Dinsdag 19 maart 1940 (Geselecteerde hoofdartikelen en secties)

KOP REGEL:
OCHTENDBLAD — ALGEMEEN HANDELSBLAD VAN DINSDAG 19 MAART 1940 — TWEEDE BLAD

ARTIKEL 1: Grensverkeer tot een minimum beperkt
Nederlandsche ondernemingen ondervinden veel moeilijkheden.
ZONDERLINGE TOESTANDEN
(Van onzen correspondent.) Nijmegen, 16 Maart.
Zooals men weet, zijn met ingang van 15 Maart nieuwe bepalingen in werking getreden betreffende het passeeren van de Nederlandsch-Duitsche grens. Deze door de Duitsche autoriteiten getroffen maatregelen zijn van dien aard, dat het grensverkeer tot een minimum is ingekrompen, omdat het overschrijden van de grens slechts mogelijk is, wanneer men beschikt over een visum, dat slechts voor één dag geldig is en dus bij langer verblijf telken male verlengd moet worden, waaraan telkens ongeveer zeven gulden kosten verbonden zijn.

ARTIKEL 2: NEL OOSTHOUT
Voordracht van „Thomas More”; Muzieklyceum.
Henriëtte Roland Holst-Van der Schalk heeft in dit „tweede dramatische werk” — „Thomas More” verschenen enkele jaren na „De Opstandingen” — een treurspel gegeven, dat vooral uitbeelding wil zijn van een innerlijken strijd, een strijd tusschen vermeenen maatschappelijken plicht en het zuiver geweten. [...] Nel Oosthout heeft zich met groote toewijding op haar moeilijke taak voorbereid.

ARTIKEL 3: EDUARDO DEL PUEYO
Piano-avond in de kleine zaal van het Concertgebouw.
Het spel van den pianist Eduardo del Pueyo, die gisteravond in de kleine zaal van het Concertgebouw een recital gaf, is uitermate gaaf, taal in technisch opzicht niets te wenschen; het beantwoordt zelfs aan zeer hooge eischen en geeft hem, wat dat betreft, een plaats onder de grooten van dezen tijd.

SECTIE: RECHTZAKEN
RIJTIJDENBESLUIT OOK VOOR NIET IN DIENSTBETREKKING ZIJNDEN GELDIG
Boter- en kaashandelaar veroordeeld door kantonrechter.
De Haarlemsche kantonrechter heeft dezer dagen geleden de zaak behandeld tegen een boter- en kaashandelaar uit Zoetermeer, die bekeurd was, omdat hij voor zijn bedrijf reed met een auto en niet in het bezit was van het in het Rijtijdenbesluit voorgeschreven werkboekje.

TABEL: Veiling van vaste goederen.
* Leidschestraat 17 - Winkelh. - Opbod 52.000 - Afslag 450 - Makelaar Koper
* Kromme Palmstr. 12 - Huiz. - Opbod 4.000 - Makelaar L. J. Wolfs

--- De krant van 19 maart 1940 toont een samenleving die enerzijds vasthoudt aan het normale leven (kunst, veilingen, stadsplanning), maar anderzijds de adem van de naderende oorlog voelt.

1. Grensspanningen: Het openingsartikel over de beperkingen aan de Duits-Nederlandse grens is veelzeggend. De Duitse overheid maakte het verkeer nagenoeg onmogelijk door bureaucratische hindernissen (eendaagse visa) en hoge kosten. Dit duidt op de toenemende isolatie van Nederland kort voor de invasie.
2. Culturele Bloei: Een groot deel van de pagina is gewijd aan hoge cultuur. De recensie van Nel Oosthout (die werk van de socialistische dichteres Henriëtte Roland Holst voordraagt) en de lof voor de Spaanse pianist Del Pueyo getuigen van een rijk intellectueel klimaat.
3. Modernisering en Infrastructuur: Artikelen over de IJ-tunnel (nog in rapportfase), de verkeerskolommen bij Duivendrecht en de sanering van de Schinkel-buurt tonen een Amsterdam dat volop in ontwikkeling is.
4. Economie: De cijfers over de buitenlandse handel van België en de lijsten van vastgoedveilingen geven inzicht in de economische activiteit van die tijd, waarbij de handel met Duitsland en het Verenigd Koninkrijk nog steeds prominent aanwezig is.

--- Dit document is exact 52 dagen voor de Duitse inval in Nederland (10 mei 1940) gepubliceerd. Nederland verkeert in de periode van de "Mobilisatie" en de "Schemeroorlog" (Phoney War).

• Historische relevantie: De grensbeperkingen bij Nijmegen zijn een direct gevolg van de Duitse oorlogsvoorbereidingen en de wens om spionage of vluchtelingenstromen te beheersen.
• Sociaal-economisch: De krant ademt de sfeer van de late jaren '30: formeel taalgebruik, een sterke nadruk op standsverschil (zie het artikel "Oneerlijke dienstbode") en een nog functionerende internationale kunstwereld.
• Stadsgeschiedenis: De plannen voor de IJ-tunnel en de herinrichting van de Schinkel zijn cruciaal voor de moderne geschiedenis van Amsterdam; veel van deze plannen zouden door de oorlog jarenlang vertraging oplopen. J. Wolfs