Proces-verbaal (uittreksel of pagina uit een dossier). D 10000-15-4-39 / Bladzijde 3.

PROCES-VERBAAL No. 2e [handgeschreven over stippellijn]
XXXXXXXXXXXXXXX
HOOFDBUREAU
SECTIE AFDEELING

Ik verneem thans, dat deze man genaamd is J.Kist. Nadat Kist even
later mijn pakhuis verliet zag ik, dat hij op betrekkelijk geringen
afstand van mij op den rijweg een mica etui, waarin vermoedelijk
een toegangskaart tot de markt was gestoken , vond en dit etui op-
raapte en er mee voortliep. Wat hij er verder mee deed heb ik niet
gezien en ook heb ik niet gezien dat behalve een toegangskaart ook
een bankbiljet in het etui was gestoken. Even later vernam ik dat
ASSER KOOL een etui met kaart waarin zich tevens een bankbiljet
van F 10.- had verloren. Ik deelde toen aan Kool mede wat ik om-
trent het vinden van vermeld etui had waargenomen, waarna Kool mij
verzocht, aan het toegangshek van de Centrale Markt, den toen nog
mij onbekenden man, op te wachten en aan tewijzen. Ik heb aan dat
verzoek voldaan. Ik weet zeker dat ik in deze denzelfden man heb
aangewezen, dien ik vorenbedoeld etui zag oprapen."

Onmiddellijk daarna hoorde ik, verbalisant, KIST, voornoemd,
die verklaarde: " Heden, 16 April 1940 te ongeveer 8.30 uur
voormiddag heb ik inderdaad op Pier A ter hoogte van pakhuis no.
11 een mica etui gevonden inhoudende een toegangskaart. Ik heb er
niet opgelet of deze kaart nog geldig was en ik heb ook niet gezien
dat zich behalve genoemde kaart een bankbiljet van F 10.- in het
etui bevond. Op die zelfde pier woei het etui met kaart uit mijn
handen. Ik heb het daarna niet opgezocht zoodat de mogelijkheid
bestaat dat het etui met inhoud nog op dien pier ligt. "

Ik, verbalisant, verzocht den Controleur FELTHUIS, die
zich eveneens bij meervermeld hek bevond, met Kool en Kist op pier
A, te zoeken naar het vermiste etui met inhoud. Felthuis begaf zich
met Kool en Kist naar vermelden pier en ik volgde hun op eenigen De tekst betreft een getuigenverklaring en de daaropvolgende verklaring van een verdachte (Kist) in een zaak van vermissing of mogelijke verduistering van een gevonden voorwerp. Een getuige zag Kist een "mica etui" (een doorzichtig plastic hoesje) oprapen. Het etui behoorde toe aan Asser Kool en bevatte naast een toegangskaart een bankbiljet van 10 gulden. Kist erkent het etui te hebben gevonden, maar ontkent het geld te hebben gezien en beweert dat het etui vervolgens uit zijn handen is gewaaid op Pier A. De verbalisant schakelt een controleur in om ter plaatse te zoeken.

Het document vertoont de typische kenmerken van een vooroorlogs proces-verbaal:
* Gebruik van de oude spelling (bijv. "den", "aantewijzen", "meervermeld").
* Typschrift met handgeschreven correcties en doorhalingen (de koptekst is deels weggekruist).
* Zeer feitelijke, zakelijke weergave van gebeurtenissen. De datum van het incident, 16 april 1940, is historisch relevant: het is minder dan een maand voor de Duitse inval in Nederland (10 mei 1940). Hoewel dit een routineuze politieschakel lijkt over een relatief klein bedrag (10 gulden was destijds overigens wel een aanzienlijk bedrag, vergelijkbaar met ongeveer 90-100 euro nu), geeft het een inkijkje in het dagelijks leven en de rechtshandhaving aan de vooravond van de bezetting. De naam Asser Kool is een typisch Joods-Nederlandse naam; voor personen met deze achtergrond zou het leven na mei 1940 drastisch veranderen. De setting ("Centrale Markt", "Pier") suggereert een dynamische handelsomgeving, waarschijnlijk in de haven van Amsterdam. A. De J. Kist Hoofdbureau