Verslag van observatie / inspectierapport van een handelsonderneming. 27 april 1940. H. Tabak. Spuistraat no 201 - 215.

Aantal knechts 2
" zaken 1.
—
op de markt gekomen te 5.35
met volle auto vertrokken te 7.15
met kleine auto gekomen te 7.40
" " " vertrokken te
—
Ledig fust, tusschen 5.30 en 6 uur door knecht
ingeleverd bij 1 tuinder en 3 grossiers.
—
Bij tuinders heden morgen niets gekocht,
doch koopt geregeld bij tuinders.
—
Bij grossiers Siller gekocht 40 kist grape fr.
" " V & Ruhe " 6 " Bananen
" " " " 8 " Peren
" " Groeneveld - 25 " Spinazie
" " Meents " 40 " komkom.
" " " " 3 " app.
—
Op Amst veiling niets gekocht, doch
is volgens W. v. Er. vaste klant.
—
Tabak heeft zich te min opgehouden in
marcantie.
—
volgens informatie laat Tabak op veilingen
buiten koopen, maar niet van groote omvang.
—
Buiten zijn winkel in de Spuistraat levert
hij aan schepen, hotels en gestichten,
schoongemaakte groente.
Adam 27/4 '40
[Handtekening: Jochem] * Inhoud: Het document is een gedetailleerd verslag van de handelsactiviteiten van H. Tabak op een specifieke ochtend. Het registreert aankomst- en vertrektijden bij de markt, de afhandeling van emballage (ledig fust) en een specificatie van de ingekochte goederen bij diverse grossiers (zoals grapefruit, bananen, peren, spinazie, komkommers en appelen).
* Bedrijfsvoering: Tabak exploiteert één zaak met twee knechten. Zijn handel is breder dan alleen de winkel in de Spuistraat; hij levert ook aan de scheepvaart, de horeca en instellingen ("gestichten"). Een specialisatie die wordt genoemd, is de levering van "schoongemaakte groente", wat duidt op een vroege vorm van convenience-producten voor de grootkeuken.
* Observatiepunten: De controleur merkt op dat Tabak die ochtend zelf weinig aanwezig was in de "marcantie" (de handel/marktactiviteit) en dat hij soms via tussenpersonen ("buiten koopen") op veilingen inkoopt.
* Terminologie: "Adam" staat voor Amsterdam; "Amst veiling" verwijst naar de Amsterdamse groenteveiling. "Grape fr." is de afkorting voor grapefruit. Dit document dateert van 27 april 1940, exact dertien dagen voor de Duitse inval in Nederland. In deze periode van mobilisatie en dreigende schaarste was er verscherpt toezicht op de distributie en handel van levensmiddelen. De Centrale Markt in Amsterdam (nabij de Jan van Galenstraat) was het kloppunt van deze handel.

De firma H. Tabak was een bekende naam in de Amsterdamse groente- en fruitsector. De Spuistraat was destijds een belangrijke straat voor de bevoorrading van de binnenstad. Dit type rapportage werd waarschijnlijk opgesteld door de Marktpolitie of een economische controledienst om inzicht te houden in de goederenstromen en te controleren of handelaren zich hielden aan de destijds geldende reglementen en marktgebruiken. De vermelding van leveringen aan "schepen, hotels en gestichten" onderstreept de vitale rol van dergelijke ondernemingen in de stedelijke voedselvoorziening. H. Tabak