C. Tabak
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 54
C. Tabak was een winkelier en ontvanger aan de Centrale Markt. Hij was actief als debiteur bij het koelhuis van de Centrale Markt (standplaats onbekend, mogelijk stand 0 38). In 1941 verstrekte hij een verzoek om gebruik van zijn auto voor goederentransport. In november 1943 werd zijn zaak in de Kromme Mijdrechtstraat 30 gedwongen gesloten door de Inspecteur voor de Prijsbeheersing vanwege overtreding van de maximumprijzen, met een sluitingsverplichting van één jaar.
Lotgevallen
Handel
Bron-evidence
C.Tabak: 2.38
C.Tabak: 2.38
Archiefdocumenten
Getypte rekeningoverzicht of saldilijst.
* **Structuur:** Het document is een klassieke boekhoudkundige saldilijst met kolommen voor Debet, Credit en het resulterende Saldo. * **Inhoud:** Het bevat een lijst van firma's ("Fa.") en één naamloze vennootschap ("N.V. Walg") met hun respectievelijke financiële mutaties. De term "TRANSPORT" bovenaan geeft aan dat de bedragen zijn overgenomen van de vorige pagina. * **Correcties:** Er is één duidelijke typfout hersteld door deze met 'x'-jes door te halen (bij Nikkelsberg). Daarnaast zijn er potloodstreepjes zichtbaar bij de saldi van A.v. Staveren en N.V. Walg, wat kan duiden op een controle of een openstaande post. * **Berekening:** De eindtotalen onderaan de pagina (f 31026.42 debet en f 26205.76 credit) resulteren in een totaalsaldo van f 4820.66. Dit klopt rekenkundig (31026.42 - 26205.76 = 4820.66).
Getypte financiële lijst (debiteurenoverzicht).
Dit document is een debiteurenlijst van een koelhuis, gedateerd op 31 januari 1940. Het geeft een overzicht van openstaande saldi van zowel individuen als bedrijven. Het koelhuis faciliteerde waarschijnlijk de opslag van bederfelijke waren zoals vlees of fruit (gezien de vermelding van de "Wyksche fruitmy."). De bedragen variëren sterk, van enkele centen (F.J. Beugel, f. 0.05) tot aanzienlijke bedragen voor die tijd (Wyksche fruitmy., f. 1412.82). De lijst is deels alfabetisch geordend. Onderaan de eerste kolom staat een subtotal ("Transporteeren"), dat bovenaan de tweede kolom wordt voortgezet ("Transport") om tot een eindtotaal van 5669,93 gulden te komen.
Dienstverslag / Rapportage
* **Inhoud:** Het document rapporteert een incident waarbij een vaste bezoeker van de Centrale Markt (C. Tabak Czn.) weigert zijn toegangsbewijs te tonen aan de controleur. Uit frustratie over de dagelijkse controle levert hij zijn jaarkaart definitief in. * **Afhandeling:** De handgeschreven aantekeningen van een week later (6 februari 1940) tonen aan dat de zaak is besproken met (vermoedelijk de zoon of een familielid) H. Tabak. Er is sprake van berouw en een toezegging dat de regels voortaan worden nageleefd. Tevens wordt er melding gemaakt van een ander incident met een chauffeur en getuigen uit het personeel. * **Vorm:** Het betreft een formeel ambtelijk rapport op briefpapier van de gemeente Amsterdam (Marktwezen). De combinatie van typewerk en latere handgeschreven marginalia is kenmerkend voor de administratieve procesgang in die tijd.
Getypte debiteurenlijst (boekhoudkundig overzicht).
* **Inhoud:** Het document is een financiële momentopname van openstaande posten bij een koelhuis. Het overgrote deel van de posten betreft kleine bedragen, wat duidt op kleinschalige opslag of restposten. * **Boekhoudkundige termen:** De afkorting "CR." staat voor Credit. Deze klanten hadden een tegoed bij het koelhuis (bijvoorbeeld door overbetaling of retourzendingen), wat in mindering wordt gebracht op het totaal van de debiteuren (debetstand). * **Sleutelposten:** Twee bedrijven domineren de lijst qua omvang: N.V. P.v. Hoeckel & Zn. (f 3437,23) en N.V. A.J. de Graaf (f 1388,66). Samen zijn zij verantwoordelijk voor meer dan 80% van het totale uitstaande bedrag. * **Opvallende namen:** Er staan diverse namen op de lijst die veelvoorkomend waren binnen de Joodse gemeenschap in de handel (zoals Agsteribbe, Hakker, Mok, Ossedrijver, Posner en Stodel). Ook bekende bedrijven zoals Polak & Schwarz (essencefabriek) en landgoed De Olmenhorst worden vermeld.
Document
* **Inhoud:** Het document betreft een balansstaat van debiteuren (klanten die nog geld verschuldigd zijn of tegoeden hebben) van de koelfaciliteiten van de Amsterdamse veiling. * **Financiële details:** Bedragen gemarkeerd met "CR." (Credit) staan in cirkels, wat duidt op een voorschot of overbetaling door de klant. Grote posten zijn gemarkeerd met een handgeschreven plusteken (+), waarschijnlijk om prioriteit bij incasso aan te geven. * **Marginalia:** Handgeschreven berekeningen en opmerkingen in de kantlijn en onderaan tonen de actieve administratieve opvolging in juni 1941, kort na de peildatum van 31 mei. Er is sprake van telefonisch contact met een zekere J. Kleeff en het versturen van aanmaningen. * **Organisatie:** De stempel bevestigt dat de N.V. Nederlandsche Veiling de exploitant was van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam. ---
Boekhoudkundig overzicht (lijst van openstaande vorderingen/debiteuren).
* **Administratieve structuur:** Het document is een klassieke saldilijst uit een grootboek. De bedragen achter de namen zijn de openstaande schulden van klanten (debiteuren). De aanduiding **"CR."** staat voor Credit, wat betekent dat deze specifieke klanten een tegoed hadden of meer hadden betaald dan gefactureerd. * **Bedragen:** De bedragen variëren van zeer klein (bijv. Mark p/a Walg met f 0,03) tot aanzienlijk voor die tijd (bijv. N.V. A.J. de Graaf met f 1388,66). Het eindtotaal van deze pagina is f 7610,56. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse correcties en aantekeningen zichtbaar. De omkaderde namen (Hoogland, H. Sons) en de handgeschreven bedragen (9.20 bij de Ruiter) duiden op een controle van de boekhouding of een latere mutatie. De "x" voor het bedrag van I. Velmans suggereert een vinkje of een onduidelijkheid. * **Bedrijfsactiviteit:** Gezien de stempel van de "Nederlandsche Veiling van Land- & Tuinbouwproducten" betreft dit de handel in groenten, fruit of bloemen in Amsterdam. ---
Saldi-staat debiteuren (overzicht van openstaande posten)
Dit document is een boekhoudkundig overzicht van openstaande schulden van klanten (debiteuren) bij de N.V. Nederlandsche Veiling van Land-, & Tuinbouwproducten in Amsterdam. Het betreft specifiek de exploitatie van het koelhuis op de Centrale Markt. De lijst bevat een grote diversiteit aan namen, van individuele handelaren tot grotere firma’s (N.V., Gebr.). Opvallend is de vermelding "CR." bij sommige bedragen, wat staat voor 'Credit'; dit betekent dat deze personen of bedrijven geen schuld hadden, maar juist nog een klein bedrag tegoed hadden van de veiling. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. De handgeschreven correctie bij "N.V. Walg" (373.89) is een significante post in het totaaloverzicht.
Boekhoudkundig overzicht (debiteurenlijst)
* **Administratieve context:** Het betreft een lijst van openstaande posten (debiteuren) van een koelhuis in Amsterdam, gedateerd september 1941. De bedragen variëren van enkele centen tot honderden guldens. * **Structuur:** De namen staan grotendeels op alfabetische volgorde (per kolom). Enkele namen zijn gegroepeerd met toevoegingen zoals "Walg" of "Keizer", wat kan duiden op filialen of overkoepelende rekeningen. * **Handgeschreven toevoegingen:** Er zijn diverse rode en zwarte vinkjes geplaatst bij grotere bedragen, wat wijst op een controleproces. Bij de naam "Dijkstra" is handgeschreven "6.51" toegevoegd. * **Bedrijfsvoering:** Het document is officieel ondertekend door de directeur van de exploitatiemaatschappij van het koelhuis op de Centrale Markt in Amsterdam.
Administratieve balans/debiteurenlijst.
Het document is een overzicht van openstaande schulden van diverse handelaren en particulieren aan een koelhuis, gedateerd oktober 1941. De lijst bevat honderden namen met de bijbehorende bedragen in guldens. Opvallend zijn de handgeschreven correcties: 1. **Rode strepen:** Meerdere grote posten (zoals N.V. Beugel, N.V. v.d. Brink, J. de Geus) zijn met een dikke rode potloodstreep doorgehaald. Dit duidt er vaak op dat de schuld is voldaan, afgeboekt, of dat het dossier is overgedragen. 2. **CR (Credit):** Sommige posten, zoals L. de Hond en B. Walg, zijn gemarkeerd als credit (het koelhuis is hen geld verschuldigd). 3. **Totalen:** Onderaan is een handgeschreven eindtotaal van *f* 13745,41 vermeld, dat later is doorgehaald.
Een getypte lijst met saldi (openstaande bedragen).
Dit document is een administratief overzicht van de saldi van een Amsterdamse veilingorganisatie op 30 november 1941. Het betreft waarschijnlijk debiteuren- en crediteurenposities. De afkorting "CR." bij sommige bedragen duidt op een credit-saldo (een te goed voor de genoemde partij). De lijst bevat namen van diverse aard: individuele handelaren, familiebedrijven (Gebr., & Co.), grotere ondernemingen (N.V.) en gemeentelijke instellingen (Binnengasthuis, Westergashuis). De handgeschreven doorhalingen en correcties wijzen op een actieve controle van de boekhouding. Het document is officieel ondertekend en gestempeld door de directie van de veiling, die gevestigd was op de Centrale Markt in Amsterdam.
Financiële staat / Lijst van debiteuren (openstaande posten).
* **Inhoud:** Het document is een debiteurenlijst van de koelhuisafdeling van de Amsterdamse Groenten- en Fruitveiling. Het toont bedragen die derden nog verschuldigd waren voor het koelen van producten. * **Annotaties:** De toevoeging "C." bij diverse kleine bedragen (die bovendien handmatig zijn omcirkeld) duidt zeer waarschijnlijk op een 'Credit'-saldo (vooruitbetalingen of te verrekenen bedragen). * **Opvallende posten:** * **Wehrmacht:** De Duitse bezettingsmacht staat op de lijst voor een substantieel bedrag van ƒ 519,54. * **Cr. Contr. Dienst:** De Crisis Controle Dienst, belast met de handhaving van prijs- en distributievoorschriften tijdens de oorlog. * **Grote debiteuren:** A.J. de Graaf is met ƒ 1350,33 de grootste schuldenaar. * **Correcties:** De naam "M. Tabak" is handmatig doorgehaald en vervangen door "P.G. Tabak" in de regel eronder.
Financieel overzicht (debiteurenlijst).
* **Doel:** Het document is een financiële verantwoording van openstaande posten (debiteuren) van het koelhuis van de Centrale Markt in Amsterdam per het einde van het eerste kwartaal in 1941. * **Structuur:** De lijst is opgebouwd uit een transportbedrag (overdracht van een vorige pagina), gevolgd door specifieke posten van individuen en bedrijven. * **Boekhoudkundige verwerking:** Er is een duidelijk onderscheid gemaakt tussen debet- en creditposten. De creditposten (gemarkeerd met "CR.") zijn omcirkeld en apart opgeteld (totaal f 5,15). Dit bedrag is vervolgens in mindering gebracht op het brutototaal (f 6531,36) om tot het definitieve saldo van f 6526,21 te komen. * **Rekenfouten/Correcties:** De linker kolom fungeert als een soort controle-optelling (met subtotalen) van alle losse bedragen in de middelste en rechter kolom.
Saldi-staat (overzicht van openstaande posten/debiteuren).
Dit document is een financiële administratie van het koelhuis van de Centrale Markt in Amsterdam, gedateerd bijna een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Het overzicht toont de openstaande saldi van diverse handelaren en instanties. Enkele opvallende zaken: 1. **Grootte van de schulden:** De grootste debiteuren zijn N.V. P.v. Hoeckel & Zn. (ƒ 3437.23) en N.V. A.J. de Graaf (ƒ 1383.39), wat wijst op grote groothandelsactiviteiten. 2. **Creditposten (CR.):** Verschillende namen hebben een klein creditsaldo (teveel betaald of retour), wat met blauwe inkt is geaccentueerd. 3. **Aanwezigheid Wehrmacht:** De Duitse Wehrmacht staat genoteerd als debiteur voor een aanzienlijk bedrag van ƒ 595.57, wat aantoont dat de bezetter direct gebruikmaakte van de faciliteiten van de Centrale Markt voor de opslag en levering van levensmiddelen. 4. **Joodse namen:** In de lijst komen veel namen voor die historisch geassocieerd worden met de Joodse handelsgemeenschap in Amsterdam (o.a. Agsteribbe, Hakker, Mok, Moffie, Polak, Stodel, Velmans). In maart 1941 waren veel van deze handelaren nog actief, hoewel de anti-Joodse maatregelen van de bezetter reeds in volle gang waren.
Ambtelijke correspondentie (brief).
* **Kernboodschap:** De brief dient als ondersteuning of berichtgeving bij een verzoek van winkelier C. Tabak om weer gebruik te mogen maken van zijn auto (met aanhangwagen) voor goederentransport. * **Belangrijk detail:** Om het verzoek kracht bij te zetten, wordt vermeld dat de winkelier bereid is ook goederen voor collega-winkeliers uit de buurt mee te nemen vanaf de Centrale Markt. Dit duidt op een poging tot efficiëntie in een tijd van schaarste. * **Locatie:** De Kromme Mijdrechtstraat ligt in de Amsterdamse Rivierenbuurt, wat bevestigt dat dit document betrekking heeft op de gemeente Amsterdam.
Getypte ambtelijke brief/memo.
* **Onderwerp:** Een verzoek of mededeling betreffende het gebruik van een motorvoertuig en brandstofverbruik tijdens de Duitse bezetting. * **Personen:** C. Tabak (winkelier), de Stadsingenieur (in zijn functie als voorzitter van de Benzinecommissie). * **Voertuig:** Een personenauto ("luxe-auto") met aanhangwagen, voorzien van het Noord-Hollandse kenteken G.Z.3862. * **Inhoud:** De directeur informeert de commissie dat winkelier Tabak zijn voertuig weer wil inzetten voor de bevoorrading vanaf de Centrale Markt. Om de aanvraag kracht bij te zetten, wordt vermeld dat hij ook goederen voor collega-winkeliers in de buurt zal meenemen. Dit duidt op een poging om het benzineverbruik als "essentieel" en "efficiënt" te verantwoorden.
Zakelijke brief op officieel briefpapier.
De brief is een formele kennisgeving van de 'Tabaks Groenten Centrale' aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen. De kern van de boodschap is dat het bedrijf besluit geen juridische stappen te ondernemen tegen een voormalige werknemer, J. Jordens (aangeduid als "gewezen expeditie-knecht"). De aanleiding hiervoor was een "onregelmatigheid" met betrekking tot "emballage" (verpakkingsmateriaal zoals kisten, zakken of kratten) die een week eerder had plaatsgevonden. Het feit dat de directie van het Marktwezen hiervan op de hoogte wordt gesteld, suggereert dat het incident mogelijk op het terrein van de Centrale Markt plaatsvond of dat er al een melding van was gemaakt bij de marktmeester of de politie.
Handgeschreven ambtelijk verslag/verhoor (mogelijk onderdeel van een intern onderzoek of politie-dossier).
Het document is een getuigenverklaring van een ambtenaar genaamd De Wolff, die betrokken was bij de distributie en controle van vis op een Amsterdamse markt (mogelijk de vismarkt bij de De Ruyterkade of de Jan Ezn. [Jan van Galenstraat]). Kernpunten uit de verklaring: 1. **Corruptie en Voorrang:** Er is sprake van onvrede bij het publiek over de voorrangskaarten van de N.V.D. (Nederlandse Volksdienst), waardoor bepaalde groepen vrouwen (NSB-gelieerden) de rij konden omzeilen wanneer er goede vis binnenkwam. 2. **Onderlinge Verhoudingen:** De Wolff ligt overhoop met zijn collega De Bak (van de Economische Politie). Hij ontkent elke vorm van samenwerking of corruptie ("handje plak") met hem. 3. **Beschuldigingen:** De Wolff wordt door zijn (NSB-gezinde) buren beschuldigd van diverse zaken: illegale houthandel, het luisteren naar de Engelse zender (Radio Oranje) en zwarte handel in vis. 4. **Handhaving:** Er wordt gesproken over de strikte regels voor agenten. Waar zij voorheen nog 2 pond vis mochten kopen, is dit na een incident met een agent Smit verboden.
Officiële brief / Beschikking
* **Inhoud:** De Inspecteur voor de Prijsbeheersing maakt de gedwongen sluiting bekend van twee groentezaken in Amsterdam. C. Tabak (Kromme Mijdrechtstraat 30) moet de zaak voor 1 jaar sluiten; W.W.M. Pitters (Barentzstraat 62) voor 2 jaar. * **Aanleiding:** Hoewel niet expliciet vermeld, wijst de afzender (Inspectie voor de Prijsbeheersing) op overtredingen van de prijsvoorschriften of distributieregels, zoals het vragen van te hoge prijzen of zwarte handel. * **Uitvoering:** De sluiting gaat in op 29 november 1943, samenvallend met de start van een nieuwe distributieperiode. Dit was administratief noodzakelijk omdat bij sluiting de toewijzing van distributiegoederen aan deze winkels stopgezet moest worden. * **Bureaucratie:** Het document bevat diverse administratieve kenmerken die typisch zijn voor de strakke organisatie van de voedselvoorziening en controle tijdens de bezettingsjaren. De brief is gericht aan de Centrale Markt, die verantwoordelijk was voor de fysieke distributie en controle op de handelaren.
Getypte brief met handgeschreven annotaties.
Deze brief is een officiële kennisgeving van een zware sanctie opgelegd aan de heer C. Tabak tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de brief is de mededeling dat Tabak zijn zaak voor de duur van één jaar moet sluiten vanwege het overtreden van de prijsvoorschriften ("overtreding van de maximumprijzen"). De sanctie is niet alleen beperkt tot de sluiting van de eigen zaak, maar heeft ook direct invloed op zijn toegang tot de voedselketen: hij wordt op basis van het marktreglement de toegang tot de Centrale Markt ontzegd gedurende het jaar van de sluiting. De administratieve krabbels boven- en onderaan ("Bedr Chef", "Uittreksel in Portiersboek") duiden op de interne verwerking van dit besluit door de marktadministratie om te zorgen dat het toegangsverbod ook daadwerkelijk bij de poort kon worden gehandhaafd.
Officiële kennisgeving/brief.
De brief is een formele aanzegging van een strafmaatregel tegen de heer C. Tabak. De aanleiding is een overtreding van de prijsvoorschriften ("overtreding van de maximumprijzen"), gerapporteerd door de Inspecteur voor de Prijsbeheersching. De sanctie is tweeledig en zwaar: 1. **Gedwongen sluiting:** De zaak van de geadresseerde moet voor de duur van één jaar sluiten, ingaande op 29 november 1943. 2. **Toegangsverbod:** Op basis van het reglement van de Centrale Markt wordt de betrokkene gedurende dat jaar de toegang tot het marktterrein ontzegd. De tekst bevat een typefout in de zevende regel van de hoofdtekst ("vannhet"), wat wijst op handmatig typewerk onder tijdsdruk of administratieve routine.
Archieflijst-vermeldingen
Administratief overzicht / Liquidatierekening van schadeafwikkeling.
| 10 | C. Tabak | 26/2 | 25.- √ | | 25.- √ | | 28/11 kas | | | |
Saldi-staat (overzicht van openstaande posten).
| C.H.Heerding | 46.10 | C.Tabak | 3.53 |
Getypte financiële lijst (saldilijst).
| Blijderveen | 4.31 | C.Tabak | 1.46 |
Typscript (doorslag/carbonkopie) van een financiële lijst.
| Heeremans | 0.04 | | C.Tabak | 9.61 |
Financiële staat / Lijst van debiteuren (openstaande posten).
| N.V. P.v. Hoeckel en Co. | 0.93 | | C. Tabak | 3.06 |
Koopliedenlijsten
Onbekend — standplaats - 0 38
Relevante Archieffragmenten
Div. bylagen (w.o. teek).
# TRANSCRIPTIE R A P P O R T (onderstreept) Kooper C.Tabak,wonende Kromme Mijdrechtstraat 30 alhier,heeft een verzoek ingediend om samengeperst lichtgas voor zijn vrachtauto.Tabak is in het bezit van een luxe-auto met aanhangwagen genummerd G.Z.3862,waarmede hij voorheen de door hem gekochte goederen van de Centrale Markt naar zijn groentenhal,gevestigd Kromme Mijdrechtstraat 28 vervoerde.Tabak ...
# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven bovenaan]: *Verzonden 5/5* [Rechtsboven]: vB/HG. [Rechts]: den Heer Stadsingenieur, [Rechts]: Voorzitter Kleine Benzinecommissie, [Rechts]: Raadhuis, [Rechts]: <u>A l h i e r .</u> [Rechts]: Wijk 3. [Links]: 37/19/18 M. [Rechts]: 5 Mei 1941. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 29 April jl. No.S.I. 2741/111 F I heb ik de eer U te berichten, dat de winkelier C.Tabak, w...
5 " A. v. d. Heide | " " " " | neen | 2 " G. Tabak | " " " " | Ja | 48 " G. Huan | " " " " | neen | 2 " 33 [linksonder] Z.O.Z. [rechtsonder]
- 3 -