J. Kist

Proces-verbaal / Rapport van de Dienst der Markten (Marktwezen).

* **Incident:** Een geval van diefstal (subsidiair verduistering) op het terrein van de Centrale Markthallen in Amsterdam. Kooper Kist vond de toegangskaart van kooper Kool, waar een tientje in zat. Hij probeerde het geld weg te maken toen hij werd geëscorteerd voor onderzoek. * **Bewijsvoering:** De dader werd op heterdaad betrapt door de rapporterende ambtenaar terwijl hij het geld onder een handkar probeerde te werpen. Het serienummer van het biljet is specifiek genoteerd voor bewijslast. * **Motief:** De verdachte voert armoede aan als verzachtende omstandigheid ("het is verleidelijk als men f.10.- vindt en men is arm"). * **Recidive:** Uit de "stamkaart" blijkt dat Kist een bekende is van de marktautoriteiten; hij had eerder waarschuwingen gekregen voor het doorzoeken van afval en was eerder geschorst voor het stelen van lege kisten. * **Sanctie:** De handgeschreven rode notitie onderaan geeft de strafmaat aan: 14 dagen ontzegging van de markt, ingaande 20 april 1940.

Formele brief/kennisgeving van een toegangsontzegging.

Dit document betreft een officiële administratieve sanctie opgelegd aan een burger door het marktwezen van Amsterdam. De kernpunten zijn: * **Aanleiding:** Een vermeend incident op 16 april 1940 waarbij de heer Kist beschuldigd wordt van diefstal dan wel verduistering (een juridisch voorbehoud middels de term 'subsidiair') van 10 gulden. * **Juridische basis:** Er wordt direct verwezen naar artikel 35 lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt, wat wijst op een strak gereguleerde marktorde. * **Sanctie:** Een direct toegangsverbod van twee weken. * **Escalatie:** De directeur geeft aan dat de zaak is voorgelegd aan het College van Burgemeester en Wethouders (B&W) voor een eventuele zwaardere straf (langdurige uitsluiting). De toon is streng en formeel, wat past bij de autoritaire stijl van het openbaar bestuur in die periode.

Afschrift van een brief (verzoekschrift/gratieverzoek).

In deze brief richt J. Kist, een 54-jarige Amsterdamse groentenman, een emotioneel verzoek aan een hooggeplaatst ambtenaar of rechter (aangeduid als WelEdelAchtbare Heer). De schrijver bekent eerlijk dat hij op pier A een marktkaart met 10 gulden heeft gevonden en uit pure armoede en wanhoop heeft geprobeerd het geld te houden. De gezinssituatie is precair: zijn oudste zoon is in militaire dienst en een andere zoon is werkloos. Uit de tekst blijkt een enorme paniek ("ik was op van de zenuwen"). Wanneer hij wordt geconfronteerd, liegt hij eerst, om vervolgens uit schuldgevoel de kaart en het geld weer weg te gooien en uiteindelijk toch te bekennen. De angst van Kist is geworteld in het feit dat hij een "recidivist" is; hij heeft twee jaar eerder een straf gehad voor het ontvreemden van lege kisten. Hij vreest dat een nieuwe strafrechtelijke veroordeling (bovenop een nog lopende voorwaardelijke straf van 14 dagen) het einde van zijn gezin en zijn levensonderhoud zal betekenen. Hij vraagt daarom om een disciplinaire afhandeling in plaats van een strafrechtelijke vervolging.

Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie.

In dit document adviseert de directeur van een gemeentelijke dienst (mogelijk de distributie- of controledienst) de wethouder van Levensmiddelen over een verzoek tot clementie. Een zekere J. Kist heeft gevraagd om niet strafrechtelijk vervolgd te worden voor een overtreding die hij op 16 april 1940 heeft begaan. De directeur stelt formeel vast dat er reeds een proces-verbaal is opgemaakt door een van zijn ambtenaren, conform de wet (Art. 152 Wetboek van Strafvordering). De kern van zijn argument is een juridische scheiding van machten: het gemeentebestuur gaat niet over de vervolging, dat is de taak van de Justitie (het Openbaar Ministerie). Hij ziet geen reden om namens de gemeente bij Justitie te interveniëren ten gunste van Kist en adviseert de wethouder dan ook om het verzoek af te wijzen.

Getypte brief (afschrift) van de Gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** De brief is een officiële kennisgeving van een strafmaatregel opgelegd door de gemeente. De geadresseerde, J. Kist, wordt gestraft voor diefstal op de Centrale Markt. * **Sanctie:** De straf bestaat uit een ontzegging van de toegang tot de markt voor de duur van één jaar. De uitvoering is echter gedeeltelijk voorwaardelijk: na zes maanden (op 4 november 1940) mag hij de markt weer op, mits hij gedurende een proeftijd van drie jaar (tot mei 1943) geen nieuwe overtredingen begaat. * **Administratieve weg:** Het document is een "afschrift", wat betekent dat het een kopie is van het originele besluit voor de administratie of de betrokkene. Het is ondertekend namens de burgemeester door de secretaris. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de formele ambtelijke taal van voor de oorlog (bijv. "U mede deelen", "den tijd", "aan eenig strafbaar feit").

Document

Dit document is een formeel uittreksel van een besluit van het Amsterdamse college van Burgemeester en Wethouders (B&W). De kern van het besluit is een administratieve straf voor een burger, J. Kist, die zich schuldig heeft gemaakt aan diefstal op de Centrale Markt. **Belangrijke elementen:** * **Strafmaat:** Een toegangsontzegging van één jaar, waarvan zes maanden onvoorwaardelijk en zes maanden voorwaardelijk met een proeftijd van drie jaar. * **Juridische basis:** Er wordt verwezen naar een specifiek reglement van de Centrale Markt en een eerder besluit uit 1938, wat duidt op een strak gereguleerd marktwezen. * **Bestuurlijke structuur:** Het voorstel komt van de Wethouder voor Levensmiddelen, een portefeuille die in die tijd essentieel was voor de volksgezondheid en distributie. * **Datum:** 26 april 1940. Dit is slechts twee weken voor de Duitse inval in Nederland (10 mei 1940). Het document toont de normale gang van de gemeentelijke bureaucratie vlak voor het uitbreken van de oorlog. ---

Proces-verbaal (uittreksel of pagina uit een dossier).

De tekst betreft een getuigenverklaring en de daaropvolgende verklaring van een verdachte (Kist) in een zaak van vermissing of mogelijke verduistering van een gevonden voorwerp. Een getuige zag Kist een "mica etui" (een doorzichtig plastic hoesje) oprapen. Het etui behoorde toe aan Asser Kool en bevatte naast een toegangskaart een bankbiljet van 10 gulden. Kist erkent het etui te hebben gevonden, maar ontkent het geld te hebben gezien en beweert dat het etui vervolgens uit zijn handen is gewaaid op Pier A. De verbalisant schakelt een controleur in om ter plaatse te zoeken. Het document vertoont de typische kenmerken van een vooroorlogs proces-verbaal: * Gebruik van de oude spelling (bijv. "den", "aantewijzen", "meervermeld"). * Typschrift met handgeschreven correcties en doorhalingen (de koptekst is deels weggekruist). * Zeer feitelijke, zakelijke weergave van gebeurtenissen.

Afschrift van een officiële brief.

* **Inhoud:** De brief is een formele reactie op een verzoek van de heer J. Kist. Kist had blijkbaar gevraagd of er een strafrechtelijke vervolging tegen hem zou worden ingesteld (mogelijk naar aanleiding van een overtreding). * **Besluit:** De gemeente stelt dat zij hier niet over gaat; dit is de exclusieve bevoegdheid van het Openbaar Ministerie (Justitie). Wel voegt de gemeente eraan toe dat zijzelf geen reden ziet om bij de Justitie aan te dringen op vervolging. * **Betrokkenen:** * **Kropman:** G.H.G. (Gerard) Kropman was op dat moment wethouder in Amsterdam (voor de RKSP). * **Van Lier:** Evert Johannes van Lier was de gemeentesecretaris van Amsterdam. * **Betekenis:** De afkorting "Afd. L.M." en de handgeschreven notitie "Marktw." duiden erop dat de zaak waarschijnlijk te maken had met het **Marktwezen** of de **Levensmiddelenvoorziening**. In de context van de tijd (vlak na de inval) was de controle op handel en distributie zeer streng.

Handgeschreven administratief register of indexlijst.

* **Administratieve indeling:** De lijst is geordend aan de hand van alfanumerieke codes (a, B, C, D, fl. H). De toevoeging 'fl. H' staat waarschijnlijk voor 'folio H', wat duidt op een verwijzing naar een ander boekdeel of specifieke pagina's. 'Kant. H' zou kunnen verwijzen naar 'Kantoor' of 'Kanton'. * **Soorten entiteiten:** De lijst bevat een mix van individuen (vaak met titulatuur als Mr. of Wed.), familiebedrijven (Geb., Gez.) en firma's (Fa.). * **Dynamisch document:** De aanwezigheid van doorstrepingen, vraagtekens ("Vervallen?") en latere toevoegingen in de marge wijst erop dat dit een werkdocument was dat gedurende langere tijd werd bijgehouden en geüpdatet. * **Geografische hints:** De namen zijn typisch Nederlands. De vermelding "Westerveld" is een sterke indicatie voor een link met de bekende begraafplaats in Driehuis.

Zakelijke brief / Verzoekschrift.

Dit document is een formeel verzoek van een Amsterdamse burger, ingediend via een administratiekantoor, om een oude ventvergunning voor de visverkoop te reactiveren. Mevrouw Kist-Jansen voert aan dat zij wegens ziekte haar bedrijf tijdelijk had gestaakt, maar nu weer in staat is haar werk op te pakken. De kern van het document ligt in de ambtelijke verwerking. Ondanks de beleefde toon van het verzoek, is de uitkomst negatief. Aan de linkerzijde is met pen de instructie "onbekend afwijzen" toegevoegd. Dit suggereert dat de administratie van het Marktwezen de aanvrager niet (meer) in de boeken kon vinden of dat men na de onderbreking van enkele jaren geen noodzaak zag de vergunning te hernieuwen. De referentie "46B/22/2" duidt op een intern dossier- of volgnummer.

Zakelijke brief.

* **Inhoud:** De brief is een bemiddelingsverzoek van een administratiekantoor namens een cliënte, Mevrouw J.M. Kist-Jansen. Zij vraagt om een toewijzing (vergunning/quotum) om vis te mogen verhandelen. Een eerder verzoek werd afgewezen omdat de quota voor de lopende periode (tot 1 oktober) al vergeven waren. Met het oog op de nieuwe periode wordt het verzoek herhaald. * **Vorm:** Het betreft een standaard zakelijke correspondentie uit die tijd. De toon is beleefd doch dringend, waarbij de nadruk wordt gelegd op het "levensonderhoud" van de betrokkene. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie "m. dossier verdeling" en de datum "21/8" bij het stempel duiden op de interne verwerking door de ambtenaren van het Marktwezen.

van Kist en Kool gaan hierby. Volgens de stamkaart op het kaartenkantoor heeft J. Kist reeds de volgende straffen ondergaan. No. 164 29/2-’36 Afval opgezocht op C.M. (Waarschuwing) 16-9-’37 idem idem 77/26/2 M.18/3 ’38 Diefstal ledige kisten (14 dagen schorsing) *(Handgeschreven in rood onderaan: 14 dagen m.i.v. 20 April 1940)* **z.o.z.**

*(Handgeschreven midden:)* Verzonden 19/4 - '40. *(Getypt rechts:)* 19 April 1940. *(Titel/Onderwerp:)* **Voorstel om aan J.Kist het recht van toegang tot de Centrale Markt te ontnemen.** *(Adres:)* den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r . *(Inhoud:)* In bijlage dezes heb ik de eer U een afschrift te doen toekomen van een op 17 April jl. door den contrôleur P.C. Postema van mijn d...

# TRANSCRIPTIE VD/HG. [handgeschreven: Ch. Braene] 77/36/7 M. [handgeschreven: Verzonden 9/10] 9 October 1941. <u>Straf kooper K.A.J.Smit</u> <u>Centrale Markt.</u> den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r .</u> In verband met de bij besluit van den Burgemeester d.d. 15 Augustus jl. No.53/15 L.M.1941 aan den kooper K.A.J. Smit opgelegde straf en onder verwijzing naar het onde...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven rechtsboven:] ter. hr. Brown. [Links:] 77/8/3 M. 1 [Midden:] VP/HG. [Handgeschreven:] *extra* [Rechts:] 19 April 1940. Voorstel om aan J.Kist het recht van toegang tot de Centrale Markt te ontnemen. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r</u> .

# TRANSCRIPTIE 4 Aug '41 K. A. J. Smit ter kantore in verband met zaak diefstal kist. Komt met getuige D. de Boet knecht bij Chr. Mul die verklaart te hebben gezien dat Smit met kist "Rotterdam" is meegeloopen en een touw heeft los gemaakt. Ook zijn broer A. de Boet werkende bij Griffioen zou dit hebben gezien. Van de goede orde deze getuigen alsnog te hooren. az Th. Brouse Zie rapport contr...