AI-Synthese 44

M. Schelvis was een marktkoopman met vaste standplaatsen op de Albert Cuypstraat en het Waterlooplein. In 1940 en 1941 had hij herhaaldelijk financiële problemen en werd hij als 'schuldenaar' geadministreerd door de Dienst Marktwezen. Op 13 juli 1940 verschuldigde hij marktgeld voor zijn standplaatsen. In 1941 bleef hij in de administratie van de kraamverhuurder figureren met openstaande posten voor kramenhuur en andere kosten.

Lotgevallen

1940 financiele problemen Geïdentificeerd als schuldenaar voor standplaatsen op Albert Cuypstraat en Waterlooplein. Verschuldigd in marktgeld op 13 juli 1940.
1941 financiele problemen Openstaande schulden bij de kraamverhuurder voor kramenhuur en andere kosten. Verschijnt in lijsten van marktkooplieden met openstaande posten.

Handel

onbekend Albert CuypstraatWaterlooplein
schuldenaarAlbert CuypstraatWaterloopleinDienst Marktwezen
Gebaseerd op 14 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-339 | Pagina 6 | 1940

Administratief financieel overzicht / lijst van schulden.

Dit document is een handgeschreven staat van schulden van zes personen die worden aangeduid als "kramenverhuurders". Dit waren ondernemers die kramen verhuurden op openbare markten. De lijst bevat twee kolommen met bedragen in guldens (f). De eerste kolom lijkt de oorspronkelijke schuld aan te geven, terwijl de tweede kolom ("vrije afrekening") mogelijk een eindafrekening of een herzien bedrag betreft. Het document is voorzien van een officieel dossiernummer en een datumstempel van 22 oktober 1940. Onderaan staat een korte instructie in een ander handschrift, ondertekend door een inspecteur ("Insp."), met de opdracht "ter verdere behandeling". Dit duidt op een routineuze ambtelijke afhandeling binnen een gemeentelijke of provinciale dienst.

Archief 745 | 745-339 | Pagina 36 | 1940

Administratieve lijst van schulden (financiële staat).

* **Inhoud:** Het document is een overzicht van openstaande posten van verschillende marktkraamhouders bij de gemeentelijke Dienst Marktwezen. De linker kolom met bedragen (voorafgegaan door de 'f' van gulden) betreft de actuele schuld, terwijl de rechter kolom de achterstand uit de vorige periode weergeeft. * **Controle:** De rode strepen achter de bedragen en de dubbele onderstreping bij J. Brand (de grootste schuldenaar op deze lijst) duiden op een boekhoudkundige controle of audit. * **Personen:** De namen op de lijst zijn significant. Namen als Abram, Gelder, Marcus en Schelvis wijzen op een sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in de ambulante handel van die tijd.

Archief 745 | 745-338 | Pagina 469 | 1940

Typschrift (mogelijk een doorslag) van een officiële aanmaning/lijst met openstaande posten.

Dit document is een administratieve lijst van marktkooplieden die op 13 juli 1940 marktgeld verschuldigd waren. De bedragen variëren van 0,39 tot 13,44 gulden. * **Annotaties:** De groene handgeschreven opmerkingen ('bet' voor betaald, 'niet' voor niet betaald) laten zien dat dit document actief werd gebruikt voor de boekhouding en opvolging. * **Adressen:** De adressen zijn typisch Amsterdams. Opvallend zijn de adressen in de Jodenbreestraat (St. Antoniesbreestr.) en Joden Houttuinen, wat erop wijst dat een deel van de genoemde personen uit de Joodse buurt afkomstig was. * **Ondertekening:** De handtekening is van M. Müller. In 1940 werd Max Müller, een NSB-lid, aangesteld als directeur van de Amsterdamse Marktdienst.

Archief 745 | 745-338 | Pagina 470 | 1940

Administratieve lijst met bijbehorende standaardbrief (concept of doorslag).

* **Inhoud:** Het document betreft een vordering van marktgeld. De lijst bovenaan identificeert zes marktkooplieden, hun adressen en het openstaande bedrag voor het plaatsen van kramen op 13 juli 1940. De tekst eronder is de standaardformulering van de aanmaning die naar deze personen is verstuurd. * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven notitie "Verzonden 20/7" duidt op de datum van uitgaande correspondentie. De handtekeningen rechtsboven zijn waarschijnlijk van de behandelend ambtenaren of controleurs. * **Topografie:** De genoemde adressen bevinden zich verspreid over Amsterdam, waaronder de Madurastraat (Indische Buurt), de Sint Antoniesbreestraat en Joden Houttuinen (toenmalige Joodse buurt), en de 1e Van der Helststraat (Pijp/Albert Cuypmarkt).

Archief 745 | 745-338 | Pagina 471 | 1940

Doorslag van een ambtelijke kennisgeving/aanmaning met een lijst van debiteuren.

* **Inhoud:** Het document is een verzamellijst van marktkooplieden die nog een bedrag verschuldigd zijn voor het plaatsen van kramen op 13 juli 1940. De tekst onderaan is een standaardbrief die waarschijnlijk naar elk van de genoemden individueel is verstuurd, waarbij het openstaande bedrag op de lege plek werd ingevuld. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke ambtelijke spelling met de 'y' in plaats van 'ij' (bijv. *My*, *myn*, *zyt*, *mogelyk*). * **Administratieve context:** De nummers aan de linkerzijde (bijv. 85/41/1) wijzen op een systematische dossiervorming of referentienummers voor de boekhouding. De handgeschreven notitie "Extra" suggereert dat deze posten buiten de reguliere inning vielen of een specifieke status hadden. * **Opmerkelijke details:** De spelling "Madurastrat" bevat een typefout (ontbrekende 'a'). Het bedrag voor M. v. Beetz is opvallend laag (39 cent), wat de nauwkeurigheid van de gemeentelijke administratie in die tijd onderstreept.

Archief 745 | 745-338 | Pagina 472 | 1940

Administratieve lijst met conceptbrieven betreffende openstaande marktgeld-schulden.

Dit document is een intern werkblad van een Amsterdamse gemeentelijke instantie, zeer waarschijnlijk het **Marktwezen**. Het dient als basis voor het versturen van aanmaningen aan marktkooplieden die hun staangeld (het recht voor het plaatsen van kramen) niet hebben betaald. Er worden twee categorieën schuldenaars onderscheiden: 1. **De 'normale' gevallen:** De eerste zes personen op de lijst hebben relatief kleine schulden. Voor hen is een korte, zakelijke standaardtekst opgesteld. 2. **L.M. Gerling:** De schuld van deze koopman is aanzienlijk hoger (f 26,17). Bovendien blijkt uit de conceptbrief dat hij eerdere oproepen om de zaak op kantoor te bespreken heeft genegeerd. De toon van zijn brief is dan ook veel strenger: er wordt gedreigd met het intrekken van zijn marktvergunning door Burgemeester en Wethouders (B. en W.). De rode nummers (05/41/1 t/m 7) zijn typische archiefkenmerken die later zijn toegevoegd om de personen in een specifiek dossier of systeem te registeren. ---

Archief 745 | 745-365 | Pagina 3 | 1941

Administratieve lijst van schulden, waarschijnlijk van een kraamkliniek of instelling voor maatschappelijk hulpbetoon.

Het document betreft een overzicht van openstaande bedragen van een tiental vrouwen ("kraamvrouwen"). De bedragen worden weergegeven in twee kolommen; de eerste kolom lijkt de oorspronkelijke schuld te zijn, terwijl de tweede kolom de stand na verrekening ("afrekening") of betaling weergeeft. De groene strepen en kleine paarse ronde stempeltjes duiden op een administratieve controle. Opvallend is de naam "M. Schelvis" en "S. Abram", namen die in Amsterdamse archieven vaak voorkomen in relatie tot de Joodse gemeenschap. Gezien het jaartal 1941 is dit document geproduceerd tijdens de Duitse bezetting van Nederland.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 5 | 1941

Handgeschreven administratieve lijst (financieel overzicht).

* **Inhoud:** Het document betreft een overzicht van openstaande schulden en saldi van diverse personen bij een "kraamverhuurder". Dit wijst op een marktcontext, waarbij kooplieden huur verschuldigd waren voor hun staanplaatsen. * **Namen:** De lijst bevat namen die veelvoorkomend waren in de Joodse gemeenschap van Amsterdam (zoals Abram, Cohen, Schelvis, Van Gelder). * **Financiën:** Er worden twee kolommen met bedragen getoond. De eerste kolom lijkt de actuele schuld of betaling te zijn, de tweede kolom refereert aan de "vorige afrekening". Bij sommige personen (Steen, Cohen) staat "te goed", wat impliceert dat zij meer hebben betaald dan de verschuldigde huur. De rode onderstrepingen lijken posten te markeren die extra aandacht behoeven of nog niet volledig zijn vereffend. * **Administratieve verwerking:** De stempels en de notitie "Opbergen 14-2-'41" duiden op een formele archivering binnen een organisatie of overheidsinstantie.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 7 | 1941

Financieel administratief overzicht (schuldenlijst).

Het document is een interne administratieve lijst van de overheid (vermoedelijk de Dienst Marktwezen van een grote gemeente zoals Amsterdam) die openstaande posten van marktkooplieden bijhoudt. * **Financiële gegevens:** De bedragen zijn in guldens (f). Er wordt een vergelijking gemaakt tussen de huidige schuld en een 'vorige afrekening'. De rode onderstrepingen en verticale potloodstrepen duiden op een actieve controle of afvinking door een administrateur. * **Procesgang:** Aanvankelijk geeft ambtenaar 'de Boer' op 11 februari het bevel tot 'Opbergen', wat impliceert dat de zaak administratief was afgehandeld of tijdelijk geparkeerd. Echter, op 18 februari 1941 verandert de status naar '† oproepen (spoed)'. Dit duidt op een escalatie: de personen op de lijst moeten zich dringend melden. * **Namen:** De namen 'M. Schelvis' en 'S. Schelvis' vallen op. Dit zijn typisch Joods-Amsterdamse namen uit de textiel- en markthandel.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 8 | 1941

Handgeschreven administratief overzicht (schuldenlijst).

Het document is een overzicht van openstaande posten voor "krankenverpleging" (ziekenzorg). De lijst bevat namen van debiteuren, de huidige schuld en in de rechterkolom eventuele bedragen van een vorige afrekening of tegoeden ("te goed"). Verschillende namen op de lijst (zoals Abram, Magnes, Cohen, Schelvis en Vos) zijn veelvoorkomend binnen de Joodse gemeenschap van Amsterdam in die tijd. De administratieve symbolen (F, ≠, +) duiden op actieve opvolging van de betalingen; de betekenis hiervan is onderaan het document expliciet vastgelegd. De rode onderstrepingen bij specifieke bedragen markeren waarschijnlijk posten die extra aandacht vereisten of getotaliseerd moesten worden. De notitie "Opbergen act." (acta) bevestigt dat de administratieve handeling op 18 februari 1941 als afgehandeld werd beschouwd.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 11 | 1941

Document

Het document betreft een financiële administratie van "kramersnummers". Dit is een term die verwijst naar marktkooplieden die een standplaatsnummer of vergunning huurden bij de gemeente, waarschijnlijk Amsterdam gezien de familienamen (zoals Schelvis). De lijst vergelijkt de huidige schuld (linker kolom) met de "schuld vorige afrekening" (rechter kolom). Er zijn verschillende administratieve handelingen zichtbaar: * De groene aantekening "**Insp.**" duidt op goedkeuring of inspectie door een inspecteur. * De diagonale tekst "**Opbergen de Heer**" is een instructie voor archivering, mogelijk gericht aan een specifieke ambtenaar of afdeling. * De paarse stempel van **11 MAART 1941** markeert de datum waarop het document officieel door de administratie is verwerkt.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 14 | 1941

Administratieve lijst van openstaande posten of schulden.

* **Inhoud:** Het document is een financiële overzichtslijst van marktkooplieden die huur verschuldigd waren voor hun kramen. De eerste kolom (groen onderstreept) toont de initiële schuld; de tweede kolom toont het bedrag na een "vrije afrekening" (mogelijk een minnelijke schikking of gedeeltelijke kwijtschelding). * **Annotaties:** De rode **X** bij J. Brand en de bijbehorende rode notitie onderaan wijzen op een specifieke casus die door een inspecteur moest worden afgehandeld. Bij L. Pikkers is sprake van een "tegoed", wat betekent dat deze persoon meer had betaald dan strikt noodzakelijk. * **Ambtelijke verwerking:** De opmerking "Opbergen" door de ambtenaar De Haan op 14 april 1941 markeert de afsluiting van dit administratieve proces voor het archief.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 16 | 1941

Administratieve lijst/kanttekening betreffende openstaande schulden.

Dit document is een debiteurenlijst van de gemeente Amsterdam (waarschijnlijk de afdeling Marktwezen). Het betreft "kramenverhuurders", wat in deze context kan slaan op marktkooplui die kramen huren of vergunninghouders die zelf kramen onderverhuren. De administratie is strikt: er wordt gedreigd met de zwaarste administratieve sanctie, namelijk het intrekken van de vergunning, indien schulden niet binnen drie dagen zijn voldaan. Specifieke aandacht gaat uit naar J. Brand, wiens dossier apart wordt aangestipt. De handgeschreven toevoegingen onderaan tonen aan dat de dreiging effect had; diverse personen hebben in de dagen na de sommatie (tussen 9 en 15 april) (deel)betalingen verricht.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 18 | 1941

Aanmaningslijst / Circulaire betreffende achterstallige marktgelden.

* **Inhoud:** Het document is een collectieve aanmaning gericht aan verschillende marktkooplieden die hun standplaatsgelden van 5 april 1941 nog niet hadden voldaan. De brief stelt een ultimatum van drie dagen, met het dreigement de marktvergunning in te trekken bij niet-betaling. * **Administratieve verwerking:** De handgeschreven aantekeningen rechts van de adressen tonen de opvolging door de administratie. Hieruit blijkt dat veel van de genoemde personen in de dagen na de brief (tussen 16 en 21 april) alsnog betalingen hebben verricht, soms per giro. * **Opvallende details:** De bedragen in de linker kolom lijken de oorspronkelijke schuld te zijn, terwijl de handgeschreven bedragen soms afwijken, wat kan duiden op boetes, verhogingen of deelbetalingen. De vinkjes suggereren dat de individuele brieven daadwerkelijk zijn verzonden.

Archieflijst-vermeldingen

Archief 745 | 745-339 | Pagina 6 | 1940

Administratief financieel overzicht / lijst van schulden.

#4 M. Schelvis
overzichtslijst gedrukt 68%

| M. Schelvis | . 1.11 | 1.02 |

Archief 745 | 745-365 | Pagina 4 | 1941

Administratieve lijst / Financieel overzicht.

#4 M. Schelvis
overzichtslijst handschrift onder 80% 68%

| M. Schelvis | 1.77 | v | 1.74 |

Koopliedenlijsten

Bron: 745-339.md | 1940

Onbekend

Bron: 745-339.md | 1940

Waterlooplein

Bron: 745-365.md | 1941

Onbekend — standplaats 1

1.74 Overig

Relevante Archieffragmenten

Archief 745 | 745-338 | Pagina 488 | 1940

# TRANSCRIPTIE 85/42/4 M *Extr.* [handgeschreven] G. 23 Juli 1940. den Heer S. Schelvis, Waterlooplein 56, Amsterdam-Centrum. Wyk 2. 26 Juli a.s.

Relevantie: 84%
Archief 745 | 745-365 | Pagina 150 | 1941

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift op een administratiekaart. * **Datum:** 25 juli 1941 (gebaseerd op stempel). * **Afzender:** E. Schelvis. * **Betreft:** Verzoek tot kwijtschelding van een schuld van fl. 1,80 na overlijden van de schuldenaar. * **Kenmerken:** Bevat administratieve stempels en handgeschreven dossiernummers.

Relevantie: 83% ** e. schelvis.
Archief 745 | 745-338 | Pagina 487 | 1940

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve brief of oproep. * **Datum:** 23 juli 1940. * **Taal:** Nederlands. * **Referentienummer:** 85/42/4 M. * **Geadresseerde:** De heer S. Schelvis, Amsterdam. * **Kenmerken:** Getypte tekst op grijs papier met handgeschreven kanttekeningen.

Relevantie: 83%
Archief 745 | 745-301 | Pagina 190 | 1939

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] *ter h. Müller* [?] [Handgeschreven, middenboven:] *extra* [Getypt:] DV. 85/115/3 M. Letter EW 6 December 1939. den Heer M. Schelvis, Foeliestraat 34 II, Amsterdam-C. Wijk 2. <u>Waarschuwing betaling kramengeld.</u> Zaterdag 9 December a.s.

Relevantie: 83% ** vermoedelijk een gemeentelijke instantie (marktwezen amsterdam), gezien de referentie naar "kramengeld".
Archief 745 | 745-300 | Pagina 337 | 1939

# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven, paars]: № 05/36/2M.1939 [Handgeschreven in blauw potlood over stempel]: Schrijven [Handgeschreven, rechtsboven]: S. Schelvis (Fr. Z.) [Handgeschreven, linkerzijde]: Zou op 14-3-39 gaan betalen. 15-3-39 de Haan [Handgeschreven, rechterzijde]: Op 7 Februari bij Directeur geweest - zie brief 85/n/1 7/2/39 [Handgeschreven, rechtsonder]: Insp. Behandelen s.v...

Relevantie: 83%