Ambtelijke correspondentie / Adviesrapport. 4 december 1940. No. 55/61/1 Markte

Aan den Inspecteur
v/h Marktwezen
Alhier.

Gezien het verzoek van pet. No 33 / J.L. Delzenne bericht ik U het volgende.
Delzenne heeft gedurende den tijd dat hij als losse plaatshouder op de markt stond gebruik gemaakt van eenige kisten waar hij op uitstalde. Nu Delzenne een vaste marktplaats is toegewezen wil hij gebruik gaan maken van een marktkraam. Naar mij werd meegedeeld is deze kraam gemaakt door de karrenverhuurder Koper die zijn bedrijf uitoefent op de Lindengracht.
Koper tracht op deze manier voet-vast op de markt te krijgen, deze manier is niet mogelijk. Niettegenstaande dit, lijkt het mij toch gewenscht, wanneer Delzenne gebruik van een marktkraam maakt, hij de kraam gebruikt, die de belanghebbende kramenbaas daar moet plaatsen. Verder ben ik de meening toegedaan, dat, alwas die kraam van Delzenne, hem toch een vergunning te weigeren, temeer daar er meerdere kooplieden zijn die dan ook eigen materiaal zouden willen aanschaffen.

4-12-1940.
[Handtekening] Dit document is een intern advies aan de Inspecteur van het Marktwezen over een individuele marktkoopman, J.L. Delzenne. De kernpunten zijn:

1. Statuswijziging: Delzenne is gepromoveerd van 'losse plaatshouder' (iemand zonder vaste plek die vaak met kisten werkt) naar een koopman met een 'vaste marktplaats'.
2. Conflict over materiaal: Delzenne wil een eigen kraam gebruiken, gefabriceerd door een zekere Koper van de Lindengracht. De rapporteur ziet hierin een poging van Koper om buiten de officiële kanalen om ("voet-vast") invloed op de markt te krijgen.
3. Handhaving van het systeem: De rapporteur adviseert het verzoek af te wijzen. Delzenne moet gebruikmaken van de kramen die door de officiële 'kramenbaas' worden geplaatst.
4. Precedentwerking: Men is bang dat als één koopman eigen materiaal mag gebruiken, anderen zullen volgen, wat de uniformiteit en de controle op de markt (en de inkomsten van de officiële kramenverhuurder) in gevaar brengt. Het document dateert van december 1940, enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel de politieke situatie niet direct in de tekst naar voren komt, toont het document de strikte bureaucratische controle op de dagelijkse economie in steden als Amsterdam. De markten waren destijds (en zijn nog steeds) onderworpen aan strenge regels betreffende vergunningen en materiaal. De vermelding van de Lindengracht plaatst de casus zeer waarschijnlijk in de Amsterdamse Jordaan, waar vanouds een belangrijke markt was. De functie van 'kramenbaas' was een geprivatiseerde of semi-overheidsrol die zorgde voor het opzetten en afbreken van de markt, een systeem dat men hier duidelijk wil beschermen tegen private initiatieven van individuele kooplieden en externe timmermannen/verhuurders. J.L. Delzenne Marktwezen