J.A.L. Jongbloed

Handgeschreven concept-rapport/brief betreffende een tuchtzaak.

* **Inhoud:** Het document betreft een intern onderzoek naar een onregelmatigheid op de Amsterdamse Vismarkt. Een ambtenaar (Jongbloed) heeft gerapporteerd over een verdachte transactie van 10 kg tong waarbij de koopman S. Vrachtdoender en ene Kl. Koning betrokken waren. Er was aanvankelijk sprake van een vermoeden van diefstal of verduistering. * **Conclusie van de auteur:** De auteur van het concept stelt vast dat Vrachtdoender heeft geprobeerd zich onrechtmatig te verrijken ten koste van een ambtenaar. Vrachtdoender heeft uiteindelijk de waarde van de vis (2,60 gulden) voldaan. * **Maatregel:** De auteur kondigt een maatregel aan tegen Vrachtdoender vanwege het "verstoren van de geregelde gang van zaken" in de vismijn/vischhal. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk Nederlands uit het interbellum, gekenmerkt door lange zinnen en archaïsche naamvallen ("In bijlage dezes", "ten koste van den... ambtenaar").

Document

* **Taalgebruik:** Het document is geschreven in de vooroorlogse spelling (bijv. "kooper", "vischmarkt", "vacantie", "verryken"). De toon is formeel en ambtelijk. Opvallend is het gebruik van de letter "y" waar we nu "ij" zouden gebruiken. * **Incident:** Koopman S. Vrachtdoender heeft geprobeerd een verkoop van 10 kg tong aan een zekere A. Koning buiten de officiële administratie van de afslager (J.A.L. Jongbloed) te houden. Hiermee probeerde hij de marktgelden of de afdracht te ontduiken ("zich ten koste van den ambtenaar te verryken"). * **Sanctie:** De directeur van de vismarkt heeft direct een schorsing van 14 dagen opgelegd (op basis van lid 1 van het reglement). Hij verzoekt de Wethouder om een zwaardere straf van drie maanden (op basis van lid 2) vanwege de ernst van de fraude. * **Bedrag:** De waarde van de vis bedroeg ƒ 2,60. Hoewel dit naar moderne maatstaven weinig lijkt, was dit in 1939 een substantieel bedrag voor een partij vis (ter vergelijking: een brood kostte toen ongeveer 15 tot 20 cent). ---

Bijlage bij een ambtelijke brief (salarisoverzicht/personeelslijst).

* **Structuur:** De tabel vergelijkt de "Bestaande toestand" met de "Nieuwe toestand" van salarissen en toelagen voor personeel van het Marktwezen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen basissalaris, uniformtoelage, onregelmatigheidstoeslag (5% voor dag-, nacht- en zondagdienst) en de uiteindelijke pensioengrondslag. * **Personeel:** De lijst bevat diverse rangen, van schrijvers en bureelambtenaren tot controleurs en een assistent-bedrijfschef. * **Financiële gegevens:** De bedragen zijn in guldens (f). De pensioengrondslag is de optelsom van het salaris en de relevante toelagen. Opvallend is dat bij B. Felthuys de pensioengrondslag (f 1923.-) naar boven lijkt te zijn afgerond (1750 + 85 + 87,50 = 1922,50). * **Afkortingen:** * *dd.*: de dato (van datum). * *j.l.*: jongstleden. * *rapp.*: rapport. * *mil. dienst*: militaire dienst. * *ongeh. aftrek*: ongehuwdenaftrek (een fiscale maatregel uit die tijd).

Salarisadministratie / Personeelsstaat.

Dit document is een administratief overzicht van personeelsmutaties, specifiek gericht op periodieke of incidentele salarisverhogingen aan het begin van 1940. De kolommen maken een direct onderscheid tussen de oude situatie ("Bestaande toestand") en de nieuwe situatie, inclusief de gevolgen voor de pensioengrondslag. Opvallende details zijn: * **Toelagen:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen basissalaris, kledingtoelagen (voor geüniformeerd personeel zoals controleurs) en toeslagen voor onregelmatige diensten (nacht- en zondagsdienst). * **Salarisverhogingen:** Bijna alle genoemde personen gaan er in salaris op vooruit (vaak met ronde bedragen van f 75,- tot f 150,- per jaar). * **Functies:** De lijst bevat een mix van administratief personeel (schrijver, klerk-kassier) en toezichthoudend personeel (controleur marktops).

Document

Het document is een administratief overzicht van salariswijzigingen. De tabel vergelijkt de 'Bestaande toestand' met de 'Nieuwe toestand', waarbij gekeken wordt naar het basissalaris, toelagen (voor uniformkleding en onregelmatige diensten) en de daaruit voortvloeiende pensioengrondslag. Enkele opvallende details: * **Vinkjes:** Bijna alle regels zijn voorzien van een handgeschreven vinkje, wat wijst op een controle door een accountant of administrateur. * **Ongehuwdenaftrek:** Bij J.C. Lobbes wordt expliciet melding gemaakt van een aftrek van 3% voor ongehuwden, een destijds gebruikelijke fiscale of sociale maatregel. * **Afronding:** Bij B. Felthuis wordt de pensioengrondslag in de bestaande toestand afgerond van f. 1922,50 naar f. 1923.-. * **Salarisgroepen:** Er wordt gebruik gemaakt van salarisgroepen (I t/m V), waarbij hogere nummers corresponderen met hogere salarissen. * **Partiële verhoging:** Bij B. Felthuis wordt vermeld dat het een 'partieele' verhoging betreft omdat het maximum van de schaal is bereikt.

Document

* **Salarisverschillen:** De bedragen variëren aanzienlijk. De meeste ambtenaren verdienen tussen de 1.000 en 2.000 gulden per jaar. Opvallende uitschieters zijn Dr. A.v.d. Laan met ƒ 7.503,13 (mogelijk een hoge functionaris of specialist) en H. Groeneveld met ƒ 678,18 (mogelijk een deeltijdfunctie of iemand die niet het hele jaar in dienst was). * **Administratieve stijl:** Het document is getypt, wat standaard was voor de bureaucratie in de jaren 30. Er zijn kleine onregelmatigheden in het typewerk, zoals "Bekke ring" met een spatie en de ontbrekende beginletter "N" in de titel (waarschijnlijk door het scannen of de rand van het papier). * **Valuta:** Het symbool 'ƒ' staat voor de Nederlandse gulden (florin).

Kennisgeving van ziekteverzuim (formulier 'COPIE').

Dit document is een administratieve doorslag (copie) van een ziekmelding binnen het Amsterdamse ambtenarenapparaat vlak voor de Tweede Wereldoorlog. Het formulier is strak gedefinieerd om alle noodzakelijke informatie voor de controle arts (Dr. Hofstee) en de salarisadministratie vast te leggen. Opvallend is de gedetailleerde categorisering van het personeel: * **Status:** De heer Jongbloed is een "Ambtenaar" (geen werkman) in "vasten en vollen dienst". * **Rang:** Hij werkt als "klerk-kassier (A)" bij het Marktwezen, ingedeeld in salarisgroep IV. * **Woonlocatie:** De Tugelaweg 5-III bevindt zich in de Transvaalbuurt in Amsterdam-Oost. * **Ziekteverloop:** Het betreft zijn eerste verzuim van het jaar 1940, gemeld op 16 januari. De stempels en handgeschreven nummers in het midden (8A/20/1 M.1940) zijn waarschijnlijk registratienummers van de personeelsadministratie of het archief van de betreffende dienst.

Formulier voor ziektemelding (kopie) van de gemeente Amsterdam.

* **Identificatie:** Het document betreft een officiële ziektemelding van Jacobus Adrianus Lambertus Jongbloed (geboren in 1907), werkzaam als klerk-kassier bij de Dienst der Marktwezen in Amsterdam. * **Status:** Het betreft een 'COPIE' (doorslag of afschrift) bedoeld voor de administratie. De ziektemelding is verzonden naar de controlerend gemeente-arts, Dr. J.P. Hofstee. * **Administratieve details:** Jongbloed valt onder salarisgroep IV en is een ambtenaar in vaste dienst. Dit was zijn eerste ziektemelding van het jaar 1941. * **Locatie:** Het adres Tugelaweg 5 III bevindt zich in de Transvaalbuurt in Amsterdam-Oost.

Getypte nominatieve lijst (loonaffiche/salarisoverzicht).

* **Inhoud:** Het document bevat een alfabetische lijst van ambtenaren met hun totale jaarsalaris over 1940. De tekst in de koptekst verwijst naar "stamkaarten", wat aangeeft dat dit een uittreksel is uit de centrale personeelsadministratie. * **Salarisverhoudingen:** Er is een aanzienlijk verschil in bezoldiging zichtbaar. De meeste ambtenaren verdienen tussen de 1.500 en 2.000 gulden. Uitschieters zijn de lagere bedragen (zoals A.H. Klaassens met 610,88 gulden, mogelijk een deeltijd- of juniorfunctie) en de hoge bedragen (zoals Dr. A.v.d. Laan met 6.550,08 gulden, wat duidt op een hoge academische of leidinggevende positie). * **Administratieve tekens:** * De handgeschreven kruisjes ('x') bij A.H. Drukker en Dr. A.v.d. Laan en de diverse schuine strepen/vinkjes achter bedragen wijzen op een handmatige verificatie door een accountant of administrateur. * Onderaan staat de term "Transporteeren", wat betekent dat het totaalbedrag (76.978,77 gulden) wordt overgedragen naar een volgende pagina van de lijst.

Bijlage bij een ambtelijke brief betreffende salarisherzieningen.

* **Salarisstructuur:** Het document toont een overgang van een 'bestaande toestand' naar een 'nieuwe toestand', waarbij per ambtenaar een verhoging van (meestal) 100 gulden op jaarbasis wordt voorgesteld. * **Functies:** De genoemde ambtenaren vervullen diverse administratieve en uitvoerende rollen binnen de gemeentelijke dienst (bureelambtenaar, schrijver, klerk-kassier, assistent-bedrijfschef). * **Inhoudingen:** Er is sprake van een "ongehuwdenaftrek" van 3%. Dit was een destijds gebruikelijke fiscale of arbeidsvoorwaardelijke maatregel waarbij vrijgezellen minder netto overhielden dan gehuwden. * **Annotaties:** De handgeschreven tekens (slashes en haken) in de tabel corresponderen met de berekeningen onderaan de tabel, wat duidt op een controle van de pensioengrondslagen en aftrekposten. * **Voorbehoud:** De voetnoot (gemarkeerd met een ² en onderstreping van 'vervalt') geeft aan dat deze reguliere periodieke verhoging niet doorgaat als een ander, gunstiger voorstel tot positieverbetering van 12 december 1941 wordt goedgekeurd.

Getypte tabel met salarisgegevens en handgeschreven aantekeningen.

* **Tabelstructuur:** Het document vergelijkt de "Bestaande toestand" met de "Nieuwe toestand" van het personeel. Er is een algemene salarisverhoging zichtbaar voor alle genoemde personen. * **Functies:** De functies variëren van administratief (bureelambtenaar, schrijver) tot financieel (klerk-kassier) en leidinggevend (assistent-chef). Bij H. Steenbeek is het woord "bedrijfs" in de functieomschrijving handmatig doorgehaald. * **Financiële details:** Bedragen zijn in guldens (ƒ). De "pensioens-grondslag" lijkt bij de meeste personen gelijk aan het salaris, behalve bij Steenbeek, waar de toelage wordt meegeteld. * **Handgeschreven toevoegingen:** In de kolom "Nieuwe toestand: salaris" en in de voetnoot zijn symbolen toegevoegd (zoals een schuine streep en gestileerde letters). Deze verwijzen naar de voetnoot onderaan de pagina betreffende de "ongehuwdenaftrek". Dit was een destijds gebruikelijke inhouding op het salaris voor werknemers zonder gezin. De initialen "JB" onderaan duiden mogelijk op de paraaf van de behandelend ambtenaar of controleur.

Document

Het document is een overzichtelijke tabel, kenmerkend voor administratieve processen bij de overheid. De belangrijkste kolommen zijn: * **Personeelsgegevens:** Nummer, naam, functie en salarisgroep (Romeinse cijfers I t/m IV). * **Bestaande vs. Nieuwe toestand:** Hieruit blijkt een salarisverhoging voor alle genoemde ambtenaren. In alle gevallen stijgt het pensioengevende salaris mee met het basissalaris. * **Aantekeningen:** Er zijn handgeschreven schuine strepen (ticks) geplaatst bij sommige bedragen en in de toelage-kolommen, wat kan duiden op een controle door een administrateur. * **Ongehuwdenaftrek:** Onderaan staat een aparte berekening voor de "ongehuwdenaftrek" van 3%, toegepast op specifieke bedragen die lijken te corresponderen met de nieuwe salarissen minus pensioenpremies of andere inhoudingen. * **Herkomst:** De afkorting "C.S. Stadhuis A'dam" staat waarschijnlijk voor Centrale Secretarie van het Stadhuis Amsterdam.

Document

Dit document is een getypte loonlijst van de Dienst van het Marktwezen uit december 1941. Het geeft een gedetailleerd overzicht van de salarisstructuur van een middelgrote gemeentelijke dienst tijdens de vroege bezettingsjaren. **Belangrijke observaties:** * **Salarisverhogingen:** Er is sprake van een structurele verhoging van de salarissen en pensioengrondslagen per september 1941. * **Toelagen:** Er wordt onderscheid gemaakt tussen basissalaris, toelagen voor uniformkleding (unif. kl.) en een procentuele toelage van 5%. * **Pensioenwet:** Meerdere ambtenaren (o.a. Sixma, Renz, Stroër en de Wolff) maken gebruik van **Artikel 150 van de Pensioenwet 1922**, wat wijst op specifieke regelingen voor behoud van pensioenrechten bij functiewijziging of overgangsregelingen. * **Ongehuwdenkorting:** Bij de kassier Kerklingh wordt een "3% ongehuwdenkorting" vermeld, wat een typerend fiscaal element van die tijd was. * **Handgeschreven tekens:** De 'X'-tekens achter diverse namen (Jonkman, Dogger, Steenbeek, van Lunteren, Smit, Stroër, de Vries) kunnen duiden op administratieve controles of, gezien de context van 1941, een markering in het kader van de Ariërverklaring of andere bezettingsmaatregelen, hoewel dit zonder verdere bronnen niet met zekerheid te stellen is. ---

Proces-verbaal van kasopname.

* **Administratieve nauwkeurigheid:** Het document toont een zeer formele controleprocedure. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de papieren werkelijkheid (Kasregister en Kasboek) en de fysieke aanwezigheid van geld (contanten en postzegels). * **Het Kasverschil:** Er is een minuscuul verschil geconstateerd van 5 cent (f 0,05) in het voordeel van de kas (er zat meer in dan er volgens de boeken moest zijn). Dit wordt zonder verdere verklaring genoteerd als "Kasverschil". * **Correcties:** Opvallend is dat de voorgedrukte tekst "niet in overeenstemming" handmatig is gecorrigeerd door "niet" door te strepen en "in" erboven te schrijven, wat aangeeft dat kleine verschillen (zoals 5 cent) de algehele goedkeuring niet in de weg stonden. * **Bedragen:** De bedragen zijn voor 1943 aanzienlijk. Een omzet van ruim 200.000 gulden op de vismarkt duidt op een grote handelsactiviteit.

Administratieve lijst (salarislijst).

* **Administratieve systematiek:** De lijst is een overzicht van jaarinkomens van ambtenaren, gebaseerd op de "stamkaarten" (personeelskaarten). De bedragen variëren sterk, van f 56,32 (waarschijnlijk een deeltijdfunctie of aanstelling voor korte duur) tot f 6653,70 (S. Sieswerda, vermoedelijk een hoge functionaris). * **Annotaties:** * **Vinkjes ($\checkmark$):** Waarschijnlijk ter controle van de overboeking of verificatie tegen de stamkaart. * **De letter 'F':** Zoals onderaan vermeld, duidt dit op een inhouding voor de "inkoop pensioen tijdelijke diensttijd". Dit betekent dat de betreffende ambtenaar een deel van zijn salaris heeft afgestaan om eerdere tijdelijke jaren mee te laten tellen voor de pensioenopbouw. * **Accolades:** Bij Cobussen/Dogger en Victor lijken bedragen samengevoegd of gecorrigeerd te zijn. * **Correcties:** Bij P. Plakké en J.A. Victor zijn de bedragen doorgestreept en vervangen door nieuwe waarden, wat wijst op een actieve controle tijdens het opmaken van de lijst.

Administratieve salarislijst.

Dit document is een indringend voorbeeld van de Nederlandse bureaucratie onder Duitse bezetting. Terwijl het op het eerste gezicht een droge financiële lijst lijkt, onthullen de voetnoten de persoonlijke drama's en politieke keuzes van die tijd: * **Vervolging:** Voetnoot 4 toont de werking van de rassenwetten; een ambtenaar (R. Hooft) werd ontslagen vanwege een "gemengd huwelijk" (meestal een huwelijk tussen een niet-Jood en een Jood). * **Verzet/Repressie:** Voetnoot 7 vermeldt een ambtenaar (D.H.V. Schiermeier) wiens salaris stopte vanwege arrestatie door de *Sicherheitsdienst* (SD). * **Collaboratie:** Voetnoot 6 laat zien dat een werknemer (R. Poelstra) vrijwillig dienst nam bij de *Waffen S.S.*. * **Arbeidseinsatz:** Voetnoot 1 documenteert de gedwongen tewerkstelling in Duitsland. * **Bestuurlijke aanpassingen:** Voetnoten 8 en 9 verwijzen naar de "Gevolmachtigde voor Gross.bedrijven", wat duidt op de reorganisatie van de handel en distributie onder toezicht van de bezetter.

Document

* **Schrift:** Het document is geschreven in een verzorgd 20e-eeuws kantoorschrift. De namen en bedragen zijn zeer consistent genoteerd. Enkele letters, zoals de 'H', 'G' en 'V', vertonen de voor die tijd kenmerkende krullen. * **Structuur:** De lijst is globaal alfabetisch op achternaam geordend, hoewel er kleine afwijkingen zijn in de strikte volgorde. De bedragen zijn genoteerd in guldens (f.), waarbij herhalingstekens (") zijn gebruikt om de valuta-aanduiding niet telkens te hoeven herhalen. * **Inhoud:** Er worden 72 personen vermeld. De bedragen variëren sterk, van minder dan f. 500,- tot bijna f. 7000,-. De kleine superscript-cijfers (1 t/m 10) fungeren als voetnoten; het feit dat dezelfde nummers bij verschillende personen terugkomen, wijst op gestandaardiseerde administratieve aantekeningen (bijv. deeltijdwerk, ontslag gedurende het jaar, of specifieke toeslagen).

Ziektegeval-registratiekaart (COPIE)

Dit document is een administratieve doorslag (copie) van een ziektemelding van een Amsterdamse gemeenteambtenaar. De heer J.A.L. Jongbloed, geboren in 1907, was werkzaam als klerk-kassier bij de Vismarkt (onderdeel van de Dienst Marktwezen). Op 16 mei 1944 meldt hij zich voor de eerste keer dat jaar ziek. Opvallende details: * De kaart bevat gedetailleerde classificaties voor ambtenaren (IA-IA₁-IB), wat duidt op een strikte hiërarchie en loonstructuur (Salarisgroep IV). * Het adres, Middenweg 286 bovenhuis, situeert de betrokkene in de Watergraafsmeer. * De vermelding "G.A.R." (Gemeentelijke Arbeidsreserve) is niet ingevuld, wat bevestigt dat de betrokkene een vaste aanstelling had ("vasten en vollen dienst").

Personeelslijst / Indexkaart van de gemeente Amsterdam.

* **Administratieve wijzigingen:** De vele doorhalingen bij de adressen wijzen op een actieve administratie waarbij verhuizingen nauwgezet werden bijgehouden. * **Talen:** Het document illustreert de invloed van de bezetter op de Nederlandse bureaucratie. Nederlandse functietitels zijn handmatig voorzien van hun Duitse equivalenten (bijv. "controleur" wordt "Kontrolleur", "klerk" wordt "Assistent"). * **Symboliek:** Naast veel namen staan tekens zoals kruisjes (+) of vinkjes (/). Ook zijn er handgeschreven cijfers (1 t/m 5) toegevoegd bij een aantal namen. Deze tekens hebben waarschijnlijk te maken met de status van de betreffende persoon in het kader van de arbeidsinzet of vrijstellingen. * **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam, maar de registratienummers (A35-...) volgen geen strikte numerieke volgorde, wat suggereert dat dit een uittreksel is uit een groter register.

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven:] A. Müller M. de Boer [Daaronder, getypt:] vD/G. [Links, getypt:] 28/49/2 M. [Midden, handgeschreven:] Verzonden 15/5 [Rechts, getypt:] 12 Mei 1939. [Links, onderstreept:] Teruggave marktgeld aan L.J.Schmit-Jongbloed. [Rechts van het midden:] den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, <u>A l h i e r .</u>

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven ambtelijke notitie of conceptbrief. * **Datum:** 1 juni 1939 (1/6/39). * **Afzender:** Vermoedelijk een gemeentelijke instantie (referentie naar B.W.). * **Geadresseerde:** L.J. Schmit Jongbloed, Duinstraat 220. * **Kenmerken:** Bevat administratieve aantekeningen in rood potlood ("28/49/4") en een paraaf.

# TRANSCRIPTIE VP/HG. 28/49/4 M. 1 7 Juni 1939. den Heer L.J. Schmidt Jongbloed, Tuinstraat 220, Amsterdam-Centrum. Wijk 9. Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 19 April jl. bericht ik U, dat U bij besluit van Burgemeester en Wet- houders een restitutie van betaald marktgeld is verleend tot een bedrag van ƒ 7,95. Tegen overlegging van bijgaande qui- tantie, die door U voor voldaan moet z...

# TRANSCRIPTIE No 28 / 49 / 1 M. 1339 19/4 Den Heer Directeur v/h Marktwezen Alhier. Daar ondergeteekende L. J. Schmit Jongbloed wonende Tuinstraat 220 plaatshouder Nº 69 Lindengracht per 12 April 1939 voor deze plaats heeft bedankt, verzoekt hij U, beleefd daar hij per half jaar zijn plaats heeft betaald, het resteerende bedrag terug te mogen ontvangen. Hoogachtend L. J. Schmit Jongbl...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële brief/kennisgeving. * **Datum:** 7 juni 1939. * **Afzender:** Een niet nader genoemde "Directeur", waarschijnlijk van een gemeentelijke dienst (gezien de referentie naar "Burgemeester en Wethouders"). * **Geadresseerde:** De heer L.J. Schmidt Jongbloed, Tuinstraat 220, Amsterdam-Centrum, Wijk 9. * **Kenmerken:** Getypte tekst op blanco papi...