Dagrapport van de dienst Marktwezen Amsterdam. 12 juli 1940. MARKTWEZEN AMSTERDAM
Murschrijver (handgeschreven aantekening)
No 72/75/M. 1940
DAGRAPPORT van [leeg] dag 193 [niet verder ingevuld]

Rapport.
Den Heer Inspecteur
v.h. Marktwezen.

Bij de heden gehouden controle op Vrijdagmiddag 12 Juli 1940, met controleur P. de Vries, speciaal betreffende de Jan Evertsenstraat en de omgeving markt Ten Katestraat, deel ik U het volgende mede. In de Jan Evertsenstraat zijn door ons 3 personen geverbaliseerd, wegens het innemen van een clandestien standplaats. Er is in wezen een categorie venters die menen dat hun ventvergunning alleen maar geldig is voor de Jan Evertsenstraat, zij komen daar 's morgens om circa 9.30 uur en verlaten deze straat 's avonds om 8 uur, zonder afbreuk te willen doen aan de politie, moet ik toch tot mijn leedwezen verklaren dat, een enkele uitgezonderd, de politie daar te lankmoedig optreedt. Zij waarschuwen maar steeds doch tot daden komen zij niet. Er zijn momenten dat men er 15 tot 16 venters aantreft, welke genoeglijk achter elkaar door deze straat blijven sukkelen. Om aan deze toestand een einde te maken, zou men tot diep ingrijpende maatregelen (ventverbod) moeten overgaan. Wat de markt Ten Katestraat betreft, daar hebben

[Onderaan het formulier:] Ventverordening model 15. 10.000-1-'37-388 Dit dagrapport biedt een inkijkje in de dagelijkse handhavingspraktijk van de Amsterdamse dienst Marktwezen aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. De kern van het rapport is een klacht over de situatie in de Jan Evertsenstraat.

De opsteller signaleert dat venters (ambulante handelaren) de straat feitelijk als een vaste marktplaats gebruiken door er de hele dag te blijven staan, terwijl hun vergunning hen waarschijnlijk verplicht om in beweging te blijven ("sukkelen"). Er is sprake van een aanzienlijke concentratie van 15 tot 16 handelaren. Opvallend is de kritiek op de politie: de controleur ervaart de politie als "lankmoedig" (te toegeeflijk), omdat zij wel waarschuwen maar niet overgaan tot verbaliseren of verwijderen. De controleur stelt daarom een drastische maatregel voor: een algeheel ventverbod voor die straat. Hoewel Nederland op 12 juli 1940 al twee maanden bezet was door nazi-Duitsland, vertoont dit rapport het beeld van een ambtelijk apparaat dat in eerste instantie op de oude voet doorging met de uitvoering van lokale verordeningen. De Jan Evertsenstraat was (en is) een belangrijke verkeersader en winkelstraat in Amsterdam-West, vlakbij de bekende Ten Katemarkt.

In tijden van economische schaarste en onzekerheid, zoals vlak na de inval, nam de straathandel vaak toe als overlevingsstrategie voor werklozen. Dit leidde tot frictie met gevestigde winkeliers en marktkooplui die wel voor hun standplaats betaalden, en tot handhavingsproblemen voor de gemeente, zoals in dit document treffend wordt beschreven. Het gebruik van termen als "clandestien" en "geverbaliseerd" onderstreept de juridische kaders waarbinnen de dienst Marktwezen opereerde. P. de Vries Marktwezen Politie