J.F. Barends

Ambtsrapport van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam.

Dit rapport is opgesteld door een marktopzichter van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen. Het document betreft een onderzoek naar de bedrijfsgeschiedenis van de heer **L. Trommel** (37 jaar), woonachtig aan de **Rustenburgerstraat 169**. Trommel wenst officieel erkend te worden als kleinhandelaar in groenten en fruit. De ambtenaar concludeert dat de beweringen van Trommel juist zijn op basis van vier bewijsstukken: 1. **Kooperskaart:** Hij is sinds de opening van de Centrale Markt (1934) in het bezit van een pas en gebruikt deze regelmatig. 2. **Verenigingsleven:** Hij is sinds juni 1935 lid van de vereniging "Algemeen Verbetering". 3. **Getuigenis:** De voorzitter van deze vereniging, de heer J.F. Barends, bevestigt dat Trommel reeds drie jaar actief is als kleinhandelaar. 4. **Handelsregister:** De onderneming staat sinds 1936 officieel ingeschreven. Het rapport dient ter ondersteuning van een aanvraag bij de "Nederl. Groenten- en Fruitcentrale" om aan te tonen dat Trommel een gevestigde handelaar is.

Getypte lijst met namen en adressen, voorzien van handgeschreven correcties.

* **Structuur:** Het document is een formele lijst van functionarissen en vertegenwoordigers van diverse belangenorganisaties binnen de sector aardappelen, groente en fruit in de regio Amsterdam. * **Organisaties:** Er is een breed scala aan organisaties vertegenwoordigd: van katholieke tuinbouwbonden (St. Bonifacius) tot specifieke gilden, exportverenigingen, veilingen en bonden voor straatverkopers (venters). * **Geografie:** De adressen beslaan heel Amsterdam (West, Centrum, Zuid, Oost) en omliggende gebieden zoals Sloten, Sloterdijk en Amstelveen. Opvallend is dat de voorzitter, J. Bekius, in Leeuwarden woonachtig is. * **Handgeschreven wijzigingen:** De naam van de plaatsvervangend voorzitster is handmatig gecorrigeerd naar "A. Knoppers-Valkenier", wat duidt op een mutatie kort na het opstellen van de lijst.

Document

In deze brief adviseert een directeur positief over een verzoek van een lokale ondernemer, J.F. Barends. Het verzoek betreft de toestemming om een vrachtauto om te bouwen zodat deze op geperst gas kan rijden in plaats van op benzine. De afzender onderbouwt dit advies door te wijzen op het economisch belang en de omvang van de zaak van Barends (een grote groenten- en fruithandel). Het document toont de bureaucratische afhandeling van brandstofschaarste en de noodzaak voor ondernemers om technische aanpassingen te doen aan hun wagenpark om operationeel te blijven.

Administratief overzicht (grootboekblad) van brandstoftoewijzing en -verbruik.

* **Doel van het document:** Het bijhouden van de distributie en het werkelijke verbruik van "Benzogas" per individuele afnemer. Dit was een essentieel onderdeel van de rantsoenering tijdens de bezetting. * **VBNA:** De afkorting VBNA staat voor *Vloeibaar Butaan- en Aardgas*. In het document valt op dat veel verbruikscijfers verwijzen naar "zie v.d. Vlugt" (met name naar M. v.d. Vlugt aan de Jan van Galenstraat 16). Dit suggereert dat v.d. Vlugt fungeerde als een centraal distributie- of vulpunt voor een groep gebruikers. Het enorme verbruik van v.d. Vlugt zelf (4500 $m^3$ en 3010 $m^3$) bevestigt dit. * **Scherpe Rantsoenering:** Er is een duidelijke trend zichtbaar: in de tweede periode (augustus-september) is de toewijzing voor bijna iedereen fors verlaagd (meestal van 500 naar 180 $m^3$), wat wijst op toenemende schaarste en strengere controle door de bezetter. * **Uitzonderingen:** Bij J.J. Sol staat de opmerking "Auto verkocht aan Tabel Zijlstr.", wat verklaart waarom er geen verbruik meer is in de tweede periode. ---

Document

Het document weerspiegelt de precaire brandstofsituatie in Nederland tijdens de bezettingsjaren. Terwijl een klein deel van de vloot nog op benzine reed, maakten veel winkeliers gebruik van "persgas" (meestal lichtgas onder druk in cilinders) of een "houtgasgenerator" (waarbij houtblokjes werden vergast om de motor aan te drijven). De geografische spreiding toont aan dat de Amsterdamse Centrale Markt een cruciale regionale functie had voor plaatsen als Weesp, Mijdrecht en Aalsmeer. Het feit dat expediteurs met paard-en-wagen expliciet worden vermeld, onderstreept de terugkeer naar traditionele tractie door de schaarste aan motorbrandstof en vorderingen van voertuigen.

Ambtelijk rapport betreffende een bedrijfsovername/erkenning.

Het document is een officieel rapport van een controleur gericht aan de bedrijfschef van de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van het rapport is de aanvraag van de 26-jarige T. van der Vlugt om officieel erkend te worden als fruithandelaar. Hij heeft de zaak van zijn vader aan de Kempenaerstraat 50 overgenomen. De controleur heeft verschillende bewijsstukken gecontroleerd: 1. **De verkoopakte:** Bewijs van de eigendomsoverdracht op 2 oktober 1942. 2. **Werkgeversverklaring:** Bevestiging van het Verdeelkantoor dat hij reeds jaren in de zaak werkte. 3. **Afstandsverklaring:** De vader doet officieel afstand van zijn rechten ten gunste van zijn zoon. 4. **Lidmaatschappen:** De overschrijvingen bij de Vakgroepcentrale en de stichting "Centraal Belang" zijn reeds geregeld. Opmerkelijk is de rollenomdraai: de vader, die voorheen de eigenaar was, is per 7 juli 1943 officieel als personeelslid in dienst getreden bij zijn zoon.

Officieel rapport (afschrift) van een controleur van de Centrale Markt.

* **Kern van de zaak:** Het rapport beschrijft een onderzoek naar een mogelijk illegale partij waspeen op de Centrale Markt in Amsterdam. De partij was niet aangemeld bij het Verdeelkantoor, wat in oorlogstijd een ernstige overtreding kon zijn (zwarte handel). * **Rechtvaardiging:** De partij bleek legaal te zijn omdat deze bestemd was voor de **Wehrmacht** (het Duitse leger). De knecht van de grossier kon dit aantonen met een veilingbrief en een nota. * **Verificatie:** De Centrale Contrôle Dienst (CCD) bevestigde telefonisch bij de veiling in Rijnsburg dat er een 'Bezugschein' (een Duitse aankoopbon of vergunning, in de tekst gespeld als "beguchschein") aanwezig was. * **Conclusie:** Op basis van de papieren die aantoonden dat de goederen voor de bezetter bestemd waren, werd de eerdere inbeslagname door controleur Felthuis ongedaan gemaakt en de partij vrijgegeven.

Zakelijke brief/begeleidend schrijven.

* **Inhoud:** De brief dient als geleidebrief voor een bijgevoegd rapport. De directeur van een niet nader genoemde dienst stuurt een afschrift van een rapport, opgesteld door controleur Reyinga, naar J.F. Barends van het Plaatselijk Verdeelkantoor (PVK). * **Vorm:** Het betreft een formeel administratief schrijven. De term "Alhier" onder de adressering geeft aan dat de afzender zich in dezelfde stad (Amsterdam) bevindt als de ontvanger. De handgeschreven aantekening bevestigt de verzenddatum. * **Functionarissen:** J.F. Barends was een bekende figuur binnen de Amsterdamse distributieorganisatie tijdens de oorlog. De rol van een "contrôleur" in deze context was vaak het opsporen van onregelmatigheden of het inspecteren van de voedseldistributie.

Officieel ambtelijk rapport.

Het document is een verslag van een opsporingsonderzoek naar een mogelijke onregelmatigheid in de voedselvoorziening tijdens de Tweede Wereldoorlog. De aanleiding was een melding over een opvallend grote levering van 650 kilogram witte kool aan een individuele groentehandelaar op de Kattenburgerstraat. In een tijd van extreme schaarste en rantsoenering wekte een dergelijke partij direct de verdenking van hamsteren of zwarte handel. Uit het onderzoek door ambtenaar De Grebber blijkt echter dat er een legale verklaring is: de kool is officieel toegewezen aan de firma De Bock ten behoeve van een Centrale Keuken. De opslag bij handelaar Barends is louter een logistieke oplossing wegens ruimtegebrek bij de eigenaar. Het rapport dient om de rechtmatigheid van de aanwezigheid van deze partij kool vast te leggen en eventuele verdere vervolging te voorkomen.

Ambtelijk rapport van de Dienst van het Marktwezen.

Dit rapport doet verslag van een controle naar aanleiding van een anonieme tip over een "grote partij" witte kool (650 kg). In de context van de oorlogsschaarste werd een dergelijke levering direct verdacht gevonden als mogelijke zwarte handel. De ambtenaar, De Grebber, concludeert echter dat er geen sprake is van een overtreding. De partij kool is officieel toegewezen door het Plaatselijk Verdeelkantoor (PVK) aan de firma De Bock. De kool is bestemd voor de "Centrale Keuken". De opslag bij groentehandelaar Barends in de Kleine Kattenburgerstraat is slechts een logistieke noodgreep wegens ruimtegebrek bij de eigenaar. Opvallend is de snelheid van het apparaat: de levering was op 30 maart, de melding kwam binnen en het onderzoek vond plaats op 31 maart.

# TRANSCRIPTIE Ondergeteekende ,J.F.Barends,verklaart hier- mede dat hij de bonnen en kaarten,genoemd in het rapport van de contrôleurs J.H.de Grebber eh B.Felthuis,d.d. 6-8-'43,heeft ontvangen van het Marktwezen. Amsterdam,6 September 1943. [handtekening] *J.F. Barends* Betreft: 5 groentekaarten Nos.:20154/20159 2 bonnen No.30 9 " 48 11 " 49

# TRANSCRIPTIE HB. 37/116/2M. [handgeschreven: Verzonden 19/12] 1. 19 December 1944. Den Heer J.F. Barends, Sub-leider van het Plaatselijk Verdeelkantoor Amsterdam, Centrale Markt, A l h i e r . =========== In bijlage dezes doe ik U afschrift toekomen van een rapport, opgemaakt door den contrôleur Reyinga van mijn Dienst. De Directeur,

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke brief/begeleidend schrijven. * **Afzender:** De Directeur (dienst onbekend, vermoedelijk gerelateerd aan distributie of voedselvoorziening). * **Ontvanger:** Den Heer J.F. Barends, Sub-leider van het Plaatselijk Verdeelkantoor Amsterdam. * **Datum:** 19 december 1944. * **Referentienummers:** 37/116/2M. 1. * **Kenmerken:** Getypt op doors...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte verklaring/ontvangstbewijs met handgeschreven ondertekening. * **Datum:** 6 september 1943. * **Locatie:** Amsterdam. * **Betrokken personen:** J.F. Barends (ondergetekende), J.H. de Grebber en B. Felthuis (contrôleurs). * **Onderwerp:** Ontvangst van groentekaarten en bonnen afkomstig van het Marktwezen.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypt ambtelijk rapport met handgeschreven kanttekeningen en handtekeningen. * **Datum:** 3 augustus 1943. * **Locatie:** Amsterdam (Centrale Markt). * **Betrokken personen:** J.F. Barends (sub-leider verdeelkantoor), W.F.B. Floor (kleinhandelaar), Controleur Pelthin (ondertekenaar), Bedrijfschef van de Centrale Markt (geadresseerde). * **Onderwerp:...