Handgeschreven brief (verzoekschrift). 5 mei 1940. A. Koning, Dril 16, Volendam. Volendam 5 Mei 1940 [marge: onleesbare paraaf/naam, W in cirkel]

W.E.D. Heer. naar aanleiding van u brief, ~~van~~
betreffende een ventvergunning voor het jaar
1940. en waarin ik, volgens u brief, voor 10 Mei 1940
u antwoord moet geven, of ik van die ventvergunning
nog voor het jaar 1940 nog gebruik wensch te
maken, kom ik s.v.p. met een beleefd verzoek
dit schrijven tot u richten, of u mijn vent ver-
gunning s.v.p. niet tijdelijk wil opschorsen
daar ik er voorloopig geen gebruik van wenschte
maken. de rede daarvan is, om dat ik f 10 per
week geniet, ingevolge artikel 13, van de Zuider
zeesteunwet, die ik met het vischventen.
(zoolang mijn toestand niet gewijzigd word)
niet kan verdiene. W.E.D. Heer. Hopende dat
u dit schrijven tenminste als het u goedkeuring
kan wegdragen gunstig wil overwegen
teken ik met de meeste hoogachting u, dw.
dienaar

A. Koning. Dril 16
Volendam

[Stempel onderaan:]
№ 72/36 / 1 M. 1940 7/5
[Potloodnotitie:] 72 * Taal en spelling: De brief is geschreven in het Nederlands met de destijds gebruikelijke archaïsche spelling (bijv. "rede", "zoolang", "verdiene"). Opvallend is het consequente gebruik van "u" waar men tegenwoordig "uw" zou verwachten ("u brief", "u antwoord"), wat duidt op een schrijver die de formele beleefdheidsvormen hanteert maar wellicht minder geschoold is in de grammaticale finesses.
* Inhoud: De afzender, A. Koning, reageert op een deadline (10 mei 1940) om aan te geven of hij zijn ventvergunning voor dat jaar wil behouden. Hij verzoekt om opschorting. De reden is financieel-administratief: hij ontvangt een uitkering van 10 gulden per week op basis van de Zuiderzeesteunwet. Hij geeft aan dat hij dit bedrag niet kan verdienen met het venten van vis ("vischventen"), en dat het uitoefenen van de handel waarschijnlijk zijn recht op steun in gevaar zou brengen.
* Toon: Uiterst respectvol en onderdanig, passend bij de tijdgeest en de verhouding tussen burger en overheid ("beleefd verzoek", "u, dw. dienaar"). * Zuiderzeesteunwet (1925): Deze wet was bedoeld om vissers en aanverwante beroepsgroepen financieel te compenseren voor de inkomsten derving als gevolg van de afsluiting van de Zuiderzee (voltooiing Afsluitdijk in 1932). De steun was vaak aan strikte voorwaarden verbonden wat betreft neveninkomsten.
* Historisch moment: De datum van de brief is zeer pregnant: 5 mei 1940. Dit is exact vijf dagen voor de Duitse inval in Nederland. De brief laat zien dat de lokale bureaucreatie en de dagelijkse overlevingsstrijd van de Volendamse vissersbevolking gewoon doorgingen, vlak voordat de wereldgeschiedenis de lokale context volledig zou overschaduwen.
* Locatie: "Dril" is een bekende historische buurt in de oude kern van Volendam, direct aan de haven, waar destijds veel vissersgezinnen woonden.
* Administratie: Het stempel onderaan toont aan dat de brief op 7 mei 1940 (7/5) is ingeboekt door de gemeente, drie dagen voor het uitbreken van de oorlog.