J. de Geus

Getypte financiële staat (Debiteuren Saldi Staat).

* **Administratieve structuur:** Het betreft een klassieke debiteurenlijst waarbij per klant de debetstand (schuld), creditstand (betalingen/tegoed) en het uiteindelijke saldo worden weergegeven. * **Correcties:** Er zijn handmatige wijzigingen aangebracht. Bij de posten "A.J. de Graaf" en "P. van Hoeckel & Zn" is de aanduiding "NV" (Naamloze Vennootschap) doorgehaald, wat mogelijk wijst op een wijziging in de rechtsvorm of een eerdere typefout. * **Aandachtspunten:** Aan de rechterzijde van de saldikolom staan bij bepaalde regels horizontale potloodstreepjes (bijv. bij N.V. Jac.v.d. Berg, N.V.P.J.v.d. Brink en B. Moffie). Dit zijn vaak de posten met de hoogste openstaande saldi, wat suggereert dat deze extra gecontroleerd moesten worden. * **Typografische bijzonderheden:** Bij "Fa. Gebrs. S. Hagenaar" ontbreekt in de creditkolom een decimaalteken (er staat 292963 in plaats van 292.63), maar het saldo van 7.25 bevestigt de rekenkundige waarde. Bij "Fa C.H. Heerding" is een komma gebruikt in plaats van een punt (278,53).

Document

* **Administratieve correcties:** Het document toont een nauwgezet controleproces. De getypte som van de linkerpagina (7133,62) bevat een klein rekenverschil met de handgeschreven som (7134,52). Dit verschil van 0,90 gulden wordt rechts verklaard met de aantekening "af 2 x 45". Gezien J.v. Dijk exact 0,45 gulden verschuldigd is, lijkt het te gaan om een dubbele boeking of een specifieke correctie op dat bedrag. * **Samenstelling debiteuren:** De lijst bevat veel namen die typerend zijn voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam (o.a. Agsteribbe, Italiaander, Moffie, Mok, Polak). Veel van deze personen en firma's waren actief in de handel op de Amsterdamse markten of in de fruitimport (zoals de 'Am. Fruit My.' en 'Fa. Koopman'). * **Status van vorderingen:** De vinkjes suggereren dat de posten zijn gecontroleerd tegen de boekhouding. De rode kruisjes bij B. Moffie en Posener wijzen mogelijk op oninbare vorderingen of posten die extra aandacht behoefden bij de jaarafsluiting.

Dienstverslag / Rapport van een bedrijfsongeval.

* **Inhoud:** Het rapport beschrijft een incident in de Centrale Markthal in Amsterdam. Een werknemer, Jacob de Geus, werkzaam bij grossier J. de Geus, is gewond geraakt in zijn gezicht. Het letsel werd veroorzaakt door een lege kist die vanaf een bovenzolder naar beneden werd gegeven door een persoon genaamd H.P. Spoortenhuis. * **Medische hulp:** De werkgever (de grossier) heeft zelf de G.G.D. ingeschakeld. Het slachtoffer is voor observatie overgebracht naar het Wilhelmina Gasthuis. * **Administratieve context:** Het betreft een interne melding van een toezichthouder (de controleur) aan zijn superieur (de bedrijfschef). De stempels en handgeschreven nummers wijzen op een zorgvuldige archivering binnen de gemeentelijke diensten van Amsterdam.

Document

* **Structuur:** De lijst is opgezet in twee kolommen: links de namen van de geadresseerden (bedrijven of individuele handelaren) en rechts de bijbehorende locatiecode van een "pakhuisafdeeling". * **Locatiecodes:** De codes bestaan uit een letter (H, E, C, B, A) gevolgd door een nummer. Dit wijst op een indeling in secties of hallen binnen een groter complex. * **Bedrijfsnamen:** Veel namen zijn typisch voor de Amsterdamse groente- en fruithandel uit de eerste helft van de 20e eeuw. Er is een opvallende aanwezigheid van namen die historisch geassocieerd worden met de Joodse gemeenschap in de markthandel (zoals Mok, Moffie, Presser, Casseres, Meentz, Italiaander, Piller). * **Afkortingen:** Gebruik van standaard afkortingen zoals "Pzn." (Pieterszoon), "& Zn." (en Zoon), "Gebr." (Gebroeders) en "Gr.&Fr.handel" (Groente- en Fruithandel). ---

Getypte financiële lijst (debiteurenoverzicht).

Dit document is een debiteurenlijst van een koelhuis, gedateerd op 31 januari 1940. Het geeft een overzicht van openstaande saldi van zowel individuen als bedrijven. Het koelhuis faciliteerde waarschijnlijk de opslag van bederfelijke waren zoals vlees of fruit (gezien de vermelding van de "Wyksche fruitmy."). De bedragen variëren sterk, van enkele centen (F.J. Beugel, f. 0.05) tot aanzienlijke bedragen voor die tijd (Wyksche fruitmy., f. 1412.82). De lijst is deels alfabetisch geordend. Onderaan de eerste kolom staat een subtotal ("Transporteeren"), dat bovenaan de tweede kolom wordt voortgezet ("Transport") om tot een eindtotaal van 5669,93 gulden te komen.

Financieel dagoverzicht / Verkoopstaat van een groothandel.

Dit document betreft een gedetailleerde afrekening van de dagelijkse handel van de firma B. Polak op de Centrale Markt in Amsterdam. De staat toont de verkoop van grote partijen sla (in kratten), komkommers en bloemkool aan diverse handelaren en via contante transacties. **Financiële structuur:** * **Bruto omzet:** f 1.280,60. * **Kostenposten:** Onder de kop 'Uitbetaald' staan loonbetalingen of commissies aan individuen (o.a. chauffeurs en sjouwers) en overige onkosten, totaal f 92,40. * **Netto resultaat:** Na aftrek van onkosten en een eerdere afdracht van f 420,- resteert een saldo van f 768,20. Opvallend zijn de handgeschreven aantekeningen in de kantlijn (zoals '1045', '507', '1907'), wat waarschijnlijk verwijzingen zijn naar grootboeknummers of partijnummers. De kruisjes achter de namen in de uitbetalingslijst fungeren als vinkjes voor voltooide betalingen.

Getypte lijst van debiteuren (openstaande rekeningen) met bedragen in guldens (f.).

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande saldi van een koelhuis. Opvallend is de datum: 30 april 1940, slechts tien dagen voor de Duitse inval in Nederland. De lijst bevat namen van individuen en bedrijven (zoals fruitdistributeurs) die gebruikmaakten van koude opslag. Enkele opmerkelijke punten: * **Hoge posten:** De grootste debiteuren zijn H.J.v. Nieuwkerk (f. 1073.36) en P. Versluis (f. 1187.01). Deze bedragen zijn met een rode streep gemarkeerd, wat kan duiden op een controle of een bijzonder risico. * **Creditposten (CR):** B. Polak en H.G. Ruhé hebben een negatief saldo (tegoed), wat in de boekhouding met rood is omkaderd. * **Samenstelling debiteuren:** De lijst bevat veel Joodse familienamen (bijv. Agsteribbe, Blik, Hakker, Mok, Moffie, Ossedrijver, Presser). Dit suggereert dat het koelhuis een belangrijke rol speelde in de (vaak Joodse) handel in groenten, fruit of vleeswaren, vermoedelijk in de regio Amsterdam.

Getypte lijst met namen en adressen, voorzien van handgeschreven correcties.

* **Structuur:** Het document is een formele lijst van functionarissen en vertegenwoordigers van diverse belangenorganisaties binnen de sector aardappelen, groente en fruit in de regio Amsterdam. * **Organisaties:** Er is een breed scala aan organisaties vertegenwoordigd: van katholieke tuinbouwbonden (St. Bonifacius) tot specifieke gilden, exportverenigingen, veilingen en bonden voor straatverkopers (venters). * **Geografie:** De adressen beslaan heel Amsterdam (West, Centrum, Zuid, Oost) en omliggende gebieden zoals Sloten, Sloterdijk en Amstelveen. Opvallend is dat de voorzitter, J. Bekius, in Leeuwarden woonachtig is. * **Handgeschreven wijzigingen:** De naam van de plaatsvervangend voorzitster is handmatig gecorrigeerd naar "A. Knoppers-Valkenier", wat duidt op een mutatie kort na het opstellen van de lijst.

Boekhoudkundig overzicht (lijst van openstaande vorderingen/debiteuren).

* **Administratieve structuur:** Het document is een klassieke saldilijst uit een grootboek. De bedragen achter de namen zijn de openstaande schulden van klanten (debiteuren). De aanduiding **"CR."** staat voor Credit, wat betekent dat deze specifieke klanten een tegoed hadden of meer hadden betaald dan gefactureerd. * **Bedragen:** De bedragen variëren van zeer klein (bijv. Mark p/a Walg met f 0,03) tot aanzienlijk voor die tijd (bijv. N.V. A.J. de Graaf met f 1388,66). Het eindtotaal van deze pagina is f 7610,56. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse correcties en aantekeningen zichtbaar. De omkaderde namen (Hoogland, H. Sons) en de handgeschreven bedragen (9.20 bij de Ruiter) duiden op een controle van de boekhouding of een latere mutatie. De "x" voor het bedrag van I. Velmans suggereert een vinkje of een onduidelijkheid. * **Bedrijfsactiviteit:** Gezien de stempel van de "Nederlandsche Veiling van Land- & Tuinbouwproducten" betreft dit de handel in groenten, fruit of bloemen in Amsterdam. ---

Getypte transportlijst/vrachtlijst.

* **Structuur:** De lijst is een administratief overzicht van voedseltransporten per spoor of vracht. De herhaling van namen (zoals P.v. Es en Heeremans) duidt op grote distributeurs of centrale inkooppunten. * **Hoeveelheden:** De gewichten worden meestal uitgedrukt in ronde getallen (vaak 15.000), wat waarschijnlijk wijst op kilogrammen (15 ton, de standaardcapaciteit van een toenmalige goederenwagon). * **Geografie:** De verzendstations liggen verspreid over heel Nederland, met een sterke concentratie in Drenthe (Assen, Beilen, Emmen, Dalen) en Friesland (Berlikum, St. Anna Parochie, Morra-Lioessens), wat de rol van deze provincies als "voedselleveranciers" bevestigt. * **Inhoud:** De lading bestaat hoofdzakelijk uit primaire levensmiddelen: aardappelen, rapen, uien, wortelen en diverse soorten fruit.

Getypte namenlijst (index of register), pagina 2.

De lijst bevat een overzicht van handelaren en bedrijven, gekoppeld aan specifieke locaties of dossiernummers (zoals "B.", "H.", "Hal", "Ha." en "pl.H."). De structuur suggereert een administratieve indeling van een groothandelsmarkt (bijvoorbeeld de Centrale Markthal in Amsterdam). Opvallend is het gebruik van aanhalingstekens (") als herhalingsteken voor de kolom "Hal". De afkortingen "Fa." (Firma), "N.V." (Naamloze Vennootschap), "en Co." (en Compagnie), "en Zn." (en Zonen) en "Wed." (Weduwe) zijn standaard voor die tijd. De toevoeging "Sz" bij G. de Jong staat voor "Sambertsz" of een vergelijkbare patroniemconstructie ("zoon van").

Saldi-staat debiteuren (overzicht van openstaande posten)

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande schulden van klanten (debiteuren) bij de N.V. Nederlandsche Veiling van Land-, & Tuinbouwproducten in Amsterdam. Het betreft specifiek de exploitatie van het koelhuis op de Centrale Markt. De lijst bevat een grote diversiteit aan namen, van individuele handelaren tot grotere firma’s (N.V., Gebr.). Opvallend is de vermelding "CR." bij sommige bedragen, wat staat voor 'Credit'; dit betekent dat deze personen of bedrijven geen schuld hadden, maar juist nog een klein bedrag tegoed hadden van de veiling. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. De handgeschreven correctie bij "N.V. Walg" (373.89) is een significante post in het totaaloverzicht.

Boekhoudkundig overzicht (debiteurenlijst)

* **Administratieve context:** Het betreft een lijst van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis in Amsterdam, gedateerd september 1941. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. * **Structuur:** De namen staan grotendeels op alfabetische volgorde (per kolom). Enkele namen zijn gegroepeerd met toevoegingen zoals "Walg" of "Keizer", wat kan duiden op filialen of overkoepelende rekeningen. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse rode en zwarte vinkjes geplaatst bij grotere bedragen, wat wijst op een controleproces. Bij de naam "Dijkstra" is handgeschreven "6.51" toegevoegd. * **Bedrijfsvoering:** Het document is officieel ondertekend door de directeur van de exploitatiemaatschappij van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam.

Administratieve balans/debiteurenlijst.

Het document is een overzicht van openstaande schulden van diverse handelaren en particulieren aan een koelhuis, gedateerd oktober 1941. De lijst bevat honderden namen met de bijbehorende bedragen in guldens. Opvallend zijn de handgeschreven correcties: 1. **Rode strepen:** Meerdere grote posten (zoals N.V. Beugel, N.V. v.d. Brink, J. de Geus) zijn met een dikke rode potloodstreep doorgehaald. Dit duidt er vaak op dat de schuld is voldaan, afgeboekt, of dat het dossier is overgedragen. 2. **CR (Credit):** Sommige posten, zoals L. de Hond en B. Walg, zijn gemarkeerd als credit (het koelhuis is hen geld verschuldigd). 3. **Totalen:** Onderaan is een handgeschreven eindtotaal van *f* 13745,41 vermeld, dat later is doorgehaald.

Een getypte lijst met saldi (openstaande bedragen).

Dit document is een administratief overzicht van de saldi van een Amsterdamse veilingorganisatie op 30 november 1941. Het betreft waarschijnlijk debiteuren- en crediteurenposities. De afkorting "CR." bij sommige bedragen duidt op een credit-saldo (een te goed voor de genoemde partij). De lijst bevat namen van diverse aard: individuele handelaren, familiebedrijven (Gebr., & Co.), grotere ondernemingen (N.V.) en gemeentelijke instellingen (Binnengasthuis, Westergashuis). De handgeschreven doorhalingen en correcties wijzen op een actieve controle van de boekhouding. Het document is officieel ondertekend en gestempeld door de directie van de veiling, die gevestigd was op de Centrale Markt in Amsterdam.

Transportmanifest / Lijst van binnengekomen goederen per spoor.

Het document is een overzicht van binnengekomen goederenwagon-ladingen op station Amsterdam-Oostenburgergracht gedurende mei 1941. De lijst is gecategoriseerd op geadresseerde, herkomststation, gewicht (vermoedelijk in kilogrammen) en inhoud. Enkele opvallende zaken: * **Dominantie van basisvoedsel:** De overgrote meerderheid van de zendingen bestaat uit aardappelen en wortelgewassen (rapen, koolrapen, prei). * **Belangrijke spelers:** De naam P.v.Es komt verreweg het meest voor, wat duidt op een grote groothandelaar of commissionair op de Centrale Markt. Ook de V.B.N.A. (Vereniging ter Behartiging van de Nederlandse Aardappelhandel) is aanwezig. * **Geografie:** De zendingen komen uit het hele land, met een sterke nadruk op de noordelijke en oostelijke landbouwprovincies (Groningen, Drenthe, Overijssel, Limburg). * **Uitzonderingen:** Te midden van de bulkgoederen vallen zendingen als "citroenen" en "jam" op. Bij één zending van J. de Geus uit Venlo is de inhoud onbekend (gemarkeerd met een vraagteken). * **Correcties:** Er zijn handmatige aanpassingen gedaan in gewichten (zoals de vetgedrukte 18400) en een doorhaling bij de inhoud van een zending voor Kooy.

Document

Dit document is een officieel uittreksel (extract) van een besluit van het College van Burgemeester en Wethouders (B&W) van Amsterdam, gedateerd 21 februari 1941. De kern van het besluit is de vervanging van drie leden van de Commissie van Advies voor de Centrale Markt. **Belangrijke observaties:** 1. **De namen:** De vertrekkende leden zijn M.E. Neeter, S. Presser en B. Polak. Dit zijn namen die onmiskenbaar duiden op een Joodse achtergrond. 2. **De juridische grondslag:** Er wordt verwezen naar een circulaire van de Secretaris-Generaal van Binnenlandse Zaken van 27 november 1940 betreffende "Ambtenarenzaken". 3. **De timing:** Het besluit valt exact drie maanden na de beruchte circulaire waarin de verwijdering van Joodse ambtenaren en personen in openbare functies werd voorbereid (de zgn. Ariërverklaring). Het is bovendien slechts vier dagen voor het uitbreken van de **Februaristaking** (25-26 februari 1941). 4. **Instantie:** De afdeling "Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen" was verantwoordelijk voor de distributie en de markten, cruciale sectoren tijdens de bezetting. Het document toont de bureaucratische efficiëntie waarmee de bezetter, via het Nederlandse ambtelijk apparaat, de Joodse bevolking uit maatschappelijke en adviserende functies verwijderde. ---

Ambtelijke brief (doorslag/kopie).

* **Kernboodschap:** De brief begeleidt de toezending van twee exemplaren (in duplo) van een huurcontract voor een pakhuis (sectie D 25) op de Centrale Markt in Amsterdam aan de firma J. de Geus & Co's N.V. * **Procedure:** De directeur verzoekt de wethouder om zorg te dragen voor de ondertekening door de Regeringscommissaris van Amsterdam. Na ondertekening moet het contract terug naar de afzender voor de uiteindelijke administratieve afhandeling (registratie). * **Referentie:** Er wordt verwezen naar een besluit van Burgemeester en Wethouders van vóór de oorlog (7 april 1939), wat suggereert dat dit contract een uitvloeisel is van een al langer lopende zaak of een verlenging/formalisering van bestaande afspraken.

Officiële brief/kennisgeving.

De brief is een formeel administratief schrijven van de Directie van het Marktwezen in Amsterdam aan drie huurders van pakhuisruimten op de Centrale Markt. De toon is zakelijk en ambtelijk, kenmerkend voor de vroege 20e-eeuwse bureaucratie in Nederland. De kern van de brief is drieledig: 1. **Begeleiding:** Het toesturen van het officieel geregistreerde huurcontract. 2. **Onderhoudsplicht:** Een herinnering aan de wettelijke verplichting (volgens het toenmalige Burgerlijk Wetboek) dat klein onderhoud en reparaties aan zaken als sloten en ruiten voor rekening van de huurder komen. 3. **Regulering:** Een strikte herinnering aan het verbod op het ongeoorloofd plaatsen van reclame-uitingen op het gehuurde pand zonder toestemming van de directeur. Het taalgebruik hanteert de destijds gebruikelijke spelling (*pakhuisafdeeling*, *reparatiën*, *zooals*, *noodig*). De handgeschreven notitie "verzonden 22/8" dient als intern bewijs van verzending.

Financiële staat / Lijst van debiteuren (openstaande posten).

* **Inhoud:** Het document is een debiteurenlijst van de koelhuisafdeling van de Amsterdamse Groenten- en Fruitveiling. Het toont bedragen die derden nog verschuldigd waren voor het koelen van producten. * **Annotaties:** De toevoeging "C." bij diverse kleine bedragen (die bovendien handmatig zijn omcirkeld) duidt zeer waarschijnlijk op een 'Credit'-saldo (vooruitbetalingen of te verrekenen bedragen). * **Opvallende posten:** * **Wehrmacht:** De Duitse bezettingsmacht staat op de lijst voor een substantieel bedrag van ƒ 519,54. * **Cr. Contr. Dienst:** De Crisis Controle Dienst, belast met de handhaving van prijs- en distributievoorschriften tijdens de oorlog. * **Grote debiteuren:** A.J. de Graaf is met ƒ 1350,33 de grootste schuldenaar. * **Correcties:** De naam "M. Tabak" is handmatig doorgehaald en vervangen door "P.G. Tabak" in de regel eronder.

Saldi-staat (overzicht van openstaande posten/debiteuren).

Dit document is een financiële administratie van het koelhuis van de Centrale Markt in Amsterdam, gedateerd bijna een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Het overzicht toont de openstaande saldi van diverse handelaren en instanties. Enkele opvallende zaken: 1. **Grootte van de schulden:** De grootste debiteuren zijn N.V. P.v. Hoeckel & Zn. (ƒ 3437.23) en N.V. A.J. de Graaf (ƒ 1383.39), wat wijst op grote groothandelsactiviteiten. 2. **Creditposten (CR.):** Verschillende namen hebben een klein creditsaldo (teveel betaald of retour), wat met blauwe inkt is geaccentueerd. 3. **Aanwezigheid Wehrmacht:** De Duitse Wehrmacht staat genoteerd als debiteur voor een aanzienlijk bedrag van ƒ 595.57, wat aantoont dat de bezetter direct gebruikmaakte van de faciliteiten van de Centrale Markt voor de opslag en levering van levensmiddelen. 4. **Joodse namen:** In de lijst komen veel namen voor die historisch geassocieerd worden met de Joodse handelsgemeenschap in Amsterdam (o.a. Agsteribbe, Hakker, Mok, Moffie, Polak, Stodel, Velmans). In maart 1941 waren veel van deze handelaren nog actief, hoewel de anti-Joodse maatregelen van de bezetter reeds in volle gang waren.

Ambtelijke begeleidingsbrief bij een huurcontract.

Dit document is een formele correspondentie binnen het Amsterdamse gemeentebestuur. De directeur van de Centrale Markt stuurt een huurcontract in tweevoud (duplo) op voor een kantoorruimte (No. H 57) in de markthal. De huurder is de firma N.V. J. de Geus & Co. De brief volgt het officiële protocol waarbij de directeur de wethouder verzoekt om de handtekening van de burgemeester te bemachtigen. Zodra het getekende exemplaar retour is, kan de administratieve afhandeling (de registratie) worden voltooid. De schrijfstijl is uiterst hoffelijk en ambtelijk ("heb ik de eer", "moge U beleefd verzoeken").

Typoscript (getypt zakelijk schrijven) met handgeschreven toevoegingen.

Dit document is een formele begeleidende brief betreffende een administratieve procedure binnen een gemeentelijk apparaat. De essentie van het schrijven is het ter ondertekening aanbieden van een huurcontract. De firma **N.V. J. de Geus & Co.** huurt een specifieke kantoorruimte (Nummer H 57) in de hal van de **Centrale Markt**. De procedure vereist dat de Burgemeester het contract ondertekent. De Directeur van de betreffende dienst verzoekt de Wethouder voor de Levensmiddelen om als intermediair op te treden om deze handtekening te verkrijgen, waarna het contract teruggestuurd moet worden voor de uiteindelijke registratie. De taal is kenmerkend voor de ambtelijke correspondentie uit die tijd: zeer formeel, beleefd en gebruikmakend van de toen geldende spelling (bijv. "onderteekening", "retourneeren").

Officieel rapport (politie/marktwezen).

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in een ambtelijke stijl die typisch is voor de vroege 20e eeuw (bijv. "regeister", "beslag genomen", "alhier"). Opvallend is de inconsequentie in de datering: onderaan staat 1940 getypt, terwijl de tekst overal over januari 1941 spreekt. Dit is onmiskenbaar een vergissing van de typist aan het begin van het nieuwe jaar. * **Feiten:** Een 22-jarige overkruier (iemand die goederen vervoert met een handkar), Gijsbert Lammert Been, heeft drie handkarren gestolen op de Centrale Markt in Amsterdam. Hij heeft deze verkocht aan een karrenverhuurder op het Waterlooplein. * **Motief:** De verdachte voert "armoede" aan als reden. Hij zou een groot deel van de opbrengst verloren zijn en de rest hebben uitgegeven aan voedsel. * **Gevolgen:** Been is herkend via zijn toegangskaart. De handgeschreven kantlijnnotities suggereren een administratieve straf van "14 dagen uitsluit" (ontzegging van de toegang tot de markt), wat waarschijnlijk losstond van de strafrechtelijke vervolging door de politie.

Financieel overzicht (debiteurenlijst).

Dit document is een boekhoudkundige lijst van openstaande schulden (debiteuren) aan het koelhuis van de Centrale Markthallen in Amsterdam, midden in de Tweede Wereldoorlog. De bedragen zijn genoteerd in guldens. De afkorting **"CR."** achter diverse namen duidt waarschijnlijk op een credit-saldo (vooruitbetalingen of verrekeningen), wat gebruikelijk is in dergelijke grootboekoverzichten. Opvallend aan de lijst zijn de diverse soorten debiteuren: * **Overheidsinstanties:** "C. Dienst v. Levensmiddelen" en "C. Voedselvoorz." (Centrale Voedselvoorziening). * **Zorginstellingen:** Binnengasthuis en Westergasthuis. * **Commerciële bedrijven:** Bekende namen zoals **Coca Cola** (slechts 27 cent schuld) en fruitteeltbedrijf "Olmenhorst". * **Duitse bezettingsmacht:** Zeer significant zijn de posten **"Lufthanza Laz."** (Lufthansa Lazarett, een Duits militair hospitaal) en **"Wehrm. Verpfl. Hauptamt"** (Wehrmacht Verpflegungshauptamt, het hoofdkantoor voor de bevoorrading van het Duitse leger). De Wehrmacht is met 307,08 gulden een van de grotere debiteuren op de lijst.

Getypte financiële lijst (debiteurenoverzicht).

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis verbonden aan de Centrale Markthallen in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De bedragen zijn genoteerd in Nederlandse guldens (f.). De afkorting "Cr." achter bepaalde bedragen duidt op een creditsaldo, wat betekent dat deze partijen nog geld tegoed hadden of vooruitbetaald hadden. De lijst bevat een diverse groep debiteuren: * **Overheidsinstanties:** "Centr. Dienst v. Levensm." (Centrale Dienst voor Levensmiddelen) en "Centr. Voeds. Voorz." (Centrale Voedselvoorziening) waren instanties belast met de distributie en rantsoenering tijdens de bezetting. * **Zorginstellingen:** "Binnengasthuis" en "W. Gasthuis" (Wilhelmina Gasthuis). * **Duitse bezettingsmacht:** Zeer opvallend zijn de posten "Lufthansa Lazaret" (een militair hospitaal van de Duitse luchtmacht) en "Wehrm. Verpfl. Haupt." (Wehrmacht Verpflegung Hauptamt), het hoofdkantoor voor de voedselvoorziening van het Duitse leger. De Wehrmacht is met f. 308,52 een van de grootste debiteuren op de lijst. * **Bedrijven en particulieren:** Bekende namen zoals Coca Cola staan naast lokale handelaren en firma's (bijv. Meyer Mok & Co, Gebr. Kooy).

Dienstbrief / memorandum.

* **Inhoud:** Het document is een geleidebrief bij een huurcontract in tweevoud (duplo). Het betreft de verhuur van een specifieke opslagruimte (pakhuisafdeling E.2 op pier E) op het terrein van de Centrale Markt aan de firma J. de Geus & Co. * **Doel:** De directeur verzoekt de wethouder om ervoor te zorgen dat de burgemeester het contract ondertekent, waarna het teruggestuurd moet worden voor administratieve afhandeling (registratie). * **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands met destijds gebruikelijke spelling en naamvallen (bijv. "den Heer", "bijlage dezes", "onderteekening").

Financieel overzicht, specifiek een "Debiteuren Saldo Staat" (lijst van openstaande vorderingen).

Dit document is een balans van openstaande schulden (debiteuren) aan het koelhuis van de Amsterdamse groente- en fruitveiling aan het eind van het jaar 1942. Het geeft een gedetailleerd overzicht van de zakelijke relaties van het koelhuis op dat moment. De lijst bevat een diversiteit aan klanten: * **Publieke instellingen:** Zoals het "Binnengasthuis" en "Wester Gasthuis" (Amsterdamse ziekenhuizen) en de "Centrale Dienst". * **Commerciële bedrijven:** Grote namen zoals "Coca Cola", maar ook lokale handelaren en firma's zoals "N.V. P. v. Hoeckel & Co.". * **Overheidsinstanties:** De "Centr. Voeds. Voorz." (Centrale Voedselvoorziening), een cruciaal orgaan tijdens de oorlog voor de distributie van schaarse levensmiddelen. * **Bijzondere vermelding:** "Lufthansa Lazaret". Een lazaret is een militair hospitaal. Dit duidt op de opslag van goederen (waarschijnlijk voedsel of medicatie) ten behoeve van een Duits militair hospitaal verbonden aan de luchtvaartmaatschappij Lufthansa. De bedragen variëren sterk, van fracties van guldens tot honderden guldens. Eén post, "Heemskerk", vertoont een credit-saldo (Cr.), wat betekent dat deze klant een klein bedrag te goed had of teveel had betaald.

Zakelijke correspondentie (brief)

Deze brief is een formeel verzoek van de directie van de Amsterdamse veiling aan de Dienst Marktwezen. De kern van het schrijven is de bezorgdheid over de "verkoop buiten de veiling om" (zwarte handel). De afzender heeft een brief gestuurd naar het overkoepelende Bedrijfschap in Den Haag en vraagt de Amsterdamse marktmeesters om lokale steun en handhaving om de aanvoer naar de officiële veilingklok te waarborgen. Opvallend is de complexe hiërarchie van instanties die genoemd wordt: het *Bedrijfschap*, de *Ondervakgroep Groothandel*, en het *Verdeelbureau*. Dit duidt op de streng gereguleerde economische structuur van die tijd. De handgeschreven kanttekening in potlood suggereert dat er ook contact gezocht moet worden met "Randstad" (waarschijnlijk een referentie naar een specifiek rayon of samenwerkingsverband). ---

Ambtelijke brief/geleidebrief voor een contract.

Deze brief is een formeel administratief schrijven uit de Tweede Wereldoorlog. De waarnemend directeur stuurt een huurcontract in tweevoud ("in duplo") door naar de Wethouder voor de Levensmiddelen. Het contract betreft het huren van een specifieke pakhuisruimte (B.7 op pier B) op het terrein van de Centrale Markt door de firma J. de Geus & Co's. De brief volgt de strikte ambtelijke etiquette van die tijd, met hoffelijke formuleringen zoals "heb ik de eer U... te doen geworden" en "Ik moge U beleefd verzoeken". De procedure vereist dat de burgemeester het contract ondertekent voordat het officieel geregistreerd kan worden. De afkorting "wnd." bij de ondertekening geeft aan dat de functie van directeur op dat moment werd waargenomen door een vervanger.

Zakelijke brief / Dienstcorrespondentie.

De brief heeft een formeel-ambtelijke toon en dient als begeleidend schrijven bij een officieel huurcontract. De directie van het Marktwezen stelt hiermee de juridische kaders van de huurrelatie vast. De kern van de brief bevat twee belangrijke herinneringen voor de huurder: 1. **Onderhoudsplicht:** De huurder is zelf verantwoordelijk voor klein onderhoud en specifieke herstellingen (zoals glas en sloten), gebaseerd op het destijds geldende Burgerlijk Wetboek. 2. **Welstandsbepalingen:** Er geldt een strikt verbod op het ongeautoriseerd aanbrengen van reclame-uitingen. Dit wijst op een strak gereguleerd beheer van de esthetiek en de orde op het marktterrein. Opvallend is de handgeschreven datum "17/11-'42" bovenaan. Dit suggereert dat de brief pas zeven maanden na de datering is verzonden of dat het hier een administratieve kopie betreft die op die datum is verwerkt. De spelling is de vooroorlogse spelling (bijv. 'pakhuisafdeeling', 'reparatiën').

Document

Deze brief dient als formele begeleiding bij het toesturen van een officieel geregistreerd huurcontract voor een pakhuisruimte (sectie E 18) op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur van het Marktwezen wijst de huurder, de firma J. de Geus & Co’s, expliciet op twee belangrijke juridische en contractuele verplichtingen: 1. **Onderhoudsplicht:** Op basis van het toenmalige Burgerlijk Wetboek (art. 1619) is de huurder verantwoordelijk voor kleine herstellingen en specifiek onderhoud aan zaken als rolluiken en sloten. 2. **Reclameregels:** Er geldt een strikt verbod op het ongeoorloofd plaatsen van reclame-uitingen op het pand zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de directie. De toon is formeel-ambtelijk, passend bij de zakelijke verhouding tussen de gemeente (als beheerder van de markt) en een private onderneming.

Document

Deze brief is een formeel schrijven van de Directie van het Marktwezen in Amsterdam aan een handelshuis (fa. J. de Geus & Co). De kern van de brief is de administratieve afhandeling van een huurovereenkomst voor een pakhuisruimte op het terrein van de Centrale Markt. De brief benadrukt twee belangrijke juridische en beheersmatige punten: 1. **Onderhoudsplicht:** De huurder wordt gewezen op artikel 1619 van het Burgerlijk Wetboek (oud), waarin is vastgelegd dat kleine herstellingen (zoals hang- en sluitwerk en ruiten) voor rekening van de huurder komen. 2. **Welstand en Reclame:** Er wordt strikt gewezen op artikel 8 van het huurcontract, dat het aanbrengen van reclame-uitingen verbiedt zonder voorafgaande toestemming van de directeur. Dit diende om de eenheid en orde op het marktterrein te bewaren. De tekst is opgesteld in de toen gebruikelijke formele ambtelijke stijl ("heb ik de eer U", "U gelieve zich"). De spelling is de vooroorlogse spelling (bijv. "pakhuisafdeeling", "reparatiën"). ---

Officiële correspondentie / begeleidende brief bij huurcontract.

De kern van deze brief is de formele overdracht van een geregistreerd huurcontract voor een pakhuisruimte op de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur van het Marktwezen wijst de huurder (Firma J. de Geus & Co's) expliciet op twee belangrijke contractuele en wettelijke verplichtingen: 1. **Onderhoudsplicht:** Op basis van artikel 1619 van het toenmalige Burgerlijk Wetboek vallen kleine herstellingen (zoals aan ruiten en sloten) onder de verantwoordelijkheid en kosten van de huurder. 2. **Beperking op reclame:** Artikel 8 van het specifieke huurcontract verbiedt het aanbrengen van reclame-uitingen of borden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de directie. De toon is zakelijk en dwingend, typerend voor overheidscommunicatie uit die periode.

Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie.

* **Inhoud:** Het document is een geleidebrief bij een huurcontract in tweevoud (in duplo). Het betreft de verhuur van een specifieke opslagruimte ("pakhuisafdeeling No. M.3.") op pier M van de Centrale Markt in Amsterdam aan de firma J. de Geus & Co. * **Procedure:** De directeur verzoekt de Wethouder voor de Levensmiddelen om ervoor te zorgen dat de Burgemeester het contract ondertekent. Na ondertekening moet het document retour voor de formele registratie. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is uiterst formeel en hoffelijk ("heb ik de eer U te doen geworden", "Ik moge U beleefd verzoeken"), passend bij de ambtelijke etiquette van die tijd. Er wordt gebruikgemaakt van de oude spelling (zoals "onderteekening", "afdeeling").

Ambtelijke brief (doorslag of kopie).

Dit document is een formele ambtelijke correspondentie betreffende de verhuur van bedrijfsruimte op een centrale markt. De kern van de brief is de verzending van een huurcontract in tweevoud (*in duplo*) voor firma J. de Geus & Co. Het betreft specifiek een pakhuisruimte (No. M.3) op 'Pier M'. De toon is uiterst hoffelijk en volgt de strikte ambtelijke etiquette van die tijd ("heb ik de eer U te doen geworden", "ik moge U beleefd verzoeken"). De brief geeft inzicht in de administratieve hiërarchie: de directeur van de markt bereidt het contract voor, de wethouder fungeert als schakel naar de burgemeester, die de uiteindelijke tekenbevoegdheid heeft voor gemeentelijke contracten.

Ambtsbrief (geleidebrief)

Deze brief is een formeel administratief schrijven uit de Tweede Wereldoorlog. De directeur van een niet nader genoemde afdeling (waarschijnlijk de Centrale Markt zelf of de Dienst der Markten) stuurt een huurcontract in tweevoud naar de Wethouder voor de Levensmiddelen. Het contract betreft de firma J. de Geus & Co, die een specifieke opslagruimte (pakhuisafdeling M.3 aan Pier M) wil huren op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. De wethouder wordt verzocht ervoor te zorgen dat de burgemeester het contract ondertekent, waarna het ter registratie moet worden geretourneerd. Het taalgebruik is uiterst hoffelijk en ambtelijk ("heb ik de eer U te doen geworden", "Ik moge U beleefd verzoeken").

Getypte brief (doorslag of minuut) met handgeschreven kanttekeningen.

Dit document is een ambtelijke geleidebrief betreffende een huurovereenkomst. De directeur van de instelling (zeer waarschijnlijk de Centrale Markt in Amsterdam) stuurt een contract in tweevoud (in duplo) naar de Wethouder voor de Levensmiddelen. Het contract betreft de huur van een specifieke locatie: pakhuis 0.4 aan pier O. De brief volgt de formele etiquette van die tijd ("heb ik de eer U te doen toekomen", "Ik moge U beleefd verzoeken"). De administratieve workflow is duidelijk zichtbaar: het document moet door de Burgemeester ondertekend worden en daarna retour gezonden worden voor de definitieve registratie. De handgeschreven notitie "Verzonden 28/9" geeft aan dat de brief drie dagen na de datering daadwerkelijk is uitgegaan.

Administratief rondschrijven / dienstmededeling.

* **Inhoud:** De directeur van de Centrale Markt herinnert de huurders en grossiers aan de strikte betalingstermijn van de huur. Wie niet voor de 6e van de maand heeft betaald, wordt de toegang tot de markt ontzegd. Er wordt aangedrongen op het gebruik van automatische incasso/overschrijving om administratieve vertragingen te voorkomen. * **Taalgebruik:** Formeel en dwingend ("ten zeerste aanraden", "geen toegang... zou worden verleend"). De spelling is deels verouderd (bijv. "den zesden", "doorloopende"). * **Correcties:** In de eerste alinea is het woord "op" handmatig doorgehaald en vervangen door de getypte term "vóór", wat de deadline voor betaling strikter maakt. * **Lijst van geadresseerden:** De lijst onderaan bevat diverse groothandelaren in groenten en fruit. De codes achter de namen (zoals H.101, E.22) verwijzen naar de specifieke sectie en het nummer van de hal of standplaats op het marktterrein. De afkorting "z.o.z." onderaan geeft aan dat de lijst op de achterzijde van het origineel doorloopt.

Handgeschreven lijst op gerecycled papier (doorschijnende gedrukte tekst op de achterzijde).

* **Structuur:** Het document fungeert als een register van handelaren of verenigingen, gekoppeld aan specifieke locatiecodes. De 'X' achter de codes dient vermoedelijk als afvinkteken voor verificatie of betaling. * **Handgeschreven wijzigingen:** * De inschrijving van **J. J. Griffioen** is gemarkeerd als "Uitgesloten", wat duidt op een intrekking van rechten of verwijdering uit het collectief. * **C. P. Keizer** is volledig doorgestreept, inclusief de bijbehorende code H 26. * **Terminologie:** * **Thn:** Achter de namen van de familie Kooy staat "Thn", wat waarschijnlijk een afkorting is voor "Theunisz" (een patroniem om verschillende takken van de familie te onderscheiden). * **Bewindvoerder:** De vermelding van P. R. v/d Wekke als bewindvoerder voor de firma Ossedrijver wijst op een zakelijke surseance of faillissementssituatie. * **Beheerder:** A. Weinschenk treedt op als beheerder voor C. Middelburg.

Getypte debiteurenlijst (boekhoudkundig document).

* **Inhoud:** Het document is een overzicht van openstaande posten van klanten (debiteuren) die gebruik maakten van de koelfaciliteiten van de veiling in Amsterdam. * **Boekhoudkundige details:** De afkorting "cr." staat voor credit. Dit betekent dat deze drie partijen (Binnengasthuis, B.C. v. Es en Heemskerk) een klein bedrag tegoed hadden in plaats van een schuld. Deze bedragen zijn in rood omcirkeld om ze te onderscheiden van de debetstanden. * **Opvallende debiteuren:** * **Centrale Voedselv. (Voedselvoorziening):** Met 791,48 gulden veruit de grootste post, wat wijst op de centrale rol van de overheid in de voedseldistributie tijdens de oorlog. * **Lufthansa Lazaret:** Een verwijzing naar een Duits militair hospitaal, wat de aanwezigheid van de bezettingsmacht in de Amsterdamse infrastructuur illustreert. * **C. de Jong Sr.:** Een aanzienlijke private debiteur (145,01 gulden).

Getypte lijst van debiteurensaldi (openstaande posten).

Dit document is een financiële momentopname van de N.V. Nederlandsche Veiling uit Amsterdam. Het toont een lijst van 65 debiteuren (klanten die nog geld verschuldigd waren) op 30 september 1943. De bedragen variëren sterk: van zeer kleine bedragen (f. 0,05 voor Bleys) tot aanzienlijke sommen. De meeste posten lijken betrekking te hebben op individuele handelaren of kleine bedrijven. Het totaalbedrag aan openstaande vorderingen bedraagt f. 2136,62. Opvallend is dat de bedragen exact tot op de cent zijn berekend, wat duidt op een nauwkeurige boekhouding.

Financieel overzicht (Debiteuren-saldi staat).

Het document is een gedetailleerde debiteurenlijst van een koelhuisbedrijf tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het overzicht geeft inzicht in de zakelijke relaties en de omvang van de openstaande posten. Opvallend is dat de overgrote meerderheid van de schuld (ruim 18.000 gulden van het totaal van circa 21.600 gulden) uitstond bij de Gemeente Amsterdam. Andere grote posten zijn de "Centrale Voedselv." (waarschijnlijk de Centrale Voedselvoorziening) en de "Wehrmacht". De aanwezigheid van de "Wehrmacht" en "Luft-Hansa" op de lijst wijst direct op de vorderingen of het gebruik van de koelfaciliteiten door de Duitse bezettingsmacht. De lijst bevat verder veel namen die duiden op lokale handelaren en tuinders (bijv. "Gebr. Kooy", "Ned. Veiling"). De bedragen variëren sterk, van kleine bedragen onder de gulden tot duizenden guldens.

Inspectierapport / controlestaat van een marktmeester of controleur.

Dit document is een verslag van de controle op de vismarkt op het Mosplein in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting in 1943. De controleur heeft per datum genoteerd welke viskooplieden (zoals Van der Werf, Schilder, Geus, Aal en Biesenbeek) aanwezig waren en welke hoeveelheden vis zij verhandelden. Opvallend is dat bijna alle partijen "100 schol" (schol) bevatten, wat kan wijzen op een vaste toewijzing of een standaard verpakkingseenheid (zoals een kist). De afkorting "acc:" staat voor 'accoord', wat aangeeft dat de aangetroffen hoeveelheden overeenkwamen met de papieren. De term "Geturfd" rechtsboven duidt op een handmatige telling. De diagonale aantekening "Pass. contr." staat zeer waarschijnlijk voor 'Passage controle', wat betekent dat de handelaren gecontroleerd zijn bij het betreden van of tijdens hun aanwezigheid op de marktplaats.

Document

Het document betreft een overzicht van fruithandelaren in de regio Amsterdam aan wie officiële toestemming (quota) is verleend voor de opslag en koeling van druiven. De lijst bevat zowel individuele handelaren als grotere ondernemingen (N.V.'s), veelal geconcentreerd rond de Centrale Markthallen in Amsterdam en satellietsteden als Haarlem en Hilversum. De vele handgeschreven aantekeningen duiden op een proces van verificatie of monitoring. De kruisjes ('x') in de linkermarge lijken bepaalde handelaren te markeren voor nadere controle of actie. Opmerkelijk zijn de grote verschillen in toegestane hoeveelheden, variërend van slechts 140 kg (C. Kooij) tot ruim 27.000 kg (F.J. Beugel).

Handgeschreven ambtelijke conceptbrief of memo.

Dit document is een concept voor een officieel bericht aan een schoolhoofd. De schrijver corrigeert de tekst door een passage over het doorsturen van het verzoek door te strepen en te vervangen door een directe instructie aan de geadresseerde. * **Kernboodschap:** De geadresseerde (J. Ligter) wordt verwezen naar een specifiek 'Verdeelkantoor' op de Centrale Markt in Amsterdam (hal H, nummer 63) om daar een verzoek persoonlijk af te handelen bij de heer J. de Geus op een specifieke vrijdag (de 14e). * **Correcties:** De doorhalingen suggereren dat men aanvankelijk van plan was het verzoek ambtelijk door te sturen, maar uiteindelijk besloot dat de aanvrager zelf actie moest ondernemen. * **Rode aantekening:** De opmerking in rood potlood is een interne instructie voor de administratieve verwerking (waarschijnlijk het bijwerken van het dossier en het daadwerkelijk versturen van de brief naar de afzender).

Handgeschreven ambtelijke notitie/conceptbrief.

Dit document is een ambtelijk antwoord (of een concept daarvoor) op een verzoek van een burger, de heer K. Schols. Schols had blijkbaar een verzoek ingediend betreffende de levering of toewijzing van appels. De schrijver van de notitie wijst het verzoek niet direct af, maar verwijst de aanvrager door naar de juiste instantie: het "Plaatselijk Voedselkantoor". Opvallend is de naam van de contactpersoon bij dat kantoor, de heer J. de Geus, en de locatie: de Centrale Markt (waarschijnlijk die van Amsterdam, gezien de terminologie). De aantekening onder de streep is een instructie voor de administratie. Het geeft aan dat er een standaardantwoord ("Zelfde briefje") gestuurd moet worden naar meerdere personen (Korfde en Schols) die een soortgelijk verzoek om appels hadden gedaan. Dit duidt op een periode van schaarste waarin de distributie van voedsel centraal geregeld werd.

Getypte brief (doorslag/kopie).

* **Inhoud:** De brief is een formele ontvangstbevestiging en doorverwijzing. De directeur informeert de heer Gosman dat zijn eerdere schrijven van 17 december is doorgestuurd naar de relevante instantie: het Verdeelkantoor voor groenten en fruit, gevestigd op de Centrale Markt in Amsterdam. * **Vorm:** Het betreft een doorslag op dun papier, herkenbaar aan de ietwat vage letterbeelden van de typemachine. Dit was de standaardmethode voor het archiveren van verzonden correspondentie. * **Functionarissen:** De brief noemt de heer J. de Geus als de leider van het betreffende Verdeelkantoor. De afzender ("De Directeur") blijft ongetekend op deze doorslag.

Typschrift (waarschijnlijk een doorslag/kopie) van een officiële brief.

Dit document is een kort administratief bericht waarin de ontvangst van een brief van Mevrouw Langezaal wordt bevestigd. De kern van de boodschap is een doorverwijzing: haar verzoek is doorgestuurd naar het specifieke "Verdeelkantoor voor groenten en fruit" dat gevestigd was op de Centrale Markt (waarschijnlijk de Centrale Markthallen in Amsterdam, gezien de referentie "alhier" en de nabijheid van Diemen). De heer J. de Geus wordt genoemd als de verantwoordelijke leider van dat kantoor. Het document getuigt van de bureaucratische afhandeling van verzoeken van burgers tijdens de oorlogsjaren.

Getypte brief (doorslag).

* **Inhoud:** De brief is een formele bevestiging van ontvangst en doorverwijzing. Een verzoek van de heer Van de Craats is doorgestuurd naar het Verdeelkantoor voor groenten en fruit aan de Centrale Markt in Amsterdam. * **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands ("alhier gevestigde", "ter behandeling is doorgegeven"). * **Administratieve sporen:** De stempel of aantekening "Verzonden 29/12" duidt op de administratieve verwerking op de dag van datering. Het nummer linksboven is het archief- of dossierkenmerk. * **Toestand:** Het document is een typemachine-doorslag op dun papier, wat gebruikelijk was voor het archiefexemplaar van uitgaande correspondentie.

Getypte brief/memorandum.

* **Inhoud:** De brief is een dringend verzoek om de blokkades op de telefoonlijnen van vier specifieke groothandelaren op te heffen. Deze handelaren zijn gevestigd op de Centrale Markt in Amsterdam, maar maken voor hun zakelijke contacten gebruik van telefoonaansluitingen in hun privéwoningen. * **Argumentatie:** De afzender stelt dat het herstellen van de verbindingen noodzakelijk is in het belang van de voedselvoorziening ("Nahrungsversorgung") van de stad Amsterdam. * **Taalfouten:** De tekst bevat enkele typfouten, zoals "Tateresse" (in plaats van *Interesse*) en "lasen" (in plaats van *lassen*), wat kan wijzen op tijdsdruk tijdens het opstellen. * **Genoemde personen/instanties:** * **W.F. Dijkstra, F. Draaisma, J. de Geus:** Groothandelaren. * **Nederlandsche Veiling:** Een veilinginstelling. * **F. van Meurs:** De 'Kontaktkommissar' voor de stad Amsterdam, die blijkbaar al eerder voor deze zaak heeft gepleit bij de Beauftragte.

Document

Het document fungeerde als een werklijst voor de administratie van een groothandelsmarkt. De drie kolommen geven de naam van de handelaar, het marktnummer (het toestel ter plaatse op de Pier of in de Hal) en het "Thuis"-nummer (vaak een kantoor of woonadres in omliggende plaatsen zoals Rijnsburg, Zuid-Scharwoude of Amstelveen). De handgeschreven toevoegingen tonen aan dat de lijst constant geactualiseerd werd: voorletters werden toegevoegd, namen van opvolgers of bewindvoerders genoteerd, en bedrijfsomschrijvingen (zoals "West Ind. Ban. Import") verduidelijkt. Sommige groepen nummers zijn samengevoegd met accolades (bijv. bij P.H. Buys), wat duidt op meerdere beschikbare lijnen.

Getypte brief (doorslag of origineel op dun papier).

De brief is een formeel administratief schrijven uit de Tweede Wereldoorlog. De tekst is zakelijk en kort: de afzender bevestigt de ontvangst van een eerdere brief van de heer Prospers en deelt mee dat de zaak is doorgestuurd naar de juiste afdeling. Opvallende details zijn: * **Taalgebruik:** Formeel Nederlands uit die tijd ("Den Heer", "alhier"). * **Structuur:** Een typische ambtelijke indeling met kenmerk, datum, adres en een korte mededeling. * **Functies:** Er wordt expliciet verwezen naar het "Verdeelkantoor voor groenten en fruit" op de Centrale Markt en de leider daarvan, de heer J. de Geus.

Getypte brief (doorslag of archiefexemplaar).

Deze brief is een zakelijke mededeling uit de oorlogsperiode. De directeur van een niet nader genoemde instantie laat de heer J.C. Rodenburg weten dat zijn brief van 25 maart is ontvangen en is doorgestuurd naar het "Verdeelkantoor voor groenten en fruit" op de Centrale Markt in Amsterdam. De leider van dat kantoor, de heer J. de Geus, zal het verzoek verder in behandeling nemen. De toon is formeel en efficiënt. De handgeschreven aantekening "Verzonden 31/3" geeft aan dat de brief een dag na datering daadwerkelijk is verstuurd.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of archiefkopie).

Deze korte, zakelijke brief is een administratieve kennisgeving. De directeur van de betreffende instantie laat de heer Tj. Bresters weten dat zijn eerdere brieven van 5 en 15 juli 1944 in behandeling zijn genomen. Het verzoek van Bresters is doorgeleid naar het "Verdeelkantoor voor groenten en fruit", gevestigd op de Centrale Markt (te Amsterdam). De brief specificeert ook wie de leiding heeft over dit kantoor: de heer J. de Geus. Het document is getypt op grauw papier, typerend voor de oorlogstijd. De handgeschreven notitie "Verhandeld 24/7" duidt op een snelle administratieve afhandeling op de dag van verzending zelf. De dubbele streep onder de adresgegevens dient als visuele scheiding tussen kop en romp van de brief.

Getypte brief (doorslag of archiefkopie)

* **Taal en Stijl:** De brief is geschreven in zakelijk, ambtelijk Nederlands, typerend voor de administratieve correspondentie uit die tijd. * **Inhoud:** De directeur reageert op een schrijven van mejuffrouw Ernestus wouw van 10 juli 1944. Hij deelt haar mee dat haar verzoek (waarvan de aard niet nader wordt gespecificeerd, maar waarschijnlijk gerelateerd is aan voedselvoorziening) is doorgestuurd naar het Verdeelkantoor voor groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. * **Personen:** * **Mej. C. Ernestus wouw:** De geadresseerde, woonachtig in Amsterdam-Noord. * **De heer J. de Geus:** De leider van het betreffende Verdeelkantoor. * **Administratieve proces:** De handgeschreven aantekening "Verzonden 20/7" geeft aan dat de brief twee dagen na de datering daadwerkelijk is gepost. De dubbele streep onder de adresgegevens fungeerde destijds vaak als visuele scheiding voor de typist of als archiefkenmerk.

Doorslag van een officiële zakelijke brief (archiefkopie).

* **Inhoud:** De brief is een formele kennisgeving aan mevrouw Gundelach. Haar eerdere schrijven van 12 juli 1944 is in behandeling genomen en doorgestuurd naar de relevante afdeling. * **Betrokken instanties:** Het betreft het "Verdeelkantoor voor groenten en fruit", gevestigd op de Centrale Markt in Amsterdam. Dit kantoor stond onder leiding van de heer J. de Geus. * **Vorm:** Het betreft een getypt document op dun doorslagpapier. De opmaak is typisch voor die tijd, met de geadresseerde rechtsboven en een dubbele streep onder de woonplaats. De handgeschreven aantekening "Verzonden 22/7" diende voor de interne administratie om te bevestigen dat de originele brief daadwerkelijk was gepost.

Getypte brief (doorslag op dun papier).

* **Inhoud:** De brief is een formele kennisgeving aan de heer Christoffels dat zijn eerdere schrijven van 31 juli 1944 is doorgestuurd naar de juiste instantie. Het gaat hierbij om het "Verdeelkantoor voor groenten en fruit", dat gevestigd was op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. * **Functie:** Het document dient als bewijs van doorzending binnen het ambtelijke apparaat. In de bureaucratie van die tijd was het gebruikelijk om de burger schriftelijk te informeren over welke afdeling een verzoek in behandeling nam. * **Taalgebruik:** Formeel en zakelijk, kenmerkend voor de Nederlandse administratie in de jaren veertig (bijv. "Den Heer", "alhier", "d.d."). * **Fysieke kenmerken:** Het betreft een doorslag (carbon copy), herkenbaar aan de ietwat vage blauw-grijze letters. Dit was de standaardmethode om een kopie voor het eigen archief te bewaren.

Getypte brief (doorslag of officieel exemplaar)

Het betreft een korte, zakelijke correspondentie waarin de ontvangst en afhandeling van een klacht wordt bevestigd. De heer Van Garderen heeft op 6 september 1944 (slechts één dag na "Dolle Dinsdag") een brief gestuurd. De klacht wordt door de directeur van de betreffende instantie niet inhoudelijk behandeld, maar doorgestuurd naar het "Verdeelkantoor" aan de Centrale Markt in Amsterdam. Dit kantoor stond onder leiding van een zekere heer J. de Geus. De opmaak is typisch voor die tijd: sober, op dun papier (mogelijk oorlogskwaliteit), met gebruik van een typemachine.

Zakelijke brief (doorslag/kopie).

* **Inhoud:** De brief is een formele mededeling aan een burger waarin wordt bevestigd dat haar verzoek van 4 oktober 1944 is ontvangen. De directeur meldt dat de kwestie is doorverwezen naar de specifieke afdeling die belast is met de distributie van versproducten: het Verdeelkantoor voor groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. * **Vorm:** De stijl is strikt zakelijk en ambtelijk, kenmerkend voor correspondentie van overheidsinstanties in die tijd. * **Personen:** * **Mevr. M. Geusebroek-Oosterom:** De geadresseerde, wonend in de Van Walbeeckstraat te Amsterdam. * **De heer J. de Geus:** Genoemd als leider van het betreffende verdeelkantoor. * **Locatie:** De brief verwijst naar de **Centrale Markt** in Amsterdam (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat), destijds het logistieke hart van de voedselvoorziening in de stad.

Getypte brief (doorslag of archiefkopie).

* **Vorm:** Het betreft een zakelijke, kort geformuleerde brief op een klein formaat papier. Bovenaan staat een referentienummer en een handgeschreven notitie die aangeeft wanneer de brief daadwerkelijk is verzonden (een dag na dagtekening). * **Inhoud:** De directeur informeert Mejuffrouw Kramer dat haar verzoek van 6 oktober is doorgeleid naar het Verdeelkantoor voor groenten en fruit op de Centrale Markt in Amsterdam. Er wordt specifiek verwezen naar de heer J. de Geus als hoofd van dat kantoor. * **Taalgebruik:** Formeel en ambtelijk ("bericht ik U", "ter behandeling is doorgegeven").

Financiële staat (debiteurenlijst).

Dit document is een overzicht van openstaande vorderingen (debiteuren) van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam aan het einde van april 1944. * **Grootste debiteuren:** De Gemeente Amsterdam is met ruim 10.639 gulden de veruit grootste schuldenaar. Dit wordt gevolgd door de "Centrale Voedselv:" (waarschijnlijk de Centrale Voedselvoorziening) met 2.049,20 gulden. * **Opmerkelijke posten:** De vermelding van de **"Wehrmacht"** voor een bedrag van 500 gulden is historisch saillant. Het toont aan dat de Duitse bezettingsmacht direct gebruikmaakte van de faciliteiten van het koelhuis en hiervoor gefactureerd werd. Ook de "A'damsche Chininefab." (Amsterdamse Kininefabriek) verschijnt op de lijst, wat duidt op de opslag van medische grondstoffen of producten. * **Vormgeving:** Het document is zakelijk en administratief van aard. De bedragen achter de namen zijn uitgelijnd in kolommen voor guldens en centen. Het totaalbedrag is met rode inkt ingevuld, wat gebruikelijk was in de boekhouding van die tijd om eindsaldi te markeren.

Document

Dit document vormt een administratieve momentopname van de exploitatie van een commercieel vastgoedcomplex, waarschijnlijk een centrale markthal (gezien de vele fruithandelaren). De tabel is zakelijk en systematisch van opzet. De meest opvallende kenmerken zijn de rode onderstrepingen bij specifieke huurders (Van Loggem, J. de Geus, Moffie, Meyer Mok, Wed. Ossedrijver). In de historische context van 1941-1942 duidt dit vrijwel zeker op de registratie van Joodse ondernemers door de bezettingsautoriteiten. De aantekening "beheerder O. Wachter" bij firma Meyer Mok & Co. bevestigt dit vermoeden; het verwijst naar de aanstelling van een 'Verwalter' (bewindvoerder) die de controle over Joodse zaken overnam in het kader van de 'arisering' van de economie. De symbolen in de kolom 'Jaarhuur' (=, -, x) dienden vermoedelijk voor interne boekhoudkundige controle of status van betaling.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE Den Heer. Directeur v/h. Marktwezen Jan van Galenstraat Amsterdam (W.)

# TRANSCRIPTIE De Weledb Heer Directeur v. d. Marktwezen J v Galenstr. 14 A. dam.

# TRANSCRIPTIE den heer J.J.de Kort-Halli, Lindengracht 336 _A_L_H_I_E_R_(C).

# TRANSCRIPTIE Den Weledel Geboren Heer D I R E C T E U R Marktwezen Jan van Galenstraat 16 Amsterdam W.