S. Presser

Notulen van een vergadering (eerste vergadering).

* **Vorm en staat:** Getypte notulen op officieel papier. Er zijn handmatige correcties zichtbaar (zoals het doorhalen van een letter bij "allen" en de handgeschreven kanttekeningen). Er zijn horizontale lijnen getrokken onder namen en belangrijke secties om de leesbaarheid te vergroten. * **Inhoud:** De kern van de vergadering is de start van een onderzoek naar de verbetering van de visvoorziening in Amsterdam. Een belangrijk punt van discussie is de onafhankelijkheid van de voorzitter; men wil iemand "van buiten" (voorstel: Dr. van der Laan) om belangenverstrengeling te voorkomen tussen de verschillende groepen in de vissector (winkeliers, marktkooplui, venters). * **Kernvraagstuk:** De commissie stelt de cruciale vraag waar de Amsterdamse vishandel zijn waar inkoopt: lokaal op de Amsterdamse vismarkt of direct vanuit de aanvoerhaven IJmuiden. Dit duidt op een economisch spanningsveld binnen de distributieketen van dat moment.

Notulen (concept met uitgebreide handgeschreven correcties).

* **Kern van het document:** Het document verslaat de beginfase van een onderzoek naar de visvoorziening in Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. De voorzitter schetst een conflict tussen de aanbodzijde (IJmuiden, die beweert dat er genoeg vis is) en de vraagzijde (Amsterdamse handelaren, die stellen dat de kwaliteit of soort vis niet aansluit bij de lokale behoeften). * **Staat van het document:** Het betreft een getypt verslag dat zeer intensief is bewerkt. De handgeschreven correcties zijn essentieel; ze nuanceren de tekst (bijv. "grotendeels verdwenen" in plaats van "geheel verdwenen") en voegen cruciale sociaaleconomische informatie toe over transport. * **Taal en Spelling:** Het document hanteert de toenmalige spelling (visch, zyn, Ymuiden, cyfers). De schrijfstijl is formeel-ambtelijk.

Officiële uitnodigingsbrief voor een commissievergadering.

Het document is een formele uitnodiging voor de tweede vergadering van een specifieke studiecommissie die zich richtte op de optimalisatie van de visaanvoer en -verkoop in Amsterdam. De commissie was zeer recent opgericht (april 1939). De brief dient niet alleen als uitnodiging, maar ook als officiële kennisgeving dat Dr. A. van der Laan (directeur van het Marktwezen) de rol van voorzitter heeft aanvaard. De agenda duidt op een opstartfase: het goedkeuren van de eerste notulen en het vaststellen van de koers (het werkplan). De geadresseerden Presser wijzen op de betrokkenheid van gevestigde Joodse vishandelaars uit die tijd.

Officiële uitnodigingsbrief (doorslag/kopie voor archief).

De brief is een formele oproeping voor de constituerende vergadering van een ambtelijke of adviserende studiecommissie. De focus ligt op de logistieke en kwalitatieve verbetering van de visvoorziening in Amsterdam. De gehanteerde taal is het vooroorlogse formele Nederlands (spelling-Marchant), zichtbaar in woorden als "vischvoorziening", "noodig" en "den". Opvallend zijn de adressen van de geadresseerden. Twee van de leden, de heren (of dames) Presser, wonen in de Transvaalbuurt (Tugelaweg en Retiefstraat), een wijk die in 1939 een aanzienlijke Joodse populatie kende. De handgeschreven notitie "verzonden 28/4" fungeert als administratieve verificatie dat de uitnodigingen op de dag van datering daadwerkelijk de deur uit zijn gegaan.

Notulen (vergaderverslag).

Dit document biedt een inkijkje in de sociaal-economische uitdagingen van de Amsterdamse vissector aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. **De belangrijkste observaties zijn:** * **Marktspanningen:** Er is een duidelijk conflict tussen aanbod en betaalbaarheid. Terwijl IJmuiden voldoende vis heeft, bereikt deze de Amsterdamse markt niet tegen een prijs die voor de consument en de grossier acceptabel is. * **Economische Krimp:** De afname van het aantal grossiers bij de Amsterdamse viskeurhal wijst op een sector in zwaar weer. De hoge prijzen leiden tot een vicieuze cirkel van lage omzetten en vertrekkende ondernemers. * **Structurele Problematiek:** De term "saneering" wijst op bredere economische ingrepen in de visserijvloot, die buiten de macht van deze specifieke commissie liggen. * **Bestuurlijke cultuur:** Het verslag is formeel en beleefd, maar toont ook een zekere frustratie over langlopende dossiers die niet opgelost raken (zoals door de heer Rienstra verwoord).

Document

Dit document is een verslag van de "Permanente Commissie van Advies inzake ventvergunningen te Amsterdam". Het document toont de ambtelijke afhandeling van aanvragen voor het mogen uitoefenen van straathandel (venten). 1. **Spijkerman:** Zijn aanvraag wordt afgewezen omdat er geen bewijs is dat hij een gevestigde praktijk had in Amsterdam-Noord. 2. **Aäron Pach:** Deze aanvraag is in onderzoek. Commissielid S. Presser, die tevens verbonden is aan de vakbond voor venters, getuigt dat Pach een "bonafide" lompenventer is die zijn waar op het Waterlooplein afleverde. Er is echter een hiaat in de bewijsvoering voor het jaar 1933. De tekst weerspiegelt de strenge regulering van de kleine middenstand en straathandel in Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog.

Getypte lijst met namen en adressen, voorzien van handgeschreven correcties.

* **Structuur:** Het document is een formele lijst van functionarissen en vertegenwoordigers van diverse belangenorganisaties binnen de sector aardappelen, groente en fruit in de regio Amsterdam. * **Organisaties:** Er is een breed scala aan organisaties vertegenwoordigd: van katholieke tuinbouwbonden (St. Bonifacius) tot specifieke gilden, exportverenigingen, veilingen en bonden voor straatverkopers (venters). * **Geografie:** De adressen beslaan heel Amsterdam (West, Centrum, Zuid, Oost) en omliggende gebieden zoals Sloten, Sloterdijk en Amstelveen. Opvallend is dat de voorzitter, J. Bekius, in Leeuwarden woonachtig is. * **Handgeschreven wijzigingen:** De naam van de plaatsvervangend voorzitster is handmatig gecorrigeerd naar "A. Knoppers-Valkenier", wat duidt op een mutatie kort na het opstellen van de lijst.

Getypte lijst/register (doorslag of origineel op schrijfmachine).

Het document is een formele ledenlijst van vertegenwoordigers in verschillende sectoren van de levensmiddelenvoorziening in Amsterdam. De structuur is strikt hiërarchisch en ingedeeld naar productgroep: 1. **Vleessector** (bovenaan pag. 7, zonder expliciete kop maar herkenbaar aan organisaties als de "Slachterspatroonsver."). 2. **Visch** (VII). 3. **Brood** (II). Opvallend is de expliciete vermelding van vrouwenorganisaties (Vrijheidsbond, Vrouwenbelangen, Huisvrouwen). Zij worden afgevaardigd namens de consument of vanuit politiek-maatschappelijke hoek. De lijst weerspiegelt de toenmalige **verzuiling** in Nederland; we zien katholieke (R.K.), christelijke (Chr.), socialistische/algemene en Israëlitische organisaties naast elkaar vertegenwoordigd. De aanwezigheid van directeuren van gemeentelijke diensten (Veemarkt, Abattoir, Marktwezen) duidt erop dat dit een officieel overlegorgaan of commissie van de gemeente Amsterdam betreft, belast met de distributie of regulering van voedsel. ---

Document

Dit document is een officieel uittreksel (extract) van een besluit van het College van Burgemeester en Wethouders (B&W) van Amsterdam, gedateerd 21 februari 1941. De kern van het besluit is de vervanging van drie leden van de Commissie van Advies voor de Centrale Markt. **Belangrijke observaties:** 1. **De namen:** De vertrekkende leden zijn M.E. Neeter, S. Presser en B. Polak. Dit zijn namen die onmiskenbaar duiden op een Joodse achtergrond. 2. **De juridische grondslag:** Er wordt verwezen naar een circulaire van de Secretaris-Generaal van Binnenlandse Zaken van 27 november 1940 betreffende "Ambtenarenzaken". 3. **De timing:** Het besluit valt exact drie maanden na de beruchte circulaire waarin de verwijdering van Joodse ambtenaren en personen in openbare functies werd voorbereid (de zgn. Ariërverklaring). Het is bovendien slechts vier dagen voor het uitbreken van de **Februaristaking** (25-26 februari 1941). 4. **Instantie:** De afdeling "Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen" was verantwoordelijk voor de distributie en de markten, cruciale sectoren tijdens de bezetting. Het document toont de bureaucratische efficiëntie waarmee de bezetter, via het Nederlandse ambtelijk apparaat, de Joodse bevolking uit maatschappelijke en adviserende functies verwijderde. ---

| | | 10.- / 2280 | V. A.Meents | Utrechtschestr.19 | | M.Wijnschenk | 10.- | 10.- / 1870 | V. M.Wijnschenk | Marnixstr.208 | | P.Presser | Hal | 10.- / 1672 | VP. P.Presser | Marnixstr.202 | -2-

# TRANSCRIPTIE denk u er dus om S. v. p.

Grb.1015. H/e. 28 April 1942. den Heer Wethouder P.W.

# TRANSCRIPTIE w.g.J.Vermeulen Voorzitter, w.g. P.C.Besanger Secretaris.

# TRANSCRIPTIE H a Graafte Handelslid. Sp.burg