L. Presser

Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekeningen.

* **Inhoud:** De secretaris van de visbond verzoekt de Directeur van Marktwezen om een uitzondering: de zonen van koopman C. Zwaan (J.M. en H.J. Zwaan) moeten tijdelijk de marktstallen op de Dappermarkt mogen overnemen. De eigenlijke standplaatshouders, C. Zwaan en Th. Otto, zijn door een auto-ongeluk in IJmuiden in het ziekenhuis beland. Het doel is om te voorkomen dat de gezinnen financieel afhankelijk worden van de overheid ("uit de steun houden"). * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de formele ambtelijke stijl van de jaren '30, met gebruik van de afkorting "Ued:" (Uw Edelachtbare) en een eerbiedige aanhef. * **Administratieve proces:** De handgeschreven noten tonen het interne ambtelijke overleg bij de gemeente. Er wordt gevraagd naar een derde compagnon (Moents). De opmerking over de "mogelijkheid van betaling" suggereert een onderzoek naar de kredietwaardigheid of betalingsmoraal van de betrokkenen voordat het verzoek wordt ingewilligd.

Officiële brief (doorslag van een getypt origineel).

* **Inhoud:** Het document betreft een formele toestemming van een gemeentelijke instantie aan de visdetailhandelbond voor de tijdelijke vervanging van twee zieke marktkooplieden (Th. Otto en C. Zwaan) op de Dapperpleinmarkt in Amsterdam. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toenmalige officiële spelling (bijv. "den", "hierby", "Visch-", "bedryf"). De toon is strikt zakelijk en bureaucratisch. * **Vervanging:** De vervangers, J.M. Zwaan en H.J. Zwaan, dragen dezelfde achternaam als een van de vaste kooplui, wat wijst op een familiebedrijf waarbij familieleden bijspringen in tijden van ziekte. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven aantekening "Verzonden 7/2" geeft aan dat de brief een dag na de datering daadwerkelijk is uitgegaan.

Officiële brief/besluit (doorslag of kopie voor het archief).

* **Taal en Spelling:** Het document is opgesteld in het Nederlands met de voor die tijd gebruikelijke spelling (vóór de hervorming van 1947), zichtbaar in woorden als "Nederlandschen", "Visch-", "bedryf" en "hierby". * **Inhoud:** De brief is een formele goedkeuring van een verzoek om vervanging op de markt. Twee kooplieden, Th. Otto en C. Zwaan, zijn wegens ziekte verhinderd hun kraam op de Dappermarkt te bemannen. De directeur verleent toestemming dat zij worden vervangen door J.M. Zwaan en H.J. Zwaan (vermoedelijk familieleden). * **Administratieve proces:** De brief is gedateerd op 6 februari en de handgeschreven aantekening bevestigt dat de brief op 7 februari daadwerkelijk is verzonden. De term "tot wederopzegging" duidt op een tijdelijke vergunning die door de gemeente op elk moment kan worden ingetrokken.

Brief op officieel briefpapier.

* **Kern van de brief:** De visbond beklaagt zich over het feit dat illegale visverkopers (zonder vergunning) de markt in de Retiefstraat verstoren op maandagen en donderdagen. * **Probleemstelling:** Ondanks een goede regeling en afspraken met de Dienst Marktwezen, wordt de orde verstoord door handelaren die zich niet aan het vergunningsstelsel houden. Dit is oneerlijke concurrentie voor de vergunninghouders die wel aan hun financiële verplichtingen voldoen. * **Klacht over handhaving:** De afzender uit expliciet kritiek op het politiebureau in de Linnaeusstraat. Hoewel zij herhaaldelijk zijn ingelicht, treden zij nauwelijks op tegen de illegale handel. * **Doel:** De Directeur van Marktwezen wordt verzocht in te grijpen of druk uit te oefenen op de handhaving om de legale standplaatshouders te beschermen. * **Toon:** De brief is formeel, beleefd ("Weled: Heer", "UEd:"), maar tegelijkertijd dringend ("met klem verzoeken").

Brief (uitnodiging voor een vergadering)

De brief is een formele uitnodiging van een beroepsvereniging aan de Amsterdamse Directeur van Marktwezen. De kern van de brief is de uitnodiging voor een algemene vergadering in Café De Kroon, een destijds bekend etablissement op het Rembrandtplein. Er worden twee specifieke agendapunten genoemd die licht werpen op de zorgen van de sector eind 1939: 1. **De actuele toestand:** Bondsvoorzitter Lammers bespreekt de status quo. 2. **Toekomstvisie:** Secretaris Presser spreekt over de "opbouw", wat duidt op plannen voor herstructurering of verbetering van de handelspositie van de viskleinhandelaren. De handgeschreven notities onderaan zijn vermoedelijk van een ambtenaar van de dienst Marktwezen en refereren aan de impact van de marktprijzen, wat suggereert dat er spanningen waren tussen de kleinhandelaren en het prijsbeleid op de markten.

Notulen (vergaderverslag).

Dit document is een getypt verslag van de oprichtingsvergadering van een ambtelijke studiecommissie. De taal is het formele Nederlands van voor de Tweede Wereldoorlog (gebruik van de naamvallen 'den' en 'der' en spellingen zoals 'wyst' en 'dergelyke'). De kern van de vergadering betreft de neutraliteit van het bestuur. Er wordt opgemerkt dat de aanwezige leden allemaal directe belanghebbenden zijn in de vissector. Om de onafhankelijkheid en de "kracht" van de commissie te waarborgen, wordt voorgesteld om een externe voorzitter aan te stellen in de persoon van Dr. van der Laan (Directeur van het Marktwezen). Dit getuigt van een professionele, objectieve aanpak van stedelijke marktregulering in die tijd.

Notulen van een vergadering (eerste vergadering).

* **Vorm en staat:** Getypte notulen op officieel papier. Er zijn handmatige correcties zichtbaar (zoals het doorhalen van een letter bij "allen" en de handgeschreven kanttekeningen). Er zijn horizontale lijnen getrokken onder namen en belangrijke secties om de leesbaarheid te vergroten. * **Inhoud:** De kern van de vergadering is de start van een onderzoek naar de verbetering van de visvoorziening in Amsterdam. Een belangrijk punt van discussie is de onafhankelijkheid van de voorzitter; men wil iemand "van buiten" (voorstel: Dr. van der Laan) om belangenverstrengeling te voorkomen tussen de verschillende groepen in de vissector (winkeliers, marktkooplui, venters). * **Kernvraagstuk:** De commissie stelt de cruciale vraag waar de Amsterdamse vishandel zijn waar inkoopt: lokaal op de Amsterdamse vismarkt of direct vanuit de aanvoerhaven IJmuiden. Dit duidt op een economisch spanningsveld binnen de distributieketen van dat moment.

Notulen (concept met uitgebreide handgeschreven correcties).

* **Kern van het document:** Het document verslaat de beginfase van een onderzoek naar de visvoorziening in Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. De voorzitter schetst een conflict tussen de aanbodzijde (IJmuiden, die beweert dat er genoeg vis is) en de vraagzijde (Amsterdamse handelaren, die stellen dat de kwaliteit of soort vis niet aansluit bij de lokale behoeften). * **Staat van het document:** Het betreft een getypt verslag dat zeer intensief is bewerkt. De handgeschreven correcties zijn essentieel; ze nuanceren de tekst (bijv. "grotendeels verdwenen" in plaats van "geheel verdwenen") en voegen cruciale sociaaleconomische informatie toe over transport. * **Taal en Spelling:** Het document hanteert de toenmalige spelling (visch, zyn, Ymuiden, cyfers). De schrijfstijl is formeel-ambtelijk.

Document

Dit document legt een discussie vast over de logistieke en financiële hervorming van de vismarkt in Amsterdam. De centrale thema's zijn: * **Belangenverstrengeling**: De strijd tussen de belangen van de 'grossiers' (groothandelaren) en de 'venters' (straathandelaren). De venters worden gezien als de cruciale schakel in de visvoorziening voor de Amsterdamse burger. * **Kredietstelsel**: Er wordt gepleit voor een kredietregeling naar voorbeeld van Scheveningen, waarbij de gemeente garant staat of als kassier optreedt. * **Rol van de Overheid**: De voorzitter toont zich terughoudend ten opzichte van te veel overheidsinmenging en waarschuwt voor het creëren van een "overheidsbedrijf". * **Besluitvorming**: Een handgeschreven aantekening onthult dat eerdere soortgelijke voorstellen reeds door de gemeente zijn afgewezen. Desondanks wordt besloten nieuwe plannen voor te leggen aan de wethouder en een studiecommissie.

Officiële uitnodigingsbrief voor een commissievergadering.

Het document is een formele uitnodiging voor de tweede vergadering van een specifieke studiecommissie die zich richtte op de optimalisatie van de visaanvoer en -verkoop in Amsterdam. De commissie was zeer recent opgericht (april 1939). De brief dient niet alleen als uitnodiging, maar ook als officiële kennisgeving dat Dr. A. van der Laan (directeur van het Marktwezen) de rol van voorzitter heeft aanvaard. De agenda duidt op een opstartfase: het goedkeuren van de eerste notulen en het vaststellen van de koers (het werkplan). De geadresseerden Presser wijzen op de betrokkenheid van gevestigde Joodse vishandelaars uit die tijd.

Officiële uitnodigingsbrief (doorslag/kopie voor archief).

De brief is een formele oproeping voor de constituerende vergadering van een ambtelijke of adviserende studiecommissie. De focus ligt op de logistieke en kwalitatieve verbetering van de visvoorziening in Amsterdam. De gehanteerde taal is het vooroorlogse formele Nederlands (spelling-Marchant), zichtbaar in woorden als "vischvoorziening", "noodig" en "den". Opvallend zijn de adressen van de geadresseerden. Twee van de leden, de heren (of dames) Presser, wonen in de Transvaalbuurt (Tugelaweg en Retiefstraat), een wijk die in 1939 een aanzienlijke Joodse populatie kende. De handgeschreven notitie "verzonden 28/4" fungeert als administratieve verificatie dat de uitnodigingen op de dag van datering daadwerkelijk de deur uit zijn gegaan.

Notulen (vergaderverslag).

Dit document biedt een inkijkje in de sociaal-economische uitdagingen van de Amsterdamse vissector aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. **De belangrijkste observaties zijn:** * **Marktspanningen:** Er is een duidelijk conflict tussen aanbod en betaalbaarheid. Terwijl IJmuiden voldoende vis heeft, bereikt deze de Amsterdamse markt niet tegen een prijs die voor de consument en de grossier acceptabel is. * **Economische Krimp:** De afname van het aantal grossiers bij de Amsterdamse viskeurhal wijst op een sector in zwaar weer. De hoge prijzen leiden tot een vicieuze cirkel van lage omzetten en vertrekkende ondernemers. * **Structurele Problematiek:** De term "saneering" wijst op bredere economische ingrepen in de visserijvloot, die buiten de macht van deze specifieke commissie liggen. * **Bestuurlijke cultuur:** Het verslag is formeel en beleefd, maar toont ook een zekere frustratie over langlopende dossiers die niet opgelost raken (zoals door de heer Rienstra verwoord).

Document

Het document verslaat een discussie over de structurele problemen in de Amsterdamse visvoorziening aan het eind van de jaren '30. De kernpunten zijn: 1. **Aanpassingsproblemen:** De Amsterdamse handel en consument hebben moeite zich aan te passen aan het wegvallen van de Zuiderzeevis na de afsluiting van de Zuiderzee. Er wordt gepleit voor acceptatie van alternatieven zoals wijting en haring uit IJmuiden. 2. **Ecologische crisis:** De 'pufvisserij' (het vangen van jonge, ondermaatse vis voor veevoer/olie) wordt aangewezen als oorzaak voor de verwoesting van de platvisstand. Men hoopt op een regeringsverbod en pleit voor netten met een grotere maaswijdte. 3. **Economische stagnatie:** Terwijl de landelijke visomzet tussen 1934 en 1938 met 33,3% steeg, bleef Amsterdam achter. Als redenen worden de geringe kredietwaardigheid van Amsterdamse handelaren en de concurrentie door de overheid (opkopen van vis voor werklozenprojecten) genoemd. 4. **Bestuurlijk proces:** Er is onenigheid over de bevoegdheden van de subcommissie en de noodzaak van een onderzoek naar de financiële status van vishandelaren. ---

Getypte lijst van debiteuren (openstaande rekeningen) met bedragen in guldens (f.).

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande saldi van een koelhuis. Opvallend is de datum: 30 april 1940, slechts tien dagen voor de Duitse inval in Nederland. De lijst bevat namen van individuen en bedrijven (zoals fruitdistributeurs) die gebruikmaakten van koude opslag. Enkele opmerkelijke punten: * **Hoge posten:** De grootste debiteuren zijn H.J.v. Nieuwkerk (f. 1073.36) en P. Versluis (f. 1187.01). Deze bedragen zijn met een rode streep gemarkeerd, wat kan duiden op een controle of een bijzonder risico. * **Creditposten (CR):** B. Polak en H.G. Ruhé hebben een negatief saldo (tegoed), wat in de boekhouding met rood is omkaderd. * **Samenstelling debiteuren:** De lijst bevat veel Joodse familienamen (bijv. Agsteribbe, Blik, Hakker, Mok, Moffie, Ossedrijver, Presser). Dit suggereert dat het koelhuis een belangrijke rol speelde in de (vaak Joodse) handel in groenten, fruit of vleeswaren, vermoedelijk in de regio Amsterdam.

Getypte afschriften van verklaringen en een begeleidende brief.

* **Doel van het document:** Dit verzameldocument dient als bewijsvoering voor de gemeente Amsterdam om aan te tonen dat Philip Locher al geruime tijd werkzaam is als (vis)venter. Dit was noodzakelijk voor het verkrijgen of behouden van een ventvergunning. * **Significante datum 1933:** In de tekst wordt herhaaldelijk verwezen naar het jaar 1933. Dit heeft waarschijnlijk te maken met de invoering van de Vestigingswet Kleinbedrijf (1937) of eerdere gemeentelijke verordeningen, waarbij venters moesten aantonen dat zij al vóór een bepaalde datum in het vak werkzaam waren om aanspraak te kunnen maken op verworven rechten. * **Structuur:** Het document bevat een officiële brief van de beroepsvereniging, gevolgd door vier getuigenverklaringen van respectievelijk een politieagent (ter bevestiging van de openbare orde en historische activiteit), twee voormalige compagnons en een familielid (A. Locher). * **Terminologie:** "w.g." staat voor "was getekend", wat aangeeft dat dit een getypte kopie is van de originele handgeschreven documenten. "dw.dn." is de afkorting voor "dienstwillige dienaar", een destijds gebruikelijke beleefdheidsformule. ---

Getypte lijst/register (doorslag of origineel op schrijfmachine).

Het document is een formele ledenlijst van vertegenwoordigers in verschillende sectoren van de levensmiddelenvoorziening in Amsterdam. De structuur is strikt hiërarchisch en ingedeeld naar productgroep: 1. **Vleessector** (bovenaan pag. 7, zonder expliciete kop maar herkenbaar aan organisaties als de "Slachterspatroonsver."). 2. **Visch** (VII). 3. **Brood** (II). Opvallend is de expliciete vermelding van vrouwenorganisaties (Vrijheidsbond, Vrouwenbelangen, Huisvrouwen). Zij worden afgevaardigd namens de consument of vanuit politiek-maatschappelijke hoek. De lijst weerspiegelt de toenmalige **verzuiling** in Nederland; we zien katholieke (R.K.), christelijke (Chr.), socialistische/algemene en Israëlitische organisaties naast elkaar vertegenwoordigd. De aanwezigheid van directeuren van gemeentelijke diensten (Veemarkt, Abattoir, Marktwezen) duidt erop dat dit een officieel overlegorgaan of commissie van de gemeente Amsterdam betreft, belast met de distributie of regulering van voedsel. ---

Boekhoudkundig overzicht (lijst van openstaande vorderingen/debiteuren).

* **Administratieve structuur:** Het document is een klassieke saldilijst uit een grootboek. De bedragen achter de namen zijn de openstaande schulden van klanten (debiteuren). De aanduiding **"CR."** staat voor Credit, wat betekent dat deze specifieke klanten een tegoed hadden of meer hadden betaald dan gefactureerd. * **Bedragen:** De bedragen variëren van zeer klein (bijv. Mark p/a Walg met f 0,03) tot aanzienlijk voor die tijd (bijv. N.V. A.J. de Graaf met f 1388,66). Het eindtotaal van deze pagina is f 7610,56. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse correcties en aantekeningen zichtbaar. De omkaderde namen (Hoogland, H. Sons) en de handgeschreven bedragen (9.20 bij de Ruiter) duiden op een controle van de boekhouding of een latere mutatie. De "x" voor het bedrag van I. Velmans suggereert een vinkje of een onduidelijkheid. * **Bedrijfsactiviteit:** Gezien de stempel van de "Nederlandsche Veiling van Land- & Tuinbouwproducten" betreft dit de handel in groenten, fruit of bloemen in Amsterdam. ---

Saldi-staat debiteuren (overzicht van openstaande posten)

Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande schulden van klanten (debiteuren) bij de N.V. Nederlandsche Veiling van Land-, & Tuinbouwproducten in Amsterdam. Het betreft specifiek de exploitatie van het koelhuis op de Centrale Markt. De lijst bevat een grote diversiteit aan namen, van individuele handelaren tot grotere firma’s (N.V., Gebr.). Opvallend is de vermelding "CR." bij sommige bedragen, wat staat voor 'Credit'; dit betekent dat deze personen of bedrijven geen schuld hadden, maar juist nog een klein bedrag tegoed hadden van de veiling. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. De handgeschreven correctie bij "N.V. Walg" (373.89) is een significante post in het totaaloverzicht.

Boekhoudkundig overzicht (debiteurenlijst)

* **Administratieve context:** Het betreft een lijst van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis in Amsterdam, gedateerd september 1941. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. * **Structuur:** De namen staan grotendeels op alfabetische volgorde (per kolom). Enkele namen zijn gegroepeerd met toevoegingen zoals "Walg" of "Keizer", wat kan duiden op filialen of overkoepelende rekeningen. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse rode en zwarte vinkjes geplaatst bij grotere bedragen, wat wijst op een controleproces. Bij de naam "Dijkstra" is handgeschreven "6.51" toegevoegd. * **Bedrijfsvoering:** Het document is officieel ondertekend door de directeur van de exploitatiemaatschappij van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam.

Administratieve balans/debiteurenlijst.

Het document is een overzicht van openstaande schulden van diverse handelaren en particulieren aan een koelhuis, gedateerd oktober 1941. De lijst bevat honderden namen met de bijbehorende bedragen in guldens. Opvallend zijn de handgeschreven correcties: 1. **Rode strepen:** Meerdere grote posten (zoals N.V. Beugel, N.V. v.d. Brink, J. de Geus) zijn met een dikke rode potloodstreep doorgehaald. Dit duidt er vaak op dat de schuld is voldaan, afgeboekt, of dat het dossier is overgedragen. 2. **CR (Credit):** Sommige posten, zoals L. de Hond en B. Walg, zijn gemarkeerd als credit (het koelhuis is hen geld verschuldigd). 3. **Totalen:** Onderaan is een handgeschreven eindtotaal van *f* 13745,41 vermeld, dat later is doorgehaald.

Briefkaart (voorzijde).

* **Handschrift:** Het adres en de naam zijn geschreven in een duidelijk leesbaar, klassiek 20e-eeuws cursief handschrift. * **Adressering:** De afkorting "Pl." staat voor "Plantage". De aanduiding "Wijk 10" verwijst naar de oude postdistrictsindeling van Amsterdam. * **Identificatie:** De geadresseerde "L. Presser" op dit specifieke adres (Plantage Middenlaan 44) is zeer waarschijnlijk de bekende Joods-Nederlandse historicus, schrijver en dichter Louis Jacques (Jacques) Presser (1899-1970). Hij woonde gedurende een lange periode op dit adres.

Handgeschreven correspondentie (briefkaart of briefgedeelte).

* **Inhoud:** De heer L. Presser verzoekt om ontheffing van een wekelijkse betaling van 1 gulden en 5 cent. De reden hiervoor is een ingrijpende wijziging in zijn inkomstenderving: hij heeft zijn zelfstandige handel moeten opgeven en is nu in loondienst als "bandrollenplakker" (het plakken van accijnszegels op tabaksproducten). * **Handschrift:** Een verzorgd en duidelijk leesbaar cursief handschrift, kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw. * **Toon:** De brief is formeel en beleefd, gebruikmakend van destijds gebruikelijke formuleringen zoals "derhalve", "ontheffen" en de afsluiting "teeken ik". * **Administratieve sporen:** De diverse nummers en data in de bovenmarge duiden op een systematische verwerking door de ontvangende instantie.

Intern ambtelijk formulier/notitie (Model No. 14, Algemene Zaken).

* **Inhoud:** Dit document betreft de intrekking van een marktplaatsvergunning. L. Presser, die een standplaats (nummer 77) had op het Waterlooplein, is zijn plek kwijtgeraakt op 6 oktober 1941 vanwege "wanbetaling" (het niet betalen van de marktgelden). * **Kern van het geschil:** Presser heeft een verzoek ingediend om vrijstelling van betaling. De inspecteur, J. Renz, wijst dit verzoek echter af. De reden hiervoor is dat Presser in zijn eigen brief heeft toegegeven dat hij wel degelijk "werkzaamheden" (inkomsten genererende activiteiten) had. Hierdoor vervalt de grond voor een vrijstelling op basis van onvermogendheid. * **Administratief proces:** Het document toont de bureaucratische afhandeling: de beslissing tot intrekking, het advies van de inspecteur, een oproep voor de betrokkene op 22 oktober, en uiteindelijk de instructie "opbergen" op 3 november 1941, wat betekent dat het dossier (voorlopig) gesloten is.

Administratieve lijst met begeleidend schrijven (minuut of doorslag).

Het document bevat een overzicht van visgrossiers die in maart 1941 een standplaats bezetten op het buitenterrein van de vismarkt (zeer waarschijnlijk de vismarkt in Amsterdam). De lijst is gestructureerd per herkomstplaats van de handelaren: 1. **Amsterdam:** Hieronder vallen handelaren in verse vis, gerookte vis en mosselen. 2. **Monnikendam:** Vrijwel uitsluitend vishandelaren en rokers van gerookte vis. 3. **Volendam:** Handelaren in verse en gerookte vis. 4. **Enkhuizen, Breukelen en Zandvoort:** Individuele firma's in verse vis. De lijst is handgeschreven in een zakelijk handschrift uit het midden van de 20e eeuw. Het gebruik van "id." (idem) duidt op een herhaling van de bovenliggende kolomwaarde (plaats of product). De rode codering "46 B / 1 / 117" wijst op een archief- of dossierclassificatie van de ontvangende instantie.

Administratieve lijst van Joodse grossiers met gegevens over hun gehuurde objecten en toegewezen bewindvoerders.

Dit document is een administratieve neerslag van de **arisering** (het ontnemen van Joods bezit) van de Amsterdamse markthandel tijdens de Duitse bezetting. 1. **Doel van de lijst:** Het document dient om het overzicht te behouden over Joodse ondernemers die faciliteiten (pakhuizen, nissen en standplaatsen) huurden van de gemeente Amsterdam. De focus ligt op de aanwijzing van een *Verwalter* (bewindvoerder) of *Treuhänder-liquidateur*. 2. **Rol van de bewindvoerders:** Deze personen of instanties (zoals de beruchte *Omnia Treuhandgesellschaft*) werden aangesteld om de Joodse bedrijven over te nemen of te liquideren. In de laatste kolom is bij diverse namen expliciet vermeld: "met opdracht tot liquidatie". 3. **Administratieve controle:** De lijst toont hoe de gemeente (Afdeling Marktwezen) nauw samenwerkte met de bezetter om Joodse economische invloed uit te wissen. De handgeschreven wijzigingen (zoals bij M. v. Loggem) wijzen erop dat dit een werkdocument was dat actueel gehouden werd tijdens het proces van onteigening. 4. **Typologie objecten:** De gehuurde objecten variëren van grote pakhuizen (gecodeerd met letters als A, B, E) tot specifieke plaatsen in de markthallen ("Hal" followed by a number).

Administratieve notitie/correspondentie op een officieel bijblad (Alg. Zaken Model No. 14).

Dit document is een intern ambtelijk schrijven betreffende een betalingsachterstand van een markthandelaar genaamd L. Presser. De kern van de zaak is een openstaand bedrag van 1,20 gulden aan marktgeld voor een standplaats op het Waterlooplein over de periode september-oktober 1941. Uit de verschillende handschriften en data blijkt een proces van invordering: 1. **10 maart:** Er wordt geconstateerd dat er nog betaald moet worden en er wordt geadviseerd Presser op te roepen. 2. **11-25 maart:** Presser wordt meermaals opgeroepen om te verschijnen (om 9:30 uur), maar hij geeft hier geen gehoor aan. 3. **Eind maart:** Er ontstaat verwarring over een brief van Presser d.d. 25 maart. 4. **1 april:** Ambtenaar 'de Haer' concludeert dat Presser de oproepen heeft genegeerd en adviseert om tot invordering over te gaan. 5. **Onderste noot:** Er wordt verwezen naar eerdere correspondentie uit 1941. Men stelt vast dat niet meer precies te achterhalen is wat de inspecteur destijds met Presser heeft besproken, maar dat er vrijwel zeker geen sprake is van een vrijstelling.

Getypte brief (doorslag).

In deze brief rapporteert de directeur van de Centrale Markt aan de wethouder over een wijziging in de huur van pakhuizen op het marktterrein. De kern van de zaak is de liquidatie van de onderneming van de "Joodschen grossier L. Presser". De aangestelde liquidateur, L.H. Buys, heeft pakhuis E.2 ontruimd en een nieuw (duurder) pakhuis B.7 gehuurd. De directeur adviseert de wethouder om het oude huurcontract van Presser formeel te laten ontbinden per 15 augustus 1942, in plaats van de gevraagde 1 augustus, omdat de opzegging te laat binnenkwam maar het pakhuis per die datum alweer aan een nieuwe huurder was vergeven.

Getypte brief (doorslag/kopie).

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek aan de heer L.A. Buys om een huurcontract voor een pakhuis (afdeling E 2) op de Centrale Markt te ondertekenen en te retourneren. * **Opmerkelijke details:** Hoewel de brief aan de heer Buys is gericht, staat het contract op naam van "L. Presser". Dit suggereert een zakelijke relatie tussen beide heren, waarbij Buys mogelijk optreedt als gemachtigde, bewindvoerder of opvolger. * **Tijdsverloop:** Het contract beslaat het gehele jaar 1942, maar de brief is pas eind maart verstuurd. Dit wijst op een administratieve afhandeling met terugwerkende kracht. * **Toon:** De tekst is kort, zakelijk en dwingend ("omgaand terug te zenden"), passend bij een ambtelijke of directie-communicatie.

Handgeschreven zakelijke notitie/brief.

* **Inhoud:** Het document is een formeel verzoek aan de heer L.A. Buijs om een specifiek contract te ondertekenen en direct terug te sturen. Het contract betreft een "pakhuis afdeling EZ op de C M" (mogelijk Economische Zaken op de Curaçaosche Maatschappij of een vergelijkbare afkorting) en staat op naam van "L. Presser". De geldigheidsduur van het contract beslaat het volledige kalenderjaar 1942. * **Schrift:** Een vlot, zakelijk handschrift uit het midden van de 20e eeuw. De correcties (invoeging en doorhaling) suggereren dat het een concept of een direct genoteerde instructie betreft. * **Administratieve kenmerken:** Het rode nummer "37/9/10 M" is een typisch kenmerk van een archief- of registratiesysteem, bedoeld om het document binnen een dossier te kunnen terugvinden.

Handgeschreven memo/briefkaart met administratieve aantekeningen.

Het document betreft de administratieve afhandeling van een huurcontract voor een pakhuis in Monster tijdens de Duitse bezetting. De sleutelterm in dit document is **"Verwalter"**. Dit wijst erop dat L.A. Buys door de bezettingsautoriteiten was aangesteld als bewindvoerder over de bezittingen van L. Presser. De achternaam Presser is een bekende Joodse naam. In de context van 1942 betekent dit dat het pakhuis van Presser onder dwangbeheer was gesteld als onderdeel van de 'Arisering' (onteigening van Joods bezit). De Verwalter had de taak om het bezit te beheren of te liquideren ten gunste van de bezetter. Het document toont de bureaucratische precisie waarmee deze diefstal werd vastgelegd: zelfs voor een geconfisqueerd pakhuis moesten de huurcontracten formeel getekend en gedateerd worden.

Zakelijke brief (doorslag van een getypt exemplaar).

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek van de directeur van de Centrale Markt aan de wethouder voor Levensmiddelen. Het doel is de formalisering van een huurcontract voor een pakhuis (afdeling E 2) op naam van L. Presser. De directeur vraagt om de tussenkomst van de wethouder om de handtekening van de burgemeester te verkrijgen. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de uiterst beleefde en formele ambtelijke taal van die tijd ("heb ik de eer U", "moge U beleefd verzoeken"). De spelling volgt de vooroorlogse normen (onderteekening, retourneeren). * **Administratieve proces:** Het document toont de bureaucratische weg die een huurcontract destijds moest afleggen binnen de gemeente Amsterdam: van de directie van de Markt naar de wethouder, ter ondertekening door de burgemeester, en weer terug voor de uiteindelijke registratie.

Brief (getypte doorslag of kopie).

Deze brief is een verzoek van de 'Vereeniging tot Werkverschaffing aan Hulpbehoevende Blinden' aan de directeur van het Marktwezen in Amsterdam. De vereniging zet zich in voor de heer L. Presser, een blinde man die bij hen werkzaam is. De kern van de brief is een bezwaar tegen de eis dat de heer Presser zijn ventvergunning moet inleveren. De afzender voert twee argumenten aan: 1. De inlevering van de vergunning is bedoeld om mensen beschikbaar te stellen voor 'werkverruimingsarbeid' (tewerkstelling), maar dit is voor een blinde man fysiek onmogelijk. 2. De vergunning wordt niet voor privédoeleinden gebruikt, maar uitsluitend voor de verkoop van producten ten bate van de vereniging. De vereniging verzoekt daarom om een uitzondering, zodat de heer Presser zijn vergunning mag behouden.

Administratieve lijst of registerkaart, vermoedelijk afkomstig van een gemeentelijke instantie (zoals de marktpolitie of het bevolkingsregister).

Het document functioneert als een register voor personen die om een bepaalde reden zijn "uitgesloten" voor onbepaalde tijd. Gezien de genoemde locaties (Lindengracht en Noordermarkt) betreft dit zeer waarschijnlijk een ontzegging van de toegang tot of de handel op de Amsterdamse markten. Enkele opvallende administratieve details: * **T.K.:** Deze afkorting komt meermaals voor en staat waarschijnlijk voor "Toezichtskaart". Dit was een systeem waarbij markthandelaren of personen met een strafblad naulettend gevolgd werden. * **Annotaties:** De opmerking bij C. Staal over "J. Brands" wijst op een administratieve onduidelijkheid of persoonsverwisseling in de registers ("Grondslagen"). * **Mutaties:** De grote kruisen en het rode potlood duiden op een 'levend' document dat regelmatig werd bijgewerkt wanneer personen werden verwijderd van de lijst of wanneer hun status veranderde.

Document

* **Inhoud:** De brief bevat een formeel besluit van de wethouder aan de Dienst van het Marktwezen. Een verzoek (waarschijnlijk ingediend door de 'Vereeniging tot Werkverschaffing aan hulpbehoevende blinden') om een uitzondering te maken voor vergunninghouder L. Presser wordt resoluut afgewezen. Presser wordt gesommeerd zijn vergunning in te leveren. * **Toon:** De tekst is kort, zakelijk en dwingend. Er wordt geen specifieke reden gegeven voor de weigering, anders dan dat er "geen uitzondering kan worden gemaakt". * **Administratieve sporen:** De verschillende nummers en stempels tonen de ambtelijke weg die het document heeft afgelegd tussen de secretarie en de Dienst van het Marktwezen. De letters "vM" naast de asterisk onderaan de tekst verwijzen mogelijk naar de ambtenaar die de minuut heeft opgesteld.

Document

* **Personen:** Er worden twee namen genoemd: Th. C. de Vries en L. Presser. Gezien de context van Amsterdam in 1942 zou "L. Presser" kunnen verwijzen naar Lion Presser (broer van de historicus Jacques Presser), die destijds werkzaam was bij de gemeente. * **Terminologie:** * **v.v.:** Deze afkorting kan in een ambtelijke context staan voor diverse zaken, zoals 'vervoersvergunning', 'vakantieverblijf' of 'voorlopige voorziening'. Gezien de vraag "Is v.v. nu ingenomen?", lijkt het te gaan om een object, vergunning of positie. * **Vereniging:** Het is onduidelijk om welke vereniging het gaat, maar in 1942 kan dit duiden op een gedwongen organisatie (zoals de Joodse Raad, formeel de 'Vereniging van Joden in Nederland') of een beroepsvereniging. * **opb.:** Waarschijnlijk een afkorting voor 'opbrengen' (in de zin van indienen) of 'opbouwen'. * **Administratieve procesgang:** De blauwe notitie geeft aan dat de directie op de hoogte is gebracht van de kwestie op 7 maart 1942. De aantekening "pers.depot" suggereert dat het stuk daarna is opgeborgen in een personeelsdossier of een specifiek depot.

Handgeschreven administratieve lijst.

Dit document is een typisch voorbeeld van de bureaucratische vervolging tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Het betreft een lijst van personen die hun "ventvergunning" (toestemming om goederen op straat te verkopen) nog niet hadden ingeleverd. Opvallend is dat een zeer groot deel van de namen op deze lijst Joods is (bijv. Espinosa, Fles, Glasbeek, Kat, Papegaai, Peereboom, Roodveld, Wijnschenk). Ook de adressen wijzen sterk in de richting van de toenmalige Joodse buurten in Amsterdam (Jodenbreestraat, Rapenburg, de Transvaalbuurt met de Retiefstraat en Dan. Theronstraat). De doorgehaalde namen duiden waarschijnlijk op personen die in de tussenliggende dagen hun vergunning alsnog hadden ingeleverd of die administratief waren verwerkt.

Handgeschreven verklaring / vergunning.

Dit document is een ambtelijke verklaring die drie specifieke personen mandateert om als 'vertrouwensmannen' op te treden voor de voedselvoorziening van Joodse ziekenhuizen in Amsterdam. De kern van het document is de toewijzing van een wekelijks rantsoen van maximaal 150 pond vis (ca. 75 kg). Opvallende kenmerken: * **Autoriteit:** De vergunning wordt verleend "namens den Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied" (Arthur Seyss-Inquart), wat duidt op de strikte controle van de Duitse bezetter op de voedseldistributie. * **Identificatie:** Van de drie mannen worden nauwkeurige gegevens vermeld: geboortedata en woonadressen (Retiefstraat in Amsterdam-Oost en de Van Hillegaerdsstraat in de Rivierenbuurt). * **Correcties:** De schrijver heeft de tekst gaandeweg aangepast, waarbij de namen later zijn toegevoegd in een lijstvorm en de volgorde van de zinsopbouw is gecorrigeerd door doorhalingen.

Document

* **Doel van de lijst**: Dit document fungeert als een overzicht van huurinkomsten uit commerciële objecten ("Pieren"). De eenheidsprijs van 800 gulden per jaar suggereert dat het gaat om gestandaardiseerde units, zoals marktkramen of opslagruimtes. * **Betekenis van de rode onderstrepingen**: De rode lijnen onder namen als Presser, Meentz, Casseres, Nikkelsberg en Hagenaar zijn zeer waarschijnlijk markeringen van Joodse huurders. In de context van de Duitse bezetting van Nederland werden dergelijke lijsten gebruikt voor de registratie en latere onteigening ('Arisering') van Joodse bezittingen en contracten. * **Handgeschreven vinkjes**: De vinkjes bij de eerste vier regels duiden op een administratieve controle, mogelijk met betrekking tot betalingen of de status van het contract.

Getypte ambtelijke brief (pagina 3).

Dit document is de derde pagina van een rapport of brief gericht aan de Amsterdamse wethouder van Levensmiddelen. De tekst betreft de uitgifte van een "Genehmigung" (Duitse vergunning) aan zeven Joodse handelaren om veilingen te mogen bezoeken. De genoemde namen zijn: 1. **S. Wijnschenk** 2. **B. Polak** 3. **Bakker** 4. **H. Piller** 5. **S. Italiaander** 6. **L. Presser** 7. **J. Bosboom** (specifiek voor aardappelen) De kern van de passage is de verwondering over de herkomst van deze vergunningen. De schrijver merkt op dat de handelaren er niet om gevraagd hebben en dat zelfs de Joodsche Raad niet weet waar de vergunningen vandaan komen of waarom ze zijn verstrekt. Het gebruik van de Duitse term "Genehmigung" wijst op een directe bemoeienis of verordening van de bezettingsmacht.

Document

Dit document is een zakelijke notitie van een telefoongesprek. De inhoud betreft een mededeling van een "Hr. Bakker" over een verkregen uitstel of verlenging voor een groep van zeven handelaren ("grossiers"). Zij hebben toestemming gekregen om tot 31 januari (1942) deel te blijven nemen aan veilingen. De lijst met namen is opvallend: **Bakker, B. Polak, J. Wynschenk, Italiaander, L. Presser, Bosboom** en **Piller**. Veel van deze namen (zoals Polak, Wynschenk, Italiaander, Presser en Piller) zijn veelvoorkomende namen binnen de Nederlands-Joodse gemeenschap van die tijd. De noodzaak om expliciet toestemming of verlenging te vragen voor het uitoefenen van een beroep (het bezoeken van veilingen) duidt op de beperkende maatregelen die tijdens de bezetting aan specifieke groepen werden opgelegd.

Document

Dit document is een officiële brief van de Joodsche Raad aan de Duitse bezettingsautoriteiten. In de brief doet de Raad een formeel voorstel ("Auftragsgemäss beantragen wir") voor de samenstelling van een commissie voor de groentedetailhandel (*Gemüsekleinhandel*). Er worden vijf namen van mogelijke leden genoemd, inclusief hun privéadressen en hun zakelijke achtergrond (vaak mede-eigenaren van bestaande firma's). Als voorzitter van deze commissie wordt Dr. A. van der Laan voorgedragen. De keuze voor Van der Laan wordt gemotiveerd door zijn functie als Algemeen Secretaris van de Joodsche Raad en zijn eerdere ervaring als directeur van het Amsterdamse Marktwezen. De toon van de brief is strikt formeel en geschreven in het Duits, de taal van de bezetter.

Administratieve kaart of loonstrook-fragment.

* **Locatie:** "Vledder" verwijst naar een dorp in Drenthe. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bevonden zich hier werkkampen (zoals kamp Vledder en kamp De Fledders) waar onder andere Joodse mannen in de werkverschaffing werden ingezet. * **Datum:** "16/3 - 21/3 11e week" duidt op een registratieperiode van één week in maart. * **Persoon:** "L. Presser" is de naam van de geregistreerde persoon. De code "P 3 700" is waarschijnlijk een administratief nummer of persoonskenmerk. * **Gegevens:** De kaart registreert 17 gewerkte uren en 24 afgelegde kilometers. De bedragen "f 7.20" en "f 7.22" (waarschijnlijk guldens) en het getal "0.37^5" lijken betrekking te hebben op vergoedingen of uurlonen. De rode streep suggereert dat deze administratieve post is afgewerkt of uitbetaald.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief op officieel briefpapier met handgeschreven kanttekeningen. * **Afzender:** L. Presser, secretaris van de Nederlandsche Bond van Kleinhandelaren in het Visch- en Haringbedrijf (afdeling De Eendracht, Amsterdam). * **Geadresseerde:** Dr. van der Laan, Directeur van Marktwezen, Amsterdam. * **Datum:** 20 januari 1939. * **Locatie:** Amste...

# TRANSCRIPTIE 26/4/2 M [handgeschreven:] Verzonden 7/2 [handgeschreven paraaf, rechtsboven] vP/G. 6 Februari 1939. den Heer L.Presser, Secretaris van den Nederlandschen Bond van Kleinhandelaren in het Visch- en Haringbedryf, Retiefstraat 82, Amsterdam-Oost. Wyk 20. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 20 Januari jl. verleen ik hierby Uw leden, de heeren Th.Otto en C.Zwaan, tot wederopzegging t...

Voorzitter** geeft als zyn meening te kennen, dat, wanneer op geen andere wyze venters met een vergunning kunnen worden verkregen, dan een aantal vergunningen kunnen worden uitgereikt aan personen, die vroeger gevent hebben, doch die nog geen ventvergunning hebben aangevraagd. **De heer Presser** wyst erop, dat men op deze wyze jaarlyks het venterscorps vergroot. De ysfabrikanten zullen volgend j...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte notulen/verslag van een commissievergadering (pagina 16). * **Datum:** 25 november 1937 en 11 december 1937. * **Locatie:** Amsterdam. * **Sprekers/Betrokkenen:** S. Presser (waarschijnlijk Jacques Presser), L.A.A. Cohen (oud-lid van de commissie). * **Onderwerp:** Regulering van straathandel (lompen- en krantenverkoop) en de rol van de "Alg....

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypt verslag van een vergadering (pagina 2). * **Onderwerp:** Problematiek rondom de registratie en vergunningverlening van straatventers. * **Sprekers:** De heer Presser en de heer Seegers. * **Datering:** Vermoedelijk midden 20e eeuw (gezien spelling en context). * **Instellingen genoemd:** Secretarie (Stadhuis), Commissie van Advies, Directie va...