Handgeschreven ambtelijke notitie / verslag van een mondelinge toelichting. 20 september 1939 (datum van de referentie-circulaire). circulaire 20-9-1939 afd. Fin. 1939 no 1164/208/728 AM 1939
no 15/43/1 m 1939.

mondelinge toelichting accountant Rossenberg:

opgave ^behoort^ geschiedt door Marktwezen in zijn
geheel; dus niet apart voor marktwezen, Vischmarkt
en Centrale Markt. De bedoeling is een inzicht te
verkrijgen omtrent de financiële gevolgen voor Amsterdam.
- Geen ingewikkelde berekeningen maken. -
Eventueele moeilykheden bij het verzamelen der
cijfers melden.

Toelichting bij de cijfers.

nadelen
1. Betreft loonen voor het vullen van zandzakken
en verder den aankoop van zakken etc.

1. Salaris typist en tijdelijke hulp kaarten-
   bureau.

2. overwerk tijdens keuring van paarden
   en verder overwerk betaald aan Ubben en
   van Leeuwen.

3. In verband met mobilisatie of oorlogstoestand
   werd ontbinding van contracten aangevraagd
   door I. Pillij, Noord, R.J.G. Wubben,
   Gebr. Duyn, P. Smid. (voorn. met ingang
   van Januari 1940)

aangenomen werd dat deze huurders van
pakhuizen of bezitters van jaarplaatsen
onder normale omstandigheden, na beëindiging
van hun huurcontract of afloop van het
kalenderjaar wel een nieuwe overeenkomst
zouden hebben aangegaan.

Hoe lang moet dit geldlijk nadeel tot
uitdrukking worden gebracht? Dit document bevat de richtlijnen voor de financiële verslaglegging van de afdeling Marktwezen in Amsterdam direct na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De accountant Rossenberg geeft instructies over hoe de schade en extra kosten moeten worden geadministreerd.

De belangrijkste punten uit de notitie zijn:
* Integrale rapportage: De verschillende markten (Vischmarkt, Centrale Markt) hoeven niet apart te rapporteren; de focus ligt op het totaalbeeld voor de stad Amsterdam.
* Directe oorlogskosten: Er wordt melding gemaakt van kosten voor passieve luchtverdediging (zandzakken) en administratieve lasten door de oorlogssituatie (kaartenbureau).
* Militaire vorderingen: Het overwerk bij de "keuring van paarden" duidt op de grootschalige vordering van werkpaarden door het Nederlandse leger ten behoeve van de mobilisatie.
* Inkomstenderving: Verschillende private partijen vroegen direct om ontbinding van hun huurcontracten voor pakhuizen en marktplaatsen. De gemeente beschouwt dit als een direct nadeel, aangezien deze contracten onder normale omstandigheden verlengd zouden zijn.
* Onzekerheid: De afsluitende vraag over de duur van het te berekenen nadeel illustreert de onzekerheid aan het begin van de oorlog over hoe lang de ontregeling zou gaan duren. Op 1 september 1939 viel Duitsland Polen binnen, wat het begin van de Tweede Wereldoorlog markeerde. Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, werd de algehele mobilisatie afgekondigd. Dit had direct ingrijpende gevolgen voor de gemeentelijke huishouding. De afdeling Marktwezen kreeg te maken met zowel logistieke uitdagingen (zoals de vordering van paarden die cruciaal waren voor transport op de markten) als economische terugval door wegvallende huurinkomsten. Dit document vormt een vroege getuigenis van de bureaucratische verwerking van de overgang van vredestijd naar een staat van oorlog.