Archief 745
Inventaris 745-336
Pagina 172
Dossier 21
Jaar 1940
Stadsarchief

Ambtelijk schrijven/notitie betreffende de organisatie van het marktwezen.

30 mei (jaar onbekend op deze pagina, maar op basis van spelling en context waarschijnlijk jaren '30 of vroege jaren '40).

Origineel

Ambtelijk schrijven/notitie betreffende de organisatie van het marktwezen. 30 mei (jaar onbekend op deze pagina, maar op basis van spelling en context waarschijnlijk jaren '30 of vroege jaren '40). 6 30 Mei 8
8A/80/1 den Heer Wethouder voor de
Amsterdam. Levensmiddelen

vanaf den datum van invoering der gewyzigde heffing van het
ventgeld, waardoor speciale betaalkantoren voor ventgeld (op
het Waterlooplein en aan de De Ruyterkade) kunnen worden ge-
sloten en de daar thans nog dienstdoende ambtenaren voor de
contrôle beschikbaar komen.

A. Twee chefs-marktopzichter.
1 Chef-marktopzichter doet voor zyn volle taak
dienst op de dagmarkt Albert Cuypstraat. Deze ambtenaar is
belast met de inning der marktgelden en met het toezicht op
de naleving van het Reglement op de Markten. Voorts draagt hy
zorg, dat de hem opgedragen administratie naar behooren wordt
bygehouden. Hy brengt advies uit omtrent ingekomen verzoeken
of klachten van marktkooplieden.
1 Chef-marktopzichter doet van Maandag tot en met
Vrydag dienst op de markten Waterlooplein en Zwanenburgwal,
alsmede op Zaterdag op de markten Dapperstraat en Sumatra-
straat. Zyn taak is dezelfde als die van den chef-marktopzich-
ter op de markt Albert Cuypstraat.

B. Drie marktopzichters.
1 Marktopzichter doet op Maandag dienst op de
markten Westerstraat en Noordermarkt; des Dinsdags, Donder-
dags, Vrydags en Zaterdags op de markt Lindengracht en des
Zondags op de markt Uilenburg; (des Woensdags is deze ambte-
naar vry van dienst). Zyn taak is dezelfde als die van den
chef-marktopzichter op de markt Albert Cuypstraat.
1 Marktopzichter doet 36 uur per week dienst op de
dagmarkt Ten Katestraat. De overige 12 uur van zyn weektaak
is hy belast met de inning der gelden van en het toezicht op
de brandstoffenmarkten in de omgeving van de Ten Katestraat
(Jacob van Lennepkanaal, Kostverlorenvaart, enz.). Overigens
is zyn taak gelyk aan die van den chef-marktopzichter op de
markt Albert Cuypstraat.
1 Marktopzichter doet van Maandag tot en met Vrydag
dienst op de Nieuwmarkt. Aangezien deze ambtenaar op de Nieuw-
markt geen volle taak heeft is hy dan tevens den chef-markt- * Administratieve efficiëntie: Het document beschrijft een reorganisatie gericht op efficiëntie. Door een wijziging in de heffing van het ventgeld (staangeld voor straathandelaren) kunnen fysieke betaalkantoren op het Waterlooplein en de De Ruyterkade sluiten. De vrijgekomen ambtenaren worden ingezet voor actieve controle op de markten zelf.
* Taakomschrijving: De kernverantwoordelijkheden van de opzichters zijn drieledig: financiële inning, handhaving van het marktreglement, en administratieve afhandeling van klachten of verzoeken van kooplieden.
* Geografische spreiding: Het document geeft een gedetailleerd overzicht van de Amsterdamse marktstructuur uit die tijd. Grote markten zoals de Albert Cuyp hadden een eigen chef, terwijl kleinere markten (zoals de Dapperstraat, Sumatrastraat, of de markten in de Jordaan) personeel deelden op specifieke dagen.
* Historische details: Opmerkelijk is de vermelding van "brandstoffenmarkten" bij de Ten Katestraat (voor de handel in kolen en hout) en de zondagsmarkt op Uilenburg, wat herinnert aan de sociaal-economische geschiedenis van de Joodse buurt in Amsterdam. Dit document stamt uit een periode waarin het marktwezen onder de directe verantwoordelijkheid viel van de Wethouder voor de Levensmiddelen. In de eerste helft van de 20e eeuw was de markt de primaire bron van voedselvoorziening voor de Amsterdamse bevolking, waardoor strakke regulering en inning van gelden cruciaal waren voor het stedelijk beheer.

De spelling in de tekst (bijv. "gewyzigde", "bygehouden", "zyn") hanteert de 'y' waar we nu 'ij' gebruiken. Dit wijst op een datering van vóór de spellinghervorming van 1947 (de spelling-Marchant was toen al deels in zwang, maar ambtelijke documenten bleven vaak langer vasthouden aan oudere schrijfwijzen). De genoemde locaties, zoals de markt op Uilenburg, suggereren een tijdsbeeld van vóór de ingrijpende veranderingen in de Joodse buurt tijdens en na de Tweede Wereldoorlog.

Samenvatting

  • Administratieve efficiëntie: Het document beschrijft een reorganisatie gericht op efficiëntie. Door een wijziging in de heffing van het ventgeld (staangeld voor straathandelaren) kunnen fysieke betaalkantoren op het Waterlooplein en de De Ruyterkade sluiten. De vrijgekomen ambtenaren worden ingezet voor actieve controle op de markten zelf.
  • Taakomschrijving: De kernverantwoordelijkheden van de opzichters zijn drieledig: financiële inning, handhaving van het marktreglement, en administratieve afhandeling van klachten of verzoeken van kooplieden.
  • Geografische spreiding: Het document geeft een gedetailleerd overzicht van de Amsterdamse marktstructuur uit die tijd. Grote markten zoals de Albert Cuyp hadden een eigen chef, terwijl kleinere markten (zoals de Dapperstraat, Sumatrastraat, of de markten in de Jordaan) personeel deelden op specifieke dagen.
  • Historische details: Opmerkelijk is de vermelding van "brandstoffenmarkten" bij de Ten Katestraat (voor de handel in kolen en hout) en de zondagsmarkt op Uilenburg, wat herinnert aan de sociaal-economische geschiedenis van de Joodse buurt in Amsterdam.

Historische Context

Dit document stamt uit een periode waarin het marktwezen onder de directe verantwoordelijkheid viel van de Wethouder voor de Levensmiddelen. In de eerste helft van de 20e eeuw was de markt de primaire bron van voedselvoorziening voor de Amsterdamse bevolking, waardoor strakke regulering en inning van gelden cruciaal waren voor het stedelijk beheer.

De spelling in de tekst (bijv. "gewyzigde", "bygehouden", "zyn") hanteert de 'y' waar we nu 'ij' gebruiken. Dit wijst op een datering van vóór de spellinghervorming van 1947 (de spelling-Marchant was toen al deels in zwang, maar ambtelijke documenten bleven vaak langer vasthouden aan oudere schrijfwijzen). De genoemde locaties, zoals de markt op Uilenburg, suggereren een tijdsbeeld van vóór de ingrijpende veranderingen in de Joodse buurt tijdens en na de Tweede Wereldoorlog.

Kooplieden in dit dossier 78

W. Fruithof Waterlooplein
W. Fruithof Waterlooplein **739**
W. Fruithof Waterlooplein 374
W. Fruithof Waterlooplein 750
W. Fruithof Waterlooplein 739
W. Fruithof Waterlooplein + 11
A. H. Klaassens Reservist Nieuwmarkt in 1944 : f. 100.-
A.J.I. Barbiers Uilenburg " " 100.- ; id. ; en 1940 " 100.-
Alle soorten visch, haring en zuurwaren Waterlooplein
Alle soorten visch, haring en zuurwaren Waterlooplein **637**
A. W. Rijkvoort [X] Uilenburg in 1942 : " 100.-
M. Planten Waterlooplein 594
M. Planten Waterlooplein 564
Boter, kaas, eieren, wild, gev., kruidwaren Waterlooplein 125
Boter, kaas, eieren, wild, gev., kruidwaren Waterlooplein 127
Brandstoffen en/of petroleum Waterlooplein 173
Brandstoffen en/of petroleum Waterlooplein 162
Brandstoffen en/of petroleum Waterlooplein + 58
Brandstoffen en petroleum Waterlooplein
Brandstoffen en petroleum Waterlooplein 118
Brandstoffen en petroleum Waterlooplein **173**
B. Velthuis Nieuwmarkt " " 100.- ; id. ; en 1941 100.- en 1943 " 100.-
C. Bakker [X] Wachtl. Nieuwmarkt in 1945 : " 100.-
C. Blom Uilenburg " " 100.- ; id. ; en 1940 " 100.-
J. Renz. Waterlooplein 419
J. Renz. Waterlooplein - 54
J. Renz. Waterlooplein 421
J. Renz. Waterlooplein
C. Paats Uilenburg 1938: " 100.- ; id. ; en 1940: " 100.-
C. Zeeman Nieuwmarkt " " 100.- ; id. ; en 1940 " 100.- en 1942 f 100.-
Alle 78 kooplieden →