28 augustus 1939 De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen GEMEENTE AMSTERDAM

72/68/3 M. 1339 27/8 [stempel/handgeschreven]
AMSTERDAM, 28 Augustus 1939.

AFD. L.M.
No. 566 - 1939-
BIJLAGEN

MEN WORDT VERZOCHT BIJ HET ANTWOORD
NAUWKEURIG HET NUMMER EN DE AFDEELING
VAN DIT SCHRIJVEN TE VERMELDEN.

In antwoord op Uw schrijven d.d. 18 Augustus j.l., No. 72/68/2 M betreffende overlast van venters met strikjes, deel ik U mede, mij niet te kunnen vereenigen met Uw opvatting dat Uw Dienst geen ambtenaren ter contrôle hiervan beschikbaar zou hebben. Immers deze contrôle behoeft niet aanhoudend te geschieden, zooals U schrijft, maar alleen op plaatsen en oogenblikken, wanneer vele menschen bij elkander komen (vergaderingen, tentoonstellingen op drukke uren, openluchtvoorstelling op de Nieuwmarkt enz.) U zoudt zich hiervóór met de Politie of met Mr. Mijksenaar betreffende het vreemdelingenverkeer in verbinding moeten stellen. Van de Politie zult U ook wellicht kunnen vernemen welke venters met name zeer lastig optreden.

De contrôle Uwerzijds zou voorts door personeel in burger als onbezoldigd rijksveldwachter moeten geschieden.

Ik wacht dus Uw nader rapport af.

vM

De Wethouder voor de Levensmiddelen,
Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen,

[Handtekening]

Aan
den heer Directeur van den
Dienst van het Marktwezen.

Model G.A. 6
50.000--10--'37

--- * Doel van de brief: De wethouder tikt de directeur van de Dienst van het Marktwezen op de vingers. De directeur had blijkbaar aangegeven geen personeel te hebben voor toezicht op specifieke straatventers ("venters met strikjes"). De wethouder verwerpt dit argument.
* Inhoud: Er wordt een concrete methode van handhaving voorgesteld: geen permanente bewaking, maar gerichte controles op drukke plekken en tijden (zoals de Nieuwmarkt). Er wordt geadviseerd samen te werken met de Politie en de heer Mijksenaar (verantwoordelijk voor toerisme).
* Juridisch/Operationeel: De wethouder stelt voor om personeel in burgerkleding in te zetten, beëdigd als "onbezoldigd rijksveldwachter" om zo handhavingsbevoegdheden te verkrijgen zonder extra loonkosten.
* Taalgebruik: Formeel ambtelijk Nederlands uit het interbellum ("mij niet te kunnen vereenigen met Uw opvatting", "j.l." voor jongstleden).

--- * Historische timing: De brief is gedateerd op 28 augustus 1939, slechts drie dagen voor de Duitse inval in Polen en de officiële start van de Tweede Wereldoorlog. Het toont aan dat de lokale bureaucratie in Amsterdam tot op het laatste moment bezig was met alledaagse ordeproblemen zoals overlast door straatverkoop.
* De "strikjes": In die tijd was het gebruikelijk dat venters kleine artikelen zoals strikjes, speldjes of bloemen verkochten, vaak onder het mom van een goed doel, maar soms op een agressieve manier die als overlast werd ervaren.
* Mr. Mijksenaar: P.J. Mijksenaar was een invloedrijk figuur in Amsterdam, destijds hoofd van de afdeling Publieke Werken en nauw betrokken bij de VVV. Hij legde de basis voor de citymarketing van Amsterdam.
* Bestuurlijke structuur: De portefeuille van de wethouder (Levensmiddelen gecombineerd met badinrichtingen) weerspiegelt de toenmalige focus op volksgezondheid en hygiëne als één gecombineerd sociaal domein.