen ik er eenmaal was kon ik de verleiding niet weerstaan, temeer daar er in het Halgebouw geen licht brandde. Mede hierdoor zou ik U thans niet meer precies kunnen aanwijzen, van welke plaats en uit welke kisten ik deze appelen heb weggenomen. Ik had van niemand toestemming verkregen om appelen uit de kisten weg te nemen, noch daar op andere wijze over te beschikken. Ik weet, dat ik mij door deze handeling schuldig heb gemaakt aan een strafbaar feit. Ik kan U echter verklaren, dat ik voordien nog nimmer met de Justitie in aanraking ben geweest."
Naar aanleiding van het door Heijninge en Van der Meulen was verklaard, heb ik de besproken appelen en peren van hen in beslag genomen en voorloopig aan de Centrale Markt gelaten, terwijl ik beide personen na voorloopig door mij te zijn gehoord, heb heengezonden.
Naar aanleiding van het vorenstaande heb ik, verbalisant, een nader onderzoek ingesteld en daartoe op Maandag 11 November 1940 aan verschillende in het Halgebouw gevestigde grossiers de door mij inbeslaggenomen fruit laten zien en gevraagd of zij dit vermisten. Geen van hen kon mij echter met zekerheid verklaren, dat de door mij inbeslaggenomen fruit bij hen was weggenomen, wat ook uiteraard moeilijk is na te gaan, omdat het maar zelden voorkomt, dat één grossier een bepaald soort fruit verkoopt. Daarbij kan nog worden vermeld, dat de verkoopplaatsen van de grossiers zonder eenige tusschenruimte naast elkaar liggen.
Waar mij bij onderzoek niet is kunnen blijken, wie de rechtmatige eigenaar van het fruit was, het aan bederf onderhevig is, en voor een gedeelte reeds was aangestoken, heb ik dit aan A.M. Bosshardt, kapiteine bij het Leger des Heils, medegegeven ten behoeve van deze instelling.
Voorts kan ik nog verklaren, dat Heijninge en Van der Meulen terzake van het hiervoren genoemde feit, met ingang van 16 November 1940, uit den Gemeentelijken Luchtmachtdienst zijn ontslagen.
En heb ik hiervan dit proces-verbaal, op den door mij afgelegden ambtseed opgemaakt, geteekend en gesloten te Amsterdam, 18 November 1940.
De Ambtenaar van het Marktwezen,
[Handtekening]
De Commissaris, Dit document is een verslag van een diefstal binnen de Centrale Markthallen in Amsterdam in november 1940. Twee medewerkers van de Luchtbeschermingsdienst (hier "Luchtmachtdienst" genoemd), genaamd Heijninge en Van der Meulen, hebben na hun diensttijd in het donker fruit (appelen en peren) uit kisten ontvreemd.
Kernpunten:
* Bekentenis: Beide mannen geven toe het fruit te hebben gepakt zonder toestemming en erkennen dat zij een strafbaar feit hebben gepleegd. De verleiding van de openstaande kisten in een donker gebouw was te groot.
* Onderzoek: De verbalisant probeerde de rechtmatige eigenaars (grossiers) te vinden, maar dit bleek onmogelijk omdat de kisten van verschillende handelaren door elkaar stonden en het fruit niet uniek herleidbaar was.
* Bestemming van het bewijsmateriaal: Omdat het fruit bederfelijk was en al deels aangestoken (beschadigd), werd het geschonken aan het Leger des Heils.
* Sancties: Beide mannen zijn per direct (16 november 1940) ontslagen uit hun functie bij de gemeentelijke luchtbescherming. Het document is historisch interessant om drie redenen:
- De Tijdsgeest (Bezetting): Het incident vindt plaats in november 1940, de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland. De "Luchtmachtdienst" (Luchtbeschermingsdienst) was in die tijd essentieel voor de veiligheid in de stad. De schaarste aan goederen begon in deze periode net merkbaar te worden, wat de verleiding om fruit te stelen uit de centrale opslag verklaart.
- Majoor Bosshardt: In het document wordt melding gemaakt van "A.M. Bosshardt, kapiteine bij het Leger des Heils". Dit is de bekende Alida Bosshardt (later Majoor Bosshardt), die toen 27 jaar oud was. Dit document toont haar vroege betrokkenheid bij de hulpverlening in Amsterdam, waar zij goederen aannam voor de minderbedeelden.
- De Markthallen: Het Halgebouw (de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat) was het logistieke hart van de voedselvoorziening in Amsterdam. Diefstal door personeel dat juist aangesteld was voor bewaking of toezicht (zoals de luchtbescherming) werd in die tijd zeer hoog opgenomen. A.M. Bosshardt J. Hanrion Marktwezen