Getypte brief (doorslag of kopie). 7 december 1940. De Directeur (vermoedelijk van een gemeentelijke controledienst of politieafdeling). Extra

VD/HG.

den heer waarnemend Directeur van den
Gemeentelijken Dienst voor Sociale
Zaken,
Levendaal 1,
L E I D E N .

46A/59/2 M. 7 December 1940.

W.P.Holswilder.

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 26 November jl. No.4/20
Sch./R bericht ik U, dat W.P.Holswilder aan de Vischmarkt De
Ruyterkade, alhier, staat ingeschreven als vischhandelaar.

Volgens mededeeling van schipper Koster betrok Holswilder
tot voor enkele weken, wekelijks 20 à 40 mandjes mosselen van
voornoemden schipper. De laatste weken schijnt hij echter zijn
mosselen rechtstreeks uit Zeeland te ontvangen.

De Directeur, Deze brief is een zakelijke correspondentie tussen twee gemeentelijke instanties in Leiden kort na het begin van de Duitse bezetting (december 1940). De Dienst voor Sociale Zaken heeft blijkbaar informatie opgevraagd over de bedrijfsactiviteiten van een zekere W.P. Holswilder.

De brief bevestigt dat Holswilder officieel staat ingeschreven als visboer op de Vischmarkt (De Ruyterkade) in Leiden. Daarnaast geeft de brief details over zijn handelswijze: voorheen kocht hij zijn mosselen (20 tot 40 mandjes per week) via een tussenpersoon, schipper Koster, maar recentelijk is hij overgestapt op rechtstreekse leveringen uit Zeeland.

De toon is feitelijk en informerend. Het opvragen van dit soort informatie was vaak nodig om te controleren of iemand recht had op sociale steun, of om de economische bedrijvigheid te monitoren in een tijd waarin distributie en schaarste een steeds grotere rol gingen spelen. * Tijdsbeeld: December 1940. De eerste maanden van de bezetting waren relatief rustig, maar de bureaucratische controle op de bevolking en de economie nam toe.
* Locatie: De Ruyterkade in Leiden was de plek waar de vismarkt werd gehouden. Levendaal 1 was het adres van de gemeentelijke sociale dienst.
* Economie: De mosselhandel was (en is) een belangrijke tak van de Zeeuwse visserij. Dat een kleine handelaar "rechtstreeks uit Zeeland" gaat betrekken in plaats van via een lokale schipper, kan duiden op een poging om kosten te besparen of om meer controle over de aanvoer te krijgen in onzekere tijden.
* Sociale Controle: Dergelijke onderzoeken naar inkomen en handelswaar waren standaardprocedures voor de Dienst voor Sociale Zaken om fraude met uitkeringen of steun te voorkomen. W.P. Holswilder