H. Tabak

Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en handtekeningen.

Het document is een verslag van een opsporingsambtenaar (de marktopzichter) over de handelswijze van E. Romar. De kern van de overtreding is "beunhazerij" of illegale handel op het terrein van de Centrale Markt (C.M.). * **De klacht:** Romar heeft geen vaste standplaats of pakhuis op de markt, maar gebruikt zijn auto als mobiele winkel/opslagplaats om direct aan kleinhandelaren te verkopen. * **Het bewijs:** De opzichter observeert hoe Romar aardbeien en bloemkool verkoopt vanuit zijn "luxe wagen". Romar probeert dit te verhullen door te claimen dat hij de goederen slechts als gunst heeft meegebracht voor anderen, maar getuigenverklaringen (o.a. van Oudhof en Bakker) spreken dit tegen. * **De sanctie:** De handgeschreven notitie bovenin vermeldt een "schriftelijke waarschuwing". Indien hij doorgaat met deze illegale handel, zal hem de toegang tot de markt ontzegd worden.

Proces-verbaal / Getuigenverklaringen.

* **Casus:** Het document betreft de verslaglegging van een verduistering of diefstal van emballage (Westlandse kisten) op de Centrale Markt in Amsterdam. * **Modus Operandi:** Willem Grevenstuk, een werknemer van grossier Pouw, heeft 40 kisten van zijn werkgever ontvreemd. Hij heeft een onwetende kruier (Swaab) ingeschakeld om deze kisten af te leveren bij een schipper (Van Dyk) onder de valse naam van een andere handelaar (Tabak). De kruier ontving hiervoor 25 cent ("f 1.0.25"). * **Schadepost:** De eigenaar, Pouw, verklaart dat het statiegeld per kist 30 cent bedroeg, waardoor de totale schade voor deze specifieke partij 12 gulden bedroeg ("f 1.12.-" lijkt een typefout voor f 12.00, gezien 40 x 0.30 = 12). * **Taalgebruik:** Typisch ambtelijk Nederlands uit het interbellum, met gebruik van de 'y' in plaats van 'ij' en de spelling "1900negenendertig".

Getypte brief (afschrift/doorslag).

De brief is een formeel verzoek van een Amsterdamse groothandel in groenten aan de wethouder van Levensmiddelen. De kern van het probleem is een wijziging in de openingstijden van de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center aan de Jan van Galenstraat). De markt opent in mei pas om 06:00 uur, wat voor de groothandelaar te laat is om tijdig te kunnen leveren aan belangrijke cliënten zoals ziekenhuizen en hotels. De schrijver, H. Tabak Czn., dreigt indirect dat hij zijn voorraden buiten de stad zal moeten inkopen als de tijden niet worden teruggedraaid naar 05:00 uur (doordeweeks) en 04:30 uur (zaterdags). De toon is beleefd doch dringend, waarbij gewezen wordt op de mogelijke stagnatie in de voedselvoorziening.

Verslag van observatie / inspectierapport van een handelsonderneming.

* **Inhoud:** Het document is een gedetailleerd verslag van de handelsactiviteiten van H. Tabak op een specifieke ochtend. Het registreert aankomst- en vertrektijden bij de markt, de afhandeling van emballage (ledig fust) en een specificatie van de ingekochte goederen bij diverse grossiers (zoals grapefruit, bananen, peren, spinazie, komkommers en appelen). * **Bedrijfsvoering:** Tabak exploiteert één zaak met twee knechten. Zijn handel is breder dan alleen de winkel in de Spuistraat; hij levert ook aan de scheepvaart, de horeca en instellingen ("gestichten"). Een specialisatie die wordt genoemd, is de levering van "schoongemaakte groente", wat duidt op een vroege vorm van convenience-producten voor de grootkeuken. * **Observatiepunten:** De controleur merkt op dat Tabak die ochtend zelf weinig aanwezig was in de "marcantie" (de handel/marktactiviteit) en dat hij soms via tussenpersonen ("buiten koopen") op veilingen inkoopt. * **Terminologie:** "Adam" staat voor Amsterdam; "Amst veiling" verwijst naar de Amsterdamse groenteveiling. "Grape fr." is de afkorting voor grapefruit.

Afschrift van een officiële brief van de Gemeente Amsterdam.

* **Inhoud:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek om de openingstijden van de Centrale Markt in Amsterdam te vervroegen naar 04:30 uur op zaterdagen en 05:00 uur op doordeweekse dagen. * **Kernreden:** De wethouder voert de "tijdsomstandigheden" aan als reden waarom het verzoek niet gehonoreerd kan worden. Dit is een direct eufemisme voor de crisissituatie die was ontstaan door de Duitse inval. * **Betrokkenen:** * **F. van Meurs:** Floor van Meurs was destijds de Amsterdamse wethouder (SDAP) belast met onder andere de voedselvoorziening. * **H. Tabak Czn.:** De geadresseerde was waarschijnlijk een belangrijke handelaar of vertegenwoordiger van de marktkooplieden, gevestigd aan de Spuistraat. * **Terminologie:** "Alhier C." in het adres staat voor "Alhier Centrum", een gebruikelijke aanduiding voor adressen binnen het eigen Amsterdamse centrumdistrict. "AFD. L.M." staat voor Afdeling Levensmiddelen.

Dienstverslag / Rapportage

* **Inhoud:** Het document rapporteert een incident waarbij een vaste bezoeker van de Centrale Markt (C. Tabak Czn.) weigert zijn toegangsbewijs te tonen aan de controleur. Uit frustratie over de dagelijkse controle levert hij zijn jaarkaart definitief in. * **Afhandeling:** De handgeschreven aantekeningen van een week later (6 februari 1940) tonen aan dat de zaak is besproken met (vermoedelijk de zoon of een familielid) H. Tabak. Er is sprake van berouw en een toezegging dat de regels voortaan worden nageleefd. Tevens wordt er melding gemaakt van een ander incident met een chauffeur en getuigen uit het personeel. * **Vorm:** Het betreft een formeel ambtelijk rapport op briefpapier van de gemeente Amsterdam (Marktwezen). De combinatie van typewerk en latere handgeschreven marginalia is kenmerkend voor de administratieve procesgang in die tijd.

Handgeschreven dienstrapport op gelinieerd papier.

Het document is een zakelijk verslag van een incident tijdens de nachtdienst op een marktterrein. Een controleur probeert het verkeer te regelen bij een pakhuis om opstoppingen te voorkomen. Een chauffeur negeert de instructies en het stopteken op grove wijze, waardoor de controleur gedwongen is achteruit te wijken om niet te worden aangereden. De chauffeur reageert provocerend op de berisping. Bij een daaropvolgende controle blijkt dat de chauffeur zich onrechtmatig op het terrein bevindt; hij heeft geen geldige marktkaart voor die specifieke locatie en is via een illegale weg binnengekomen. Het rapport dient als bewijslast voor disciplinaire of juridische stappen tegen de chauffeur en zijn werkgever.

Ambtsverslag / Rapport van een controleur.

Dit rapport beschrijft een overtreding van de distributieregels met betrekking tot de aardappelhandel in Amsterdam, kort na het begin van de Duitse bezetting. **De kern van de zaak:** Een leverancier uit Katwijk (L. van Duijn) heeft rechtstreeks aardappelen geleverd aan een winkelier in de Spuistraat (H. Tabak). Volgens de geldende verordeningen moesten deze goederen via de **C.M. (Centrale Markt)** worden verhandeld om toezicht op de prijzen en de distributie (rantsoenering) mogelijk te maken. **Belangrijke details:** 1. **Hoeveelheden:** Het gaat om aanzienlijke partijen: 117 kisten op maandag en 141 kisten op woensdag, telkens van 25 kg. Dit betreft dus in totaal 6.450 kg aardappelen. 2. **Verweer:** De chauffeur voert aan dat hij "niet wist" dat hij niet buiten de Centrale Markt om mocht leveren. Dit is een veelgehoord excuus in dergelijke rapporten uit die periode. 3. **Toezicht:** Het document toont de nauwe controle aan; de auto wordt gespot bij de winkel, het nummer wordt genoteerd door een tweede controleur (Smit), en de auto wordt later klemgereden op het terrein van de markt zelf. 4. **Strafmaat:** De aantekening in de marge ("een dag uitsluiting") wijst op een administratieve sanctie, waarschijnlijk het ontzeggen van de toegang tot het marktterrein voor de duur van één dag.

Officieel memo/bijblad (sanctie-mededeling).

* **Inhoud:** Het document betreft een officiële berisping en sanctie voor de heer H. Tabak. Hij wordt beschuldigd van het omzeilen van de Centrale Markt bij de inkoop van aardappelen op woensdag 10 juli. Als gevolg hiervan wordt hem de toegang tot de markt ontzegd voor de duur van één dag, namelijk op dinsdag 16 juli. * **Juridische grondslag:** De straf wordt opgelegd op basis van Artikel 35, lid 1 van het 'Reglement op de Centrale Markt', naar aanleiding van een overtreding van Artikel 5 van datzelfde reglement. * **Specificaties:** De schrijver heeft een correctie aangebracht in de tekst. De passage "en wel op Dins" is doorgestreept. Er is een restrictie toegevoegd tussen haakjes: "(niet voor personeel)", wat impliceert dat de sanctie enkel de persoon H. Tabak treft en niet zijn eventuele medewerkers, waardoor de bedrijfsvoering mogelijk beperkt doorgang kon vinden.

Dienstbrief / officiële aanzegging.

* **Inhoud:** De directeur van het Amsterdamse Marktwezen deelt de heer H. Tabak mede dat hem de toegang tot de Centrale Markt voor één dag (16 juli 1940) wordt ontzegd. * **Overtreding:** De heer Tabak heeft aardappelen betrokken buiten de Centrale Markt om, wat een overtreding is van artikel 5 van het geldende Marktreglement. De handgeschreven aantekening verduidelijkt dat de aardappelen afkomstig waren van een grossier die niet op het terrein van de Centrale Markt gevestigd was. * **Correcties:** Opvallend zijn de handgeschreven wijzigingen in het getypte concept. De datum van de overtreding is verschoven van 10 naar 8 juli. Het woord "gekocht" is doorgehaald (waarschijnlijk om de aard van de transactie breder te trekken naar 'betrokken'). De uitzondering voor personeel ("niet Uw personeel") is geschrapt, wat de sanctie verzwaart aangezien de gehele onderneming/vertegenwoordiging effectief wordt uitgesloten.

Getypte brief (doorslag) met handgeschreven kanttekeningen.

De brief is een officiële kennisgeving van een disciplinaire maatregel tegen de heer H. Tabak. Hij wordt ervan beschuldigd aardappelen te hebben betrokken van een groothandelaar die niet officieel gevestigd is op de Centrale Markt in Amsterdam. Dit wordt aangemerkt als een overtreding van het marktreglement (artikel 5). Als sanctie wordt de heer Tabak op basis van artikel 35 lid 1 van ditzelfde reglement de toegang tot de markt ontzegd voor één specifieke dag: dinsdag 16 juli 1940. De brief bevat bovenaan een handgeschreven notitie "Verzonden 12/7", wat aangeeft dat de brief de dag na datering is verstuurd.

Getypte brief (doorslag) op grijs papier.

* **Inhoud:** De brief betreft een officiële sanctie tegen de heer H. Tabak. Hij wordt beschuldigd van het illegaal betrekken van aardappelen buiten de officiële kanalen van de Centrale Markt om. Als straf wordt hem de toegang tot de markt voor één specifieke dag ontzegd. * **Taalgebruik:** Het document hanteert een formele, ambtelijke stijl met de toen gebruikelijke spelling (zoals "den Heer", "gevestigden"). Opvallend is de spelfout "Reglemant" in de vijfde regel van de hoofdtekst. * **Fysieke kenmerken:** Het betreft een doorslag (carbonkopie), herkenbaar aan de kleur van het papier en de textuur van de letters. De handgeschreven notitie "extra" duidt mogelijk op een extra kopie voor een specifiek controledossier.

Administratieve balans/debiteurenlijst.

Het document is een overzicht van openstaande schulden van diverse handelaren en particulieren aan een koelhuis, gedateerd oktober 1941. De lijst bevat honderden namen met de bijbehorende bedragen in guldens. Opvallend zijn de handgeschreven correcties: 1. **Rode strepen:** Meerdere grote posten (zoals N.V. Beugel, N.V. v.d. Brink, J. de Geus) zijn met een dikke rode potloodstreep doorgehaald. Dit duidt er vaak op dat de schuld is voldaan, afgeboekt, of dat het dossier is overgedragen. 2. **CR (Credit):** Sommige posten, zoals L. de Hond en B. Walg, zijn gemarkeerd als credit (het koelhuis is hen geld verschuldigd). 3. **Totalen:** Onderaan is een handgeschreven eindtotaal van *f* 13745,41 vermeld, dat later is doorgehaald.

Getypte lijst van debiteurensaldi (openstaande posten).

Dit document is een financiële momentopname van de N.V. Nederlandsche Veiling uit Amsterdam. Het toont een lijst van 65 debiteuren (klanten die nog geld verschuldigd waren) op 30 september 1943. De bedragen variëren sterk: van zeer kleine bedragen (f. 0,05 voor Bleys) tot aanzienlijke sommen. De meeste posten lijken betrekking te hebben op individuele handelaren of kleine bedrijven. Het totaalbedrag aan openstaande vorderingen bedraagt f. 2136,62. Opvallend is dat de bedragen exact tot op de cent zijn berekend, wat duidt op een nauwkeurige boekhouding.

Financiële staat (debiteurenlijst).

Dit document is een overzicht van openstaande vorderingen (debiteuren) van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam aan het einde van april 1944. * **Grootste debiteuren:** De Gemeente Amsterdam is met ruim 10.639 gulden de veruit grootste schuldenaar. Dit wordt gevolgd door de "Centrale Voedselv:" (waarschijnlijk de Centrale Voedselvoorziening) met 2.049,20 gulden. * **Opmerkelijke posten:** De vermelding van de **"Wehrmacht"** voor een bedrag van 500 gulden is historisch saillant. Het toont aan dat de Duitse bezettingsmacht direct gebruikmaakte van de faciliteiten van het koelhuis en hiervoor gefactureerd werd. Ook de "A'damsche Chininefab." (Amsterdamse Kininefabriek) verschijnt op de lijst, wat duidt op de opslag van medische grondstoffen of producten. * **Vormgeving:** Het document is zakelijk en administratief van aard. De bedragen achter de namen zijn uitgelijnd in kolommen voor guldens en centen. Het totaalbedrag is met rode inkt ingevuld, wat gebruikelijk was in de boekhouding van die tijd om eindsaldi te markeren.

# TRANSCRIPTIE <u>CONCEPT.</u> Op heden den negentien honderd heeft de gemeente Amsterdam, daartoe gemachtigd bij besluit van den Gemeenteraad van 7 Juli 1937 No. 386, goedgekeurd door Gedeputeerde Staten van Noordholland bij hun besluit van 4 Augustus 1937 No. 155 verhuurd aan te die erkent van haar te huren, een hem (haar) vol- komen bekende tot werk...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven, paars stempel met handgeschreven toevoeging]: Nº 53 / 90 / 1 M. 1939 23/11 [Hoofdtekst, getypt]: Hedenmorgen vervoegde zich aan het loket Mej. Tabak, personeel van J. Klein, Hal 20-21, om het adres van N. A. de Haas te vragen, daar deze nog een kwitantie moest voldoen. Uit het kaartenregister blijkt dat N. A. de Haas, wonende Newtonstraat 97, en personeel is bij den ko...

# TRANSCRIPTIE **CONCEPT.** Op heden den negentien honderd heeft de gemeente Amsterdam, daartoe gemachtigd bij besluit van den Gemeenteraad van 7 Juli 1937 No. 386, goedgekeurd door Gedeputeerde Staten van Noordholland bij hun besluit van 4 Augustus 1937 No. 155 verhuurd aan te die erkent van haar te huren, een hem (haar) volkomen bekende tot werklokaal ingerichte afdeeling van een kantoo...

# TRANSCRIPTIE **CONCEPT.** Op heden den negentien honderd heeft de gemeente Amsterdam, daartoe gemachtigd bij besluit van den Gemeenteraad van 7 Juli 1937 No. 386, goedgekeurd door Gedeputeerde Staten van Noordholland bij hun besluit van 4 Augustus 1937 No. 155 verhuurd aan te die erkent van haar te huren, een hem (haar) vol- komen bekende tot werklokaal inger...

# TRANSCRIPTIE Nº 53/79/1 M. 1939 Amsterdam 26/10 1939 Den Welgeleerde Heer Dr v Laar De directeur van het marktwezen Jan v Galenstraat 4 te Amsterdam Zeergeleerde Heer. Gaarne had ik van het doorgang om de sigarenmakers te heropenen voor de verkoop van ruwe tabak Pas foto's zijn in mijn bezit Hoogachtend. A. J. J. Samuël Vert: Th. Phoon O. Z. Voorburgwal 219 in tabak.