Archief 745
Inventaris 745-336
Pagina 260
Dossier 2A
Jaar 1940
Stadsarchief

Bijlage bij een brief (statistisch overzicht).

2 augustus 1940. Van: Directeur van het Marktwezen. Aan: Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam.

Origineel

Bijlage bij een brief (statistisch overzicht). 2 augustus 1940. Directeur van het Marktwezen. Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam. Behoort bij brief No. 72/27/8 M. d.d. 2 Augustus 1940 van den Directeur van het Marktwezen aan den heer Wethouder voor de Levensmiddelen, alhier.

Venters, die in de maanden Januari t/m Maart 1940 op straat aangetroffen zijn.

| Artikel | Aantal aangetroffen venters in: | Totaal | Aantal uitgegeven vergunningen 29.2.'40 | Totaal | Waterl Zw.bw. |
| :--- | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: | :---: |
| | Noord | Zuid | Oost | West | Centrum | | Noord | Zuid | Oost | West | Centrum | Geh.stad | | |
| Aardappelen, groente en fruit | 41 | 110 | 67 | 67 | 89 | 374 | 67 | 178 | 125 | 176 | 193 | | 739 | |
| Alle soorten visch, haring en zuurwaren | 36 | 104 | 64 | 60 | 79 | 343 | 65 | 134 | 128 | 135 | 168 | 7 | 637 | |
| Bloemen en planten | 6 | 164 | 37 | 71 | 91 | 369 | 29 | 188 | 80 | 169 | 128 | | 594 | |
| Boter, kaas, eieren, wild en gevogelte; kruidenierswaren | 9 | 9 | 34 | 3 | 2 | 57 | 13 | 45 | 42 | 20 | 7 | | 127 | |
| Consumptieijs, kleine eetwaren, dranken, enz. | 4 | 18 | 18 | 10 | 7 | 57 | 61 | 92 | 71 | 88 | 107 | | 419 | |
| Diversen - wijk | 5 | 7 | 11 | 3 | 7 | 33 | - | 1 | - | 5 | 2 | | 8 | |
| Brandstoffen en petroleum | 31 | 22 | 25 | 16 | 24 | 118 | 34 | 28 | 33 | 37 | 41 | | 173 | |
| Manufacturen | 10 | 2 | 19 | 3 | 1 | 35 | | | | | | 62 | 62 | |
| Huishoudelijke artikelen | 11 | 6 | 23 | 6 | 5 | 51 | | | | | | 78 | 78 | |
| Galanterieën | 6 | - | 7 | 1 | 1 | 15 | | | | | | 53 | 53 | |
| Speelgoed, feestartikelen | 2 | 3 | 11 | - | 5 | 21 | | | | | | 45 | 45 | |
| Tuinartikelen, vaste planten enz. | 4 | 14 | 14 | 5 | 3 | 40 | | | | | | 40 | 40 | |
| Diversen - geheele stad (honden- en kattenvoer, brandhout, lederwaren enz.) | 3 | 3 | 15 | 3 | 7 | 31 | zie speelgoed, feestartikelen | | | | |
| Opkoopersartikelen | 24 | 122 | 62 | 56 | 82 | 346 | 30 | 182 | 94 | 124 | 6 | 12 | 451 | 3 |
| Totaal | 192 | 584 | 407 | 304 | 403 | 1890 | 299 | 848 | 573 | 754 | 652 | 297 | 3426 | 3 | Dit document biedt een statistisch overzicht van de ambulante handel (venters) in Amsterdam aan het begin van 1940. De tabel is verdeeld in twee hoofdsecties:
1. Aangetroffen venters: Het aantal personen dat daadwerkelijk op straat is gezien terwijl zij hun waren aanboden in de maanden januari tot en met maart 1940.
2. Uitgegeven vergunningen: Het officiële aantal vergunningen dat per 29 februari 1940 van kracht was.

Opvallende bevindingen:
* Er is een aanzienlijk verschil tussen het aantal "aangetroffen" venters (1.890) en het aantal vergunningen (3.426). Dit suggereert dat veel vergunninghouders in die maanden niet actief waren, of dat de controle niet elke actieve venter heeft geregistreerd.
* De handel in 'Aardappelen, groente en fruit' en 'Bloemen en planten' vormt de grootste groep.
* Er is een geografische spreiding over de Amsterdamse wijken (Noord, Zuid, Oost, West, Centrum), waarbij Zuid en Centrum de hoogste aantallen actieve venters laten zien.
* De kolom "Waterl Zw.bw." (waarschijnlijk Waterlooplein / Zwanenburgwal) onderaan rechts bij 'Opkoopersartikelen' duidt op een specifieke registratie voor de Joodse buurt/marktlocaties. De datum van de begeleidende brief, 2 augustus 1940, plaatst dit document in de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland (die begon in mei 1940). Hoewel de data in de tabel betrekking hebben op de periode vlak vóór en tijdens de inval (januari t/m maart), is de rapportage aan de 'Wethouder voor de Levensmiddelen' cruciaal voor de bezetter en het Nederlandse bestuur.

Tijdens de bezetting werd de distributie van voedsel en goederen streng gereguleerd. Ambtenaren moesten nauwkeurig bijhouden wie wat verkocht om zwarte handel te bestrijden en de schaarste te beheersen. De ambulante handel was een belangrijke bron van levensmiddelen voor de Amsterdamse bevolking, maar ook een sector die moeilijk te controleren was. Dit overzicht diende waarschijnlijk om grip te krijgen op de informele economie en de effectiviteit van het vergunningenstelsel te toetsen in een tijd van toenemende economische druk en naderende rantsoenering.

Samenvatting

Dit document biedt een statistisch overzicht van de ambulante handel (venters) in Amsterdam aan het begin van 1940. De tabel is verdeeld in twee hoofdsecties:
1. Aangetroffen venters: Het aantal personen dat daadwerkelijk op straat is gezien terwijl zij hun waren aanboden in de maanden januari tot en met maart 1940.
2. Uitgegeven vergunningen: Het officiële aantal vergunningen dat per 29 februari 1940 van kracht was.

Opvallende bevindingen:
* Er is een aanzienlijk verschil tussen het aantal "aangetroffen" venters (1.890) en het aantal vergunningen (3.426). Dit suggereert dat veel vergunninghouders in die maanden niet actief waren, of dat de controle niet elke actieve venter heeft geregistreerd.
* De handel in 'Aardappelen, groente en fruit' en 'Bloemen en planten' vormt de grootste groep.
* Er is een geografische spreiding over de Amsterdamse wijken (Noord, Zuid, Oost, West, Centrum), waarbij Zuid en Centrum de hoogste aantallen actieve venters laten zien.
* De kolom "Waterl Zw.bw." (waarschijnlijk Waterlooplein / Zwanenburgwal) onderaan rechts bij 'Opkoopersartikelen' duidt op een specifieke registratie voor de Joodse buurt/marktlocaties.

Historische Context

De datum van de begeleidende brief, 2 augustus 1940, plaatst dit document in de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland (die begon in mei 1940). Hoewel de data in de tabel betrekking hebben op de periode vlak vóór en tijdens de inval (januari t/m maart), is de rapportage aan de 'Wethouder voor de Levensmiddelen' cruciaal voor de bezetter en het Nederlandse bestuur.

Tijdens de bezetting werd de distributie van voedsel en goederen streng gereguleerd. Ambtenaren moesten nauwkeurig bijhouden wie wat verkocht om zwarte handel te bestrijden en de schaarste te beheersen. De ambulante handel was een belangrijke bron van levensmiddelen voor de Amsterdamse bevolking, maar ook een sector die moeilijk te controleren was. Dit overzicht diende waarschijnlijk om grip te krijgen op de informele economie en de effectiviteit van het vergunningenstelsel te toetsen in een tijd van toenemende economische druk en naderende rantsoenering.

Kooplieden in dit dossier 78

W. Fruithof Waterlooplein
W. Fruithof Waterlooplein **739**
W. Fruithof Waterlooplein 374
W. Fruithof Waterlooplein 750
W. Fruithof Waterlooplein 739
W. Fruithof Waterlooplein + 11
A. H. Klaassens Reservist Nieuwmarkt in 1944 : f. 100.-
A.J.I. Barbiers Uilenburg " " 100.- ; id. ; en 1940 " 100.-
Alle soorten visch, haring en zuurwaren Waterlooplein
Alle soorten visch, haring en zuurwaren Waterlooplein **637**
A. W. Rijkvoort [X] Uilenburg in 1942 : " 100.-
M. Planten Waterlooplein 594
M. Planten Waterlooplein 564
Boter, kaas, eieren, wild, gev., kruidwaren Waterlooplein 125
Boter, kaas, eieren, wild, gev., kruidwaren Waterlooplein 127
Brandstoffen en/of petroleum Waterlooplein 173
Brandstoffen en/of petroleum Waterlooplein 162
Brandstoffen en/of petroleum Waterlooplein + 58
Brandstoffen en petroleum Waterlooplein
Brandstoffen en petroleum Waterlooplein 118
Brandstoffen en petroleum Waterlooplein **173**
B. Velthuis Nieuwmarkt " " 100.- ; id. ; en 1941 100.- en 1943 " 100.-
C. Bakker [X] Wachtl. Nieuwmarkt in 1945 : " 100.-
C. Blom Uilenburg " " 100.- ; id. ; en 1940 " 100.-
J. Renz. Waterlooplein 419
J. Renz. Waterlooplein - 54
J. Renz. Waterlooplein 421
J. Renz. Waterlooplein
C. Paats Uilenburg 1938: " 100.- ; id. ; en 1940: " 100.-
C. Zeeman Nieuwmarkt " " 100.- ; id. ; en 1940 " 100.- en 1942 f 100.-
Alle 78 kooplieden →