AI-Synthese 55

Maurits Agsteribbe (geb. 1903) was een fruitkoopman op de Waterloopleinmarkt. In 1939 aangehouden wegens kruimeldiefstal. In 1942 moest hij zijn standplaats op de Centrale Markthallen beëindigen, waarschijnlijk door arisering. Overleed in maart 1943.

Lotgevallen

1939 boete Aangehouden wegens kruimeldiefstal
1942 arisering Standplaats op Centrale Markthallen beëindigd op Centrale Markthallen

Relaties

Meyer Mok en Co (zakenpartner)

Handel

fruit WaterloopleinmarktCentrale Markthallen
fruitariseringdiefstalCentrale Markthallen
Gebaseerd op 57 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-301 | Pagina 26 | 1939

Briefkaart (adreszijde).

Dit document is de voorzijde van een zakelijke briefkaart gericht aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De afzender, J. Brand, woonde aan de Prinsengracht 28-III. De kaart bevat belangrijke administratieve sporen: 1. **De paarse nummering:** "№ 85/55 / M. 1939" duidt op een archief- of dossiernummer van de betreffende gemeentelijke dienst (de 'M' staat waarschijnlijk voor Marktwezen). 2. **Annotatie:** De opmerking "met th. uittreksel" suggereert dat er een (theoretisch of thans?) uittreksel uit het bevolkingsregister of een ander officieel bewijsstuk bij de correspondentie was gevoegd. 3. **Locatie:** De Jan van Galenstraat 14 was het adres van de Centrale Markthallen in Amsterdam, die in 1934 werden geopend.

Archief 745 | 745-301 | Pagina 27 | 1939

Handgeschreven brief / verzoekschrift.

* **Inhoud:** De schrijver, J. Brand, verzoekt om uitstel van betaling. De reden die wordt opgegeven is dat er die week niets verdiend is. Brand vraagt tevens of het voortaan mogelijk is om standaard op maandag te komen betalen, omdat dit financieel beter uitkomt ("niet anders voor elkaar kan brengen"). * **Toon:** De brief is beleefd en formeel, maar getuigt van een precaire financiële situatie. Het taalgebruik is typisch voor een sociaal-economisch zwakkere burger die zich tot een autoriteit richt. * **Handschrift:** Een duidelijk, rechtopstaand cursief handschrift. Er zijn enkele inktvlekken aan de linkerzijde van het papier. * **Spelling:** Gebruik van de oude spelling (bijv. "heele", "Teeken", "word" zonder t).

Archief 745 | 745-301 | Pagina 29 | 1939

Administratief financieel overzicht (Grootboekkaart of schuldregister).

* **Financiële Logica:** Het document toont een wekelijkse opbouw van schuld (gemiddeld tussen de ƒ 4,00 en ƒ 5,00 per week) en periodieke betalingen. De beginschuld op 1 januari bedroeg ƒ 11,54. * **Berekening:** * Totaal opgebouwde schuld: ƒ 91,20 (hoewel de individuele optelling licht kan afwijken door handschriftinterpretatie, is dit het genoteerde totaal). * Totaal betalingen: ƒ 59,80. * Resterende schuld: 91,20 - 59,80 = **ƒ 31,40**, zoals genoteerd onderaan de pagina. * **Handschrift:** Gebruik van de tilde (~) achter bedragen zoals 8.~ en 10.~ duidt op ronde bedragen (8,00 en 10,00). Het handschrift is een zakelijk cursief uit de jaren '30.

Archief 745 | 745-301 | Pagina 194 | 1939

Document

* **Inhoud**: Het document betreft een rekenkundige optelling van 55 afzonderlijke posten. De meeste bedragen liggen tussen de 4,00 en 6,00 eenheden, wat wijst op een reeks gelijksoortige transacties of metingen. * **Betekenis koptekst**: De tekst "1 Dec's R. - to Nov's" verwijst waarschijnlijk naar een boekhoudkundige periode (bijv. "1 December's Register to November's"). De naam "J. Brand" identificeert de verantwoordelijke persoon of de betreffende rekeninghouder. * **Techniek**: De getallen zijn geproduceerd met een mechanische optelmachine. De symbolen $\Delta$* (tussenstotaal/totaal) en ..* (eindtotaal/register gewist) zijn karakteristiek voor de werking van dergelijke apparaten uit de midden-20e eeuw. De drie kleine getallen aan de voet van de lijst (,66, ,18 en ,27) lijken correcties of laatste toevoegingen voordat het eindtotaal werd getrokken.

Archief 745 | 745-301 | Pagina 195 | 1939

Administratief bijblad of geleideformulier van het Ministerie van Algemene Zaken (waarschijnlijk Nederlands-Indië).

Het document fungeert als een bewijsstuk of verzamelstaat voor een financiële afwikkeling. Uit de tekst blijkt dat een zekere **J. Brand** over een specifiek jaar (december 1938 tot december 1939) belast is voor een bedrag van **260,50 gulden**. De structuur van het document duidt op een ambtelijke workflow: 1. Het document is geregistreerd onder nummer 85/116/1. 2. Het is op 12 december 1939 doorgezonden naar een volgende afdeling of functionaris. 3. De aantekening in rood rechtsonder suggereert een ontvangstbevestiging of archivering in een vervolgmap (85/116/2 M) op 14 december 1939.

Archief 745 | 745-301 | Pagina 196 | 1939

Getypte zakelijke brief met handgeschreven kanttekeningen.

De brief is een formele ambtelijke mededeling waarin informatie wordt verstrekt over de financiële verplichtingen van een individuele burger aan de gemeente. De Inspecteur van de belastingen heeft navraag gedaan naar de kosten die de heer J. Brand, een marktkoopman woonachtig in de Jordaan (Lindengracht 25), heeft gemaakt voor zijn marktplaatsen. De directeur bevestigt dat Brand over het afgelopen jaar een bedrag van f 260,58 aan "standplaatsgeld" verschuldigd was. Deze informatie was voor de belastinginspectie essentieel om de bedrijfslasten en daarmee de belastbare winst (of omzet) van de betrokkene te kunnen verifiëren.

Archief 745 | 745-301 | Pagina 197 | 1939

Document

Deze brief dient als formele beantwoording van een informatieverzoek van de belastinginspectie aan een gemeentelijke directeur in Amsterdam. De kern van het bericht is de bevestiging dat een zekere J. Brand, woonachtig aan de Lindengracht 25 te Amsterdam, over de periode van een jaar (december 1938 - december 1939) een aanzienlijk bedrag van 260,58 gulden aan standplaatsgeld voor marktkramen verschuldigd was. De Lindengracht is een bekende marktlocatie in de Amsterdamse Jordaan, wat de aard van de schuld verklaart. De uitwisseling van deze gegevens tussen de gemeente (die de marktgelden int) en de nationale belastingdienst (afdeling Omzetbelastingen) suggereert een controle op de bedrijfsactiviteiten of inkomsten van de heer Brand voor de berekening van zijn omzetbelasting.

Archief 745 | 745-301 | Pagina 198 | 1939

Doorslag van een officiële brief (ambtelijke correspondentie).

Deze brief dient als een officiële mededeling van een gemeentelijke autoriteit aan de rijksinspectie van de belastingen. Het doel is het verstrekken van financiële informatie over een specifieke burger, J. Brand, woonachtig aan de Lindengracht 25 in Amsterdam. De kern van de zaak is een openstaande schuld van ƒ 260,58 aan "standplaatsgeld". Dit bedrag was verschuldigd voor het exploiteren van marktkramen op de openbare weg gedurende een volledig jaar (eind 1938 tot eind 1939). De Lindengracht in de Jordaan is historisch gezien een bekende marktlocatie. De brief is een reactie op een informatieverzoek van de Inspecteur der Invoerrechten en Accijnzen, specifiek de afdeling Omzetbelastingen. De belastingdienst gebruikte dergelijke gegevens waarschijnlijk om de bedrijfsactiviteiten en de verschuldigde omzetbelasting van de betreffende marktkoopman te controleren of vast te stellen.

Archief 745 | 745-301 | Pagina 202 | 1939

Handgeschreven ambtelijke notitie of memorandum.

De tekst is een korte, zakelijke weergave van een disciplinaire of financiële kwestie. De heer J. Brand is door een inspecteur ontboden. In plaats van zelf te verschijnen of het volledige bedrag te betalen, stuurde hij op 2 december een knecht met 5 gulden (f 5.-). Er werd een afspraak gemaakt dat het restant (f 6.-) voor zaterdag 9 december gestuurd zou worden, maar dit is niet gebeurd. De schrijver concludeert dat Brand zich niet aan afspraken houdt en adviseert om nu verdere maatregelen te nemen. Het gebruik van "m.i." (mijns inziens) duidt op een intern advies.

Archief 745 | 745-300 | Pagina 218 | 1939

Document

De brief is een formele en dringende oproep aan de heer D. Ton om zich te melden bij de directeur. De reden voor dit gesprek is de betaling van het "kramengeld". Kramengeld was de vergoeding die marktkooplieden verschuldigd waren aan de gemeente voor het huren van een standplaats op de openbare markt. Het feit dat er bovenaan de brief vier andere namen en adressen staan (S. Schelvis, L.M. Geerling, J. Brand en F. Wayeret), wijst erop dat dit een standaardbrief was die naar meerdere personen met een betalingsachterstand werd gestuurd. De handgeschreven notitie "verzonden 26/1" bevestigt dat de brief de dag na de type-datum is gepost. De schrijfstijl ("te mynen kantore") is kenmerkend voor de ambtelijke taal van voor de oorlog.

Archief 745 | 745-300 | Pagina 219 | 1939

Getypte brief/oproeping op briefpapier.

Deze brief is een zakelijke en dringende oproep van een directeur aan een marktkoopman (de heer D. Ton) om op het kantoor te verschijnen. De aanleiding is een probleem met de betaling van het "kramengeld" (staangeld voor een marktkraam). De toon is formeel en gebiedend ("verzoek ik U... te komen"). Het document bevat een lijst met vier andere namen en adressen linksboven, wat aangeeft dat deze personen een gelijkaardige brief hebben ontvangen. De adressen (Waterlooplein, Albert Cuypstraat, 1e Van der Helststraat) zijn bekende locaties van Amsterdamse markten, wat de veronderstelling bevestigt dat het hier om marktkooplieden gaat. De spelling is conform de toenmalige standaard (bijv. "mynen", "Wyk").

Archief 745 | 745-300 | Pagina 313 | 1939

Officiële sommatie / zakelijke brief.

* **Toon en taalgebruik:** De brief is formeel en dreigend van toon. Er wordt gebruikgemaakt van ambtelijk taalgebruik uit de vroege 20e eeuw (bijvoorbeeld: "te mijnen kantore", "zoudt voldoen"). * **Kern van de zaak:** De heer Brand is een kramenexploitant die verzuimt het verschuldigde standplaatsgeld aan de gemeente/marktinstantie te betalen. Ondanks eerdere waarschuwingen is de betaling uitgebleven. * **Ultimatum:** De geadresseerde wordt ontboden op het kantoor aan de Jan van Galenstraat. Indien hij niet verschijnt, volgt een direct verbod op het plaatsen van zijn kramen op de markten. * **Economische druk:** De schrijver zet extra druk op de heer Brand door te wijzen op het feit dat zijn klanten (de marktkooplieden die bij hem huren) de dupe zullen worden en naar een concurrent zullen overstappen.

Archief 745 | 745-300 | Pagina 314 | 1939

Officiële oproeping/sommatie.

* **Kernboodschap:** De heer J. Brand heeft een aanzienlijke achterstand in het betalen van standplaatsgeld voor zijn marktkramen. Hij wordt gesommeerd om op kantoor te verschijnen om dit op te lossen. * **Sanctie:** Als hij niet verschijnt, worden zijn kramen per direct van de Amsterdamse markten verbannen. Dit is een zware economische sanctie, aangezien hij kramen verhuurt aan andere marktlui ("Uw huurders"). * **Handgeschreven toevoeging:** De notitie onderaan is zeer relevant. Het lijkt een verslag van de afloop van het gesprek op 3 of 6 maart. Er is een betalingsregeling getroffen: Brand betaalt op 6 maart 10 gulden, en daarna wekelijks op dinsdag 10 gulden tot de schuld is voldaan. De opmerking "heeft afspr. dezelve" (of vergelijkbaar) bevestigt dat de afspraak is bekrachtigd. * **Taalgebruik:** Formeel en dwingend ("verwacht ik U", "mijnen kantore"), typisch voor overheidscommunicatie in het interbellum.

Archief 745 | 745-300 | Pagina 359 | 1939

Adreszijde van een briefkaart.

Dit document is de adreszijde van een correspondentie gericht aan de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam. De belangrijkste kenmerken zijn: * **Archivering:** Het paarse stempel linksboven (“№ 85/41/3.M. 1939”) duidt op de administratieve verwerking door de ontvangende instantie. De 'M' in het kenmerk verwijst waarschijnlijk naar 'Marktwezen'. De handgeschreven notitie “27/3” is vermoedelijk de datum van ontvangst of behandeling (27 maart). * **Locatie:** De Jan van Galenstraat was sinds 1934 de locatie van de Centrale Markthallen. De directie van de gemeentelijke dienst was aldaar gevestigd. * **Postale details:** De postzegel is een standaard emissie van 3 cent voor lokaal of nationaal briefkaartverkeer. Het poststempel van Amsterdam C.S. geeft de tijd aan als “9-10 V” (Voormiddag), wat duidt op een vroege sortering. * **Publieksvoorlichting:** Het slogan-stempel over bos- en heidebranden was een initiatief van de PTT in de jaren '30 om het publiek bewust te maken van natuurbranden, een vroege vorm van overheidscampagnes via de post.

Archief 745 | 745-301 | Pagina 405 | 1939

Getypte officiële kennisgeving/waarschuwing (waarschijnlijk een doorslag of archiefkopie).

* **Afzender:** Hoogstwaarschijnlijk een gemeentelijke instantie in Amsterdam, belast met het Marktwezen. De afkorting "HG." zou kunnen staan voor een specifieke afdeling (bijv. Hoofdbureau van Politie of een gemeentelijke dienst), maar dit is zonder nadere context niet met zekerheid te zeggen. * **Ontvanger:** De heer J. Brand, woonachtig of gevestigd aan de Prinsengracht 28 in Amsterdam. Gezien het onderwerp was hij waarschijnlijk een marktkoopman. * **Inhoud:** Het document is een formele waarschuwing voor de betaling van "kramengeld". Dit is de staangeldvergoeding die marktkooplieden aan de gemeente moeten betalen voor hun plek op de markt. * **Deadline:** De uiterste betaaldatum wordt nadrukkelijk vermeld: aanstaande vrijdag, 1 september [1939]. * **Administratieve details:** De aanduiding "Wijk 9" verwijst naar de administratieve of marktindeling van de stad. Het woord "extra" suggereert dat dit een spoedeisende of aanvullende aanmaning is.

Archief 745 | 745-301 | Pagina 417 | 1939

Getypt bericht/waarschuwing (doorslag of kopie).

Dit document is een officiële waarschuwing gericht aan de heer J. Brand betreffende de betaling van "kramengeld". Kramengeld is de belasting of vergoeding die marktkooplieden aan de gemeente moeten betalen voor het gebruik van een standplaats op een openbare markt. * **Administratieve details:** De code "85/92/4 M." en de vermelding "Letter: M" wijzen waarschijnlijk op het archiefsysteem van de betreffende gemeentelijke dienst, mogelijk de afdeling Marktwezen (vandaar de 'M'). * **Wijk:** De aanduiding "Wijk 9" lokaliseert de betreffende marktplaats of het administratieve gebied binnen Amsterdam. * **Deadline:** Er wordt een specifieke deadline genoemd: maandag 18 september (aanstaande), slechts vier dagen na de dagtekening van de brief. Dit duidt op een spoedeisende herinnering. * **Aantekeningen:** De handgeschreven notitie "1 ex. Mr. Müller" suggereert dat een kopie van dit document is doorgeleid naar een specifiek persoon binnen de administratie. De term "extra" kan wijzen op een extra oproep of een speciaal dossier.

Archief 745 | 745-339 | Pagina 1 | 1940

Administratieve lijst van schulden.

* **Inhoud:** Het document betreft een overzicht van openstaande posten van personen die kramen verhuurden op markten. De lijst vermeldt de namen, de totale schuld en eventuele deelbetalingen die eind september en begin oktober 1940 zijn gedaan. * **Administratieve tekens:** De namen 'P. Bosman' en 'H.H. Rugerath' zijn doorgehaald, wat er waarschijnlijk op duidt dat deze schulden zijn voldaan of kwijtgescholden. De dubbele rode onderstrepingen bij 'Brand' en 'Kleijman' duiden mogelijk op aanzienlijke bedragen of prioriteit bij de invordering. * **Verwerking:** Het document is op 1 oktober 1940 gestempeld bij binnenkomst of verwerking en op 4 oktober voorzien van een instructie "Ter behandeling" door een inspecteur ("Insp."). De notitie "Opbergen de Wolf" suggereert de archivering door een specifieke ambtenaar of in een specifiek dossier.

Archief 745 | 745-339 | Pagina 4 | 1940

Administratief financieel overzicht (schuldenlijst).

Dit document is een wekelijks overzicht van achterstallige betalingen aan een kramenverhuurder, waarschijnlijk in de context van de Amsterdamse markten. * **Structuur:** De lijst vergelijkt de schuld per 5 oktober met die van de week daarvoor. Hieruit is op te maken wie zijn schuld heeft ingelopen (zoals J. Brand en L. Schellvis) en wiens schuld is opgelopen (zoals G. Weyers en A. Jansen). * **Markeringen:** De rode onderstrepingen bij de eerste drie namen duiden waarschijnlijk op een prioritering voor incasso of een specifieke administratieve status van deze debiteuren. * **Administratie:** De term 'opbergen' en de paraaf 'Insp.' (Inspecteur) wijzen op een voltooid proces van controle en archivering door een gemeentelijke instantie. De letter 'M' in het ronde stempel en in het referentienummer staat vrijwel zeker voor 'Marktwezen'.

Archief 745 | 745-339 | Pagina 6 | 1940

Administratief financieel overzicht / lijst van schulden.

Dit document is een handgeschreven staat van schulden van zes personen die worden aangeduid als "kramenverhuurders". Dit waren ondernemers die kramen verhuurden op openbare markten. De lijst bevat twee kolommen met bedragen in guldens (f). De eerste kolom lijkt de oorspronkelijke schuld aan te geven, terwijl de tweede kolom ("vrije afrekening") mogelijk een eindafrekening of een herzien bedrag betreft. Het document is voorzien van een officieel dossiernummer en een datumstempel van 22 oktober 1940. Onderaan staat een korte instructie in een ander handschrift, ondertekend door een inspecteur ("Insp."), met de opdracht "ter verdere behandeling". Dit duidt op een routineuze ambtelijke afhandeling binnen een gemeentelijke of provinciale dienst.

Archief 745 | 745-339 | Pagina 21 | 1940

Administratieve notitie / Schuldenoverzicht.

Dit document betreft een overzicht van achterstallige betalingen van drie specifieke marktkooplieden of kramenverhuurders (Abram, Waijers en Brand) aan het begin van de Duitse bezetting in Nederland. * **L. Abram:** Heeft zijn relatief kleine schuld op 4 november 1940 voldaan. * **G. Waijers (in de tekst "Waijert"):** Is door een ambtenaar "ernstig onderhouden" (streng toegesproken) en heeft beterschap beloofd. * **J. Brand:** Heeft de grootste schuld. De toon jegens hem is dwingender: de marktopzichter (Wolff) heeft hem een ultimatum gesteld. Indien hij niet betaalt, verliest hij het recht om zijn kramen te plaatsen. De opeenvolging van data (26 okt, 29 okt, 4 nov, 5 nov en 7 nov) laat zien dat dit een lopend dossier was waarbij de bureaucratie de vorderingen nauwgezet opvolgde.

Archief 745 | 745-339 | Pagina 23 | 1940

Administratief overzicht / Schuldenlijst.

* **Inhoud:** Het document betreft een overzicht van openstaande schulden van diverse marktkooplieden voor de huur van marktkramen. Er worden twee kolommen met bedragen (in guldens) gehanteerd: de actuele schuld en een bedrag van de 'vorige afrekening'. * **Administratieve verwerking:** De rode onderstrepingen bij de namen J. Brand en S. Glijman wijzen op een bijzonderheid, waarschijnlijk een relatief hoge schuld die extra aandacht behoefde. Het document is op 12 november ontvangen of verwerkt en op 27 november 1940 definitief gearchiveerd ("Opbergen"). * **Taal en valuta:** Het document is gesteld in het Nederlands. Bedragen zijn genoteerd met punten en komma's als scheidingstekens, waarbij '5.5½' duidt op 5 gulden en 50,5 cent (de halve cent was destijds een gangbare munteenheid).

Archief 745 | 745-339 | Pagina 31 | 1940

Administratieve notitie / incassolijst.

Het document is een overzicht van achterstallige betalingen voor zorg in een kraaminrichting. Opvallend is de harde toon onderaan het document. De ambtenaar (De Haer) adviseert de directeur om de heer J. Brand persoonlijk te ontbieden. Omdat eerdere betalingsregelingen zijn geschonden, wordt gedreigd met het intrekken van een vergunning via het college van Burgemeester en Wethouders (B&W). Dit wijst erop dat de heer Brand waarschijnlijk een ondernemer was die afhankelijk was van een gemeentelijke vergunning (bijvoorbeeld voor een marktkraam of winkel), en dat de gemeente deze machtspositie gebruikte om private schulden (ziekenhuiskosten) te innen. De namen op de lijst (Abram, Mayence, Gleysman, Schelvis) duiden op een aanzienlijk aantal Joodse inwoners onder de schuldenaars. Dit is relevant gezien de datum van het document.

Archief 745 | 745-339 | Pagina 32 | 1940

Ambtelijke brief (doorslag) met handgeschreven kanttekeningen.

* **Doel van het document:** De getypte brief is een officiële sommatie aan de heer J. Brand om te verschijnen op kantoor voor een gesprek. Uit de handgeschreven toevoeging onderaan blijkt dat dit een uiterste poging was om een betalingsregeling te treffen vanwege eerdere wanbetaling. * **Handgeschreven toevoegingen:** Deze zijn cruciaal voor het begrip van de zaak. Ze tonen de administratieve afhandeling nadat de heer Brand niet is komen opdagen op de gevraagde datum (18 december). Het dossiernummer is aangepast (van /2 naar /3) en er is een instructie om stukken van ene P.M. Geerling bij te voegen. * **Status van de zaak:** De laatste zin ("geen gevolg gegeven") suggereert dat de ambtelijke procedure nu waarschijnlijk zal escaleren naar strengere maatregelen (bijv. beslaglegging of rechtszaak), aangezien de "laatste maal" om een regeling te treffen is verstreken.

Archief 745 | 745-339 | Pagina 33 | 1940

Officiële oproepbrief (doorslag).

Dit document is een formele sommatie of oproep aan een burger om zich de volgende ochtend te melden bij een overheidsinstantie. De brief is kort en bevat geen specifieke reden voor de oproep, wat kenmerkend is voor de zakelijke, autoritaire communicatiestijl van die tijd. Het gebruik van doorslagpapier (herkenbaar aan de textuur en de paarsige inkt van het typelint) wijst erop dat dit een kopie is voor het archief van de verzendende instantie. De handgeschreven notitie "*extra*" duidt mogelijk op een bijzondere status van de oproep of het bijbehorende dossier. Het adres Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam was de locatie van de Centrale Markthallen, maar huisvestte tijdens de bezettingsjaren ook diverse administratieve afdelingen van de gemeente en arbeidsbureaus.

Archief 745 | 745-339 | Pagina 36 | 1940

Administratieve lijst van schulden (financiële staat).

* **Inhoud:** Het document is een overzicht van openstaande posten van verschillende marktkraamhouders bij de gemeentelijke Dienst Marktwezen. De linker kolom met bedragen (voorafgegaan door de 'f' van gulden) betreft de actuele schuld, terwijl de rechter kolom de achterstand uit de vorige periode weergeeft. * **Controle:** De rode strepen achter de bedragen en de dubbele onderstreping bij J. Brand (de grootste schuldenaar op deze lijst) duiden op een boekhoudkundige controle of audit. * **Personen:** De namen op de lijst zijn significant. Namen als Abram, Gelder, Marcus en Schelvis wijzen op een sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in de ambulante handel van die tijd.

Archief 745 | 745-338 | Pagina 258 | 1940

Officieel schrijven/kennisgeving (getypt met handgeschreven aantekeningen).

Dit document is een formele kennisgeving aan de heer J. Brand betreffende de uitbetaling van "kramengeld". Hoewel het woord "waarschuwing" tegenwoordig vaak een negatieve bijklank heeft (als een berisping), werd het in deze context gebruikt als een 'aankondiging' of 'kennisgeving'. De heer Brand woonde in de Jordaan (1e Anjeliersdwarsstraat), een buurt die in 1940 gekenmerkt werd door een arbeidersbevolking. De code "Wijk 9" was de toenmalige administratieve indeling van dit stadsdeel. De vermelding "20 Januari a.s." (aanstaande) onderaan het document geeft de datum aan waarop de betaling verwacht kon worden of plaats zou vinden. De handgeschreven notitie "extra" kan erop duiden dat dit een aanvullende betaling betrof buiten de reguliere termijnen om.

Archief 745 | 745-338 | Pagina 271 | 1940

Administratieve lijst of registerblad.

Het document betreft een administratieve opsomming van zes personen. De afkorting "af" voor de namen kan in deze context staan voor "afgegeven", "afkomstig van" of mogelijk "afschrift". Rechts van de lijst staat de aantekening "f 1.- betaald.", wat erop wijst dat er voor de betreffende handelingen (waarschijnlijk één gulden per persoon) is betaald. Opmerkelijk is dat regel 3 (M.F.M. Friedhoff) volledig is doorgehaald, wat kan duiden op een annulering of een afwijkende afhandeling van deze specifieke post. De rode diagonale streep onderaan functioneert als een afsluiting van deze specifieke lijst of reeks boekingen. De code "05/6/1" in de linkerbovenhoek is vermoedelijk een dossiernummer of een datumreferentie (bijv. 5 juni, eerste blad). De letter "M" kan verwijzen naar een specifieke categorie of de beginletter van een register.

Archief 745 | 745-338 | Pagina 275 | 1940

Handgeschreven notitie of adresstrook.

* **Inhoud:** De tekst begint met "In afwachting", een gebruikelijke Nederlandse briefafsluiting (vaak gevolgd door "verblijf ik" of "uw antwoord tegemoet ziende"). Hieronder volgen een naam en een adres. * **Adresgegevens:** Het adres is de Eerste Anjeliersdwarsstraat nummer 7, tweede verdieping (aangeduid met de Romeinse II). De letter "C" onder de plaatsnaam Amsterdam staat waarschijnlijk voor de wijk- of postdistrict-aanduiding 'Centrum'. * **Markeringen:** De rode markering onderaan lijkt een archivistische letter 'A' of een paraaf, wat duidt op verwerking of sortering in een administratief proces.

Archief 745 | 745-338 | Pagina 278 | 1940

Getypte brief (typoscript) met handgeschreven kanttekeningen.

* **Taalgebruik:** De brief is gesteld in formeel, ambtelijk Nederlands ("Hiermede verzoek ik U", "te mijnen kantore"). De spelling is conform de toenmalige norm (bijv. "Februari" met hoofdletter). * **Inhoud:** Het betreft een officiële oproep aan de heer J. Brand om op maandag 19 februari 1940 te verschijnen op het kantoor van de directeur aan de Jan van Galenstraat 14. De reden voor de oproep wordt niet expliciet vermeld, wat gebruikelijk was voor administratieve oproepen van die tijd. * **Adressering:** De ontvanger woonde in de Jordaan (1e Anjeliersdwarsstraat), destijds aangeduid als Wijk 9. Het kantoor van de directeur was gevestigd in Amsterdam-West. * **Administratieve sporen:** De aantekening "ter. hr. Müller" suggereert dat het document bestemd was voor of behandeld werd door een specifieke ambtenaar. De handgeschreven tekst "Verzonden 17/2-1940" diende als interne bevestiging van de verzenddatum, samenvallend met de dag van dagtekening.

Archief 745 | 745-338 | Pagina 279 | 1940

Getypte brief (mogelijk een doorslag).

Deze korte, zakelijke brief is een formele oproep aan de heer J. Brand om op gesprek te komen bij een niet nader genoemde instantie aan de Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam. De toon is direct en gebiedend ("verzoek ik U... te willen komen"), wat wijst op een officiële of overheidsgerelateerde instantie. De brief is gedateerd op 17 februari 1940, een zaterdag, en de afspraak is voor de daaropvolgende maandag, wat duidt op een zekere mate van spoed. De handgeschreven notitie "extra" onderstreept dit vermoeden van urgentie. Het document vertoont de kenmerken van een administratieve doorslag, gebruikt voor archivering. De vermelding "Wijk 9" bij het adres van de ontvanger was destijds een gebruikelijke manier om Amsterdamse buurten (in dit geval de Jordaan) administratief in te delen.

Archief 745 | 745-338 | Pagina 447 | 1940

Administratieve notitie betreffende een schuldenlast.

Het document is een verslag van een inspecteur (Insp.) over de afbetaling van een schuld door een zekere J. Brand. Hoewel de betrokkene wekelijks een bedrag van 5,50 gulden betaalt, merkt de inspecteur op dat de totale schuld hierdoor nauwelijks afneemt (slechts met 19 cent ten opzichte van de vorige periode). Er wordt geadviseerd om het wekelijkse bedrag te verhogen. Op de notitie zijn twee reacties geplaatst: 1. Een dringende instructie van 1 mei 1940 om "iets krachtigs" te ondernemen tegen de trage afbetaling. 2. Een latere notitie van 21 mei 1940 waarin staat dat de zaak is afgehandeld ("afg.") met een zekere Mevrouw Muller en dat er een nieuw overzicht van de betalingsachterstanden zal worden opgesteld.

Archief 745 | 745-338 | Pagina 451 | 1940

Administratieve lijst van openstaande schulden voor marktkramen.

* **Administratieve Functie:** Dit document dient als een controlelijst voor de marktmeester of een inspecteur van gemeentelijke belastingen om openstaande pachten van marktkramen te innen. De letters in de marge (B, JZ, C2, A2, etc.) verwijzen waarschijnlijk naar specifieke marktsectoren of standplaatscodes. * **Financiële Status:** De termen "betaald", "in orde" en "om storken" (mogelijk een verbastering van 'omstoten' of een specifieke term voor overboeking/kwijtschelding) geven de status van de schuld aan. Veel posten zijn doorgehaald, wat suggereert dat de administratie actueel werd bijgehouden en schulden werden vereffend. * **Geografie:** De genoemde adressen (Joden Houttuinen, Waterlooplein, Lindengracht) plaatsen deze marktactiviteiten in het hart van Amsterdam, met name in de Joodse buurt en de Jordaan. * **Continuïteit:** Ondanks de recente Duitse inval (10-14 mei 1940) en de capitulatie, bleven de dagelijkse gemeentelijke bureaucratie en de inning van marktgelden gewoon doorgaan.

Archief 745 | 745-338 | Pagina 452 | 1940

Administratieve lijst van openstaande schulden (vorderingen).

Het document betreft een ambtelijk overzicht van achterstallige betalingen van marktkooplieden of "kramenverhuurders" in Amsterdam. De lijst is opgesteld kort na de Duitse inval in Nederland. De administratie hanteert een strikt overzicht met codes (zoals TX, JX), namen van de schuldenaren, hun adressen en de exacte bedragen in guldens. Opvallend is de gedetailleerde toelichting bij de heer M.J. Brand. Hoewel hij wekelijks een klein bedrag afbetaalt, is dit onvoldoende om de lopende belastingen te dekken, waardoor zijn schuld feitelijk toeneemt. Dit leidt tot de instructie onderaan het document om zijn vergunning in te trekken. Veel andere posten zijn gemarkeerd met een 'x' of doorgehaald, wat duidt op betaling of afhandeling na de opmaak van de lijst.

Archief 745 | 745-338 | Pagina 453 | 1940

Administratief overzicht van achterstallige betalingen (schuldenlijst).

* **Inhoud:** Het document betreft een sommatie of intern memo over marktkooplieden ("vergunninghouders") van de Amsterdamse Centrale Markt die hun staangeld (kraamgeld) niet hebben betaald. De lijst bevat namen, adressen en de exacte schuldbedragen in guldens. * **Opvallende posten:** De hoogste schulden staan op naam van J. Brand (f 26,64) en L.M. Geerling (f 26,24). Dit verklaart de specifieke vermelding van deze twee namen in de kanttekening rechtsboven. * **Bureaucratische afhandeling:** De verschillende kleuren inkt en stempels tonen de weg die het document door de administratie heeft afgelegd. De groene tekst van 20 juni is een ambtelijk advies (waarschijnlijk van een controleur of administrateur 'JHD'), waarop de notitie van 24 juni reageert met een concreet besluit: betalen of de vergunning wordt ingetrokken. * **Status van betaling:** De rode lijn door de naam van J. Gleysman suggereert dat deze persoon in de tussentijd heeft betaald of dat de schuld is verrekend.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 2 | 1941

Handgeschreven administratieve lijst op roze papier.

* **Inhoud:** Het document betreft een overzicht van openstaande posten ("Schuld") per begin 1941. De kolomstructuur toont een oorspronkelijk bedrag, een herzien bedrag of verrekening, en opmerkingen over de status (zoals "Zal betalen" of "Tegoed"). * **Sociaal-economisch:** De term "kramersdienst" wijst mogelijk op een organisatie voor ambulante handelaren (kramers), een beroepsgroep waarin veel Joodse Nederlanders werkzaam waren. * **Administratieve tekens:** De rode onderstrepingen en het doorhalen van namen (zoals J. Brand) duiden op actieve boekhoudkundige verwerking. De aantekening "Opbergen dekens" suggereert een link met materiële hulpverlening. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, zakelijk handschrift uit de vroege 20e eeuw (met de karakteristieke 'S' en 'J').

Archief 745 | 745-365 | Pagina 10 | 1941

Administratieve lijst van schulden.

* **Inhoud:** Het document betreft een overzicht van openstaande schulden van marktkooplieden ("kramenverhuurders") aan de Dienst Marktwezen. Er worden twee kolommen met bedragen gehanteerd: het totaalbedrag en een bedrag voor "vrije afrekening". * **Administratieve verwerking:** De vinkjes ($\checkmark$) achter de eerste kolom bedragen duiden op een controle of verificatie. De groene onderstrepingen bij specifieke namen (Brand, Jongbloed, Schols, Vos) wijzen waarschijnlijk op een verandering in status, zoals een (deel)betaling. * **Tijdslijn:** De lijst is opgesteld op of kort na 1 maart 1941. Op 4 maart is het document officieel gestempeld. Op 17 maart 1941 is er door een inspecteur genaamd "de Haar" een aantekening gemaakt over de "opbrengst", wat suggereert dat de gelden op die datum zijn geïnd of verwerkt.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 11 | 1941

Document

Het document betreft een financiële administratie van "kramersnummers". Dit is een term die verwijst naar marktkooplieden die een standplaatsnummer of vergunning huurden bij de gemeente, waarschijnlijk Amsterdam gezien de familienamen (zoals Schelvis). De lijst vergelijkt de huidige schuld (linker kolom) met de "schuld vorige afrekening" (rechter kolom). Er zijn verschillende administratieve handelingen zichtbaar: * De groene aantekening "**Insp.**" duidt op goedkeuring of inspectie door een inspecteur. * De diagonale tekst "**Opbergen de Heer**" is een instructie voor archivering, mogelijk gericht aan een specifieke ambtenaar of afdeling. * De paarse stempel van **11 MAART 1941** markeert de datum waarop het document officieel door de administratie is verwerkt.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 14 | 1941

Administratieve lijst van openstaande posten of schulden.

* **Inhoud:** Het document is een financiële overzichtslijst van marktkooplieden die huur verschuldigd waren voor hun kramen. De eerste kolom (groen onderstreept) toont de initiële schuld; de tweede kolom toont het bedrag na een "vrije afrekening" (mogelijk een minnelijke schikking of gedeeltelijke kwijtschelding). * **Annotaties:** De rode **X** bij J. Brand en de bijbehorende rode notitie onderaan wijzen op een specifieke casus die door een inspecteur moest worden afgehandeld. Bij L. Pikkers is sprake van een "tegoed", wat betekent dat deze persoon meer had betaald dan strikt noodzakelijk. * **Ambtelijke verwerking:** De opmerking "Opbergen" door de ambtenaar De Haan op 14 april 1941 markeert de afsluiting van dit administratieve proces voor het archief.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 16 | 1941

Administratieve lijst/kanttekening betreffende openstaande schulden.

Dit document is een debiteurenlijst van de gemeente Amsterdam (waarschijnlijk de afdeling Marktwezen). Het betreft "kramenverhuurders", wat in deze context kan slaan op marktkooplui die kramen huren of vergunninghouders die zelf kramen onderverhuren. De administratie is strikt: er wordt gedreigd met de zwaarste administratieve sanctie, namelijk het intrekken van de vergunning, indien schulden niet binnen drie dagen zijn voldaan. Specifieke aandacht gaat uit naar J. Brand, wiens dossier apart wordt aangestipt. De handgeschreven toevoegingen onderaan tonen aan dat de dreiging effect had; diverse personen hebben in de dagen na de sommatie (tussen 9 en 15 april) (deel)betalingen verricht.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 34 | 1941

Getypte officiële brief/betalingsherinnering (doorslag of stencil).

* **Inhoud:** De brief is een laatste waarschuwing aan een groep marktkooplieden die op 31 mei 1941 nog een schuld hadden uitstaan voor het plaatsen van kramen. De directeur van de betreffende dienst dreigt met het intrekken van de marktvergunning als er niet binnen vier dagen wordt betaald. * **Vorm:** Het is een circulair schrijven waarbij de specifieke bedragen en namen onderaan zijn toegevoegd. De bedragen variëren van een bescheiden 1,06 gulden tot 17,16 gulden. * **Locus:** De genoemde straten (Lindengracht, Albert Cuypstraat, Waterlooplein, Rapenburgerstraat) zijn bekende marktlocaties of straten in de buurt van markten in Amsterdam. De Rapenburgerstraat en het Waterlooplein lagen in het hart van de toenmalige Joodse buurt. * **Opvallend:** Meerdere namen op de lijst (zoals Schelvis, Van Gelder, Fleijsman) zijn veelvoorkomende namen binnen de Joodse gemeenschap van Amsterdam in die tijd.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 36 | 1941

Administratieve notitie/interne correspondentie van de Gemeente Amsterdam (Dienst van het Marktwezen).

Dit document is een administratieve vastlegging van betalingsachterstanden van marktkraamhouders in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het betreft specifiek de huur van kramen ("kramengeld"). Opvallend is de escalatie van de maatregelen: 1. **S. Abram en S. Schelvis** hebben hun schuld inmiddels voldaan (respectievelijk f 4.02 en f 3.50). 2. **J. Brand** blijft problematisch met een grotere schuld (f 10.62, waarvan een deel later betaald). Er wordt expliciet vermeld dat tegen hem "strenge maatregelen" genomen moeten worden. 3. **Sanctie:** Het document bevat een standaardtekst (of concept-brief) waarin gedreigd wordt met het intrekken van de marktvergunning als de schuld niet direct wordt vereffend. De tekst "Opbergen" door Inspecteur de Boer op 31-7-41 suggereert dat de kwestie op dat moment was afgehandeld of dat de betalingstoezegging van Brand was geaccepteerd.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 40 | 1941

Oproepingsbrief/Aanmaning.

* **Inhoud:** De brief is een sommatie aan drie marktkooplieden om te verschijnen op het hoofdkantoor van de marktdienst in verband met achterstallig "kraamengeld" (stageld). * **Toon:** De toon is ambtelijk en dwingend. Er wordt direct gedreigd met de zwaarste administratieve sanctie: het intrekken van de marktvergunning als de geadresseerden niet verschijnen. * **Locatie:** De afspraak vindt plaats op het hoofdkantoor aan de Jan van Galenstraat 14, de plek waar in 1934 de Centrale Markthallen werden geopend. * **Opmerkelijke details:** De handgeschreven notitie "Verzonden, 25/7" bevestigt dat de brief op de dag van datering is uitgegaan. Het feit dat drie verschillende personen in één brief (of kopie daarvan) worden genoemd, duidt op een gezamenlijke administratieve afhandeling van wanbetalers.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 57 | 1941

Administratief kasblad / overzicht van openstaande schulden en betalingen.

Dit document is een intern administratief overzicht van een organisatie die toezicht hield op de financiële verplichtingen van haar leden of ondergeschikten. De kern van het document betreft het innen van "schulden" en "provisie". * **Financiële structuur:** Er is sprake van wekelijkse toename van schulden (f 2.- tot f 2.25), wat suggereert dat het gaat om een doorlopende afbetaling of contributie. De bedragen zijn relatief klein, wat duidt op individuele heffingen. * **Terminologie:** Woorden als "Waarschuwing", "Oproepen", "Aflossing" en "Hoofdbureau" wijzen op een hiërarchische en streng gecontroleerde organisatie. * **Codering:** De letters in de linkermarge (X, U, ET, HT, MT, NW, etc.) fungeren vermoedelijk als codes voor specifieke districten, wijken of afdelingen. * **Mutaties:** De rode inkt en doorhalingen tonen aan dat dit een "levend" document was waarbij de status van de personen (bijv. Brand en Giphart) werd bijgewerkt zodra er betaald was.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 86 | 1941

Handgeschreven verklaring van verkoop.

Het document is een zakelijke overeenkomst waarbij J. Brand verklaart zijn marktstallen over te dragen aan G. Koudenburg. De stallen bevinden zich op drie bekende Amsterdamse marklocaties: de Lindengracht, de Westerstraat en de Noordermarkt. Een essentieel onderdeel van de koopovereenkomst is de bepaling dat de koper, G. Koudenburg, de "achterstallige schuld" op zich neemt en zal afbetalen. De overdracht is formeel vastgelegd op 7 januari 1941, met als ingangsdatum voor de nieuwe eigenaar 13 januari 1941. De verkoper, J. Brand, woonde ten tijde van schrijven in de 1e Anjeliersdwarsstraat 7 op de tweede verdieping (Amsterdam-Centrum).

Archief 745 | 745-365 | Pagina 87 | 1941

Doorslag van een verzendlijst/aanmaningsbrief (administratieve kopie).

Dit document is een collectieve aanmaning gericht aan verschillende marktkooplieden die hun stageld (marktgelden) voor de datum van 15 december 1941 niet hadden voldaan. Het document functioneert als een verzendlijst waarbij de standaardtekst van de brief bovenaan staat, gevolgd door de individuele debiteuren en de verschuldigde bedragen. De handgeschreven aantekeningen in de rechterkolom zijn cruciaal: deze zijn na 19 december toegevoegd door een administratief medewerker om aan te geven wanneer en hoe de bedragen alsnog zijn voldaan (vaak per kas of giro). Opvallend is dat de betalingen vaak hoger zijn dan het verschuldigde bedrag (bijv. f 10,- betalen voor een schuld van f 6,63), wat kan duiden op een voorschot of het vereffenen van meerdere termijnen tegelijk.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 96 | 1941

Officiële betalingsherinnering/aanmaning.

Dit document betreft een gestandaardiseerde aanmaning voor openstaande marktgelden. De directeur van de betreffende gemeentelijke dienst maant een groep marktkooplieden aan om binnen vier dagen hun schulden van 1 november 1941 te voldoen. Het dreigement is aanzienlijk: het intrekken van de marktvergunning, wat een direct einde aan de beroepsuitoefening zou betekenen. De handgeschreven aantekeningen en doorhalingen zijn administratieve sporen. Ze duiden erop dat de lijst actief werd gebruikt om bij te houden wie inmiddels had betaald of wiens dossier was afgerond. De bedragen variëren van $f$ 1,31 tot $f$ 10,17. De adressen (zoals Joden Houttuinen, Waterlooplein en Albert Cuypstraat) zijn typerende locaties voor de Amsterdamse markthandel.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 97 | 1941

Ambtsbrief / Aanmaning (afschrift).

Dit document is een standaard aanmaning voor de betaling van marktgeld (het recht om kramen te plaatsen). De toon is strikt: de ontvangers krijgen nog vier dagen om te betalen bij de kassier van de dienst, anders wordt gedreigd met het intrekken van de marktvergunning. Onderaan staat een lijst met personen naar wie deze brief is verzonden, inclusief hun adres en het verschuldigde bedrag. De doorhalingen bij S. Scholvis en F.A. van Wijk suggereren dat zij in de tussentijd hadden betaald of dat de brief om een andere reden voor hen niet meer relevant was. De handgeschreven notitie "Verzonden 8/11" toont aan dat de daadwerkelijke verzending een dag na de datering op de brief plaatsvond.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 102 | 1941

Officieel besluit / Beschikking van het College van Burgemeester en Wethouders.

Dit document betreft de intrekking van een specifieke vergunning van een marktkoopman genaamd J. Brand. * **De kern:** De heer Brand had sinds 1938 de gunst om zijn kramen op te zetten buiten de reguliere markttijden op vier Amsterdamse locaties (Westerstraat, Noordermarkt, Lindengracht en Mosplein). * **De aanleiding:** De vergunninghouder heeft structureel verzuimd het verschuldigde 'kramengeld' (staangeld) te betalen, ondanks eerdere waarschuwingen van de Dienst van het Marktwezen. * **Het besluit:** Het college besluit de extra faciliteit in te trekken voor drie van de vier locaties (de Westerstraat, Noordermarkt en Lindengracht worden expliciet genoemd in het besluit onderaan). * **Opvallend:** De handgeschreven krabbels rechtsboven duiden op de interne circulatie binnen de gemeentelijke diensten (Marktwezen, Directeur, Inspectie).

Archief 745 | 745-365 | Pagina 127 | 1941

Handgeschreven briefje/kennisgeving.

De brief is een korte, verontschuldigende mededeling betreffende een financiële achterstand. De afzender, J. Brand, geeft aan dat hij/zij aanstaande zaterdag ("Zaterdag a.s.") de "achterstalligen schuld" komt voldoen. De reden voor de vertraging is een tijdelijk geldgebrek ("even krap zat") gedurende de week, waardoor de betaling blijkbaar aan de aandacht is ontsnapt ("er geen erg in gehad"). Het handschrift is een vlot, hellend cursief dat typerend is voor het midden van de 20e eeuw. De toon is beleefd en respectvol (gebruik van "U" en "Mijnheer"). De spelling "achterstalligen" met de buigings-n wijst op een formele schrijfstijl die in 1941 nog gangbaar was.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 128 | 1941

Briefkaart (postkaart) met postzegel en diverse stempels.

Het betreft de adreszijde van een correspondentiekaart gericht aan een gemeentelijke instantie in Amsterdam. De kaart is geschreven in een duidelijk, vlot cursief handschrift. Opvallend zijn de grote gestempelde nummers aan de linkerzijde ("No 85 / 8 / 1"). Deze zijn waarschijnlijk bij binnenkomst geplaatst door de administratie van het Marktwezen voor archivering of registratie in een postboek. De Jan van Galenstraat 14 was het adres van de Centrale Markthallen, waar de directie en inspectie van het Amsterdamse marktwezen waren gehuisvest. De postzegel met de vliegende duif (ontwerp Pyke Koch) was het standaardtarief voor briefkaarten in die periode.

Archief 745 | 745-365 | Pagina 191 | 1941

Briefkaart (postkaart), voorzijde.

* **Administratieve verwerking:** De grote paarse stempels bovenaan ("Nº 85/23/1" en "M 1041") duiden op een systematische archivering door de ontvangende instantie (het Marktwezen). De handgeschreven toevoeging "12/11" is waarschijnlijk de datum van ontvangst of behandeling, één dag na de verzending. * **Adresgegevens:** De Jan van Galenstraat 14 was het adres van de Centrale Markthallen in Amsterdam, waar het bureau van de Inspecteur van het Marktwezen gevestigd was. De afzender woonde in de Houtrijkstraat in de Spaarndammerbuurt. * **Handschrift:** Het betreft een net, enigszins formeel handschrift in zwarte inkt, passend bij officiële correspondentie uit die tijd.

Archief 745 | 745-393 | Pagina 1 | 1942

Brief (handgeschreven)

Het document is een zakelijke correspondentie van een Amsterdamse marktkoopman aan het Kantoor Marktwezen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de brief is het opzeggen van een vaste standplaats op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord. De schrijver voert twee redenen aan voor het verzuim en de uiteindelijke opzegging: 1. **Weersomstandigheden:** Door de "strengen winter" verkoos de koopman markten met meer beschutting. 2. **Logistieke zwaarte:** Het verplaatsen van een "dichte stal" (een overdekte of zware marktkraam) van de Albert Cuypmarkt naar het Mosplein was fysiek of financieel te belastend ("te bezwaarlijk"). De brief is zeer beleefd van toon en eindigt met de afhandeling van openstaande schulden: de betaling van 15 cent marktgeld voor één dag en het inleveren van de legitimatiekaart, wat nodig was voor het beëindigen van de officiële standplaatsvergunning.

Archief 745 | 745-392 | Pagina 292 | 1942

Document

* **Fysieke kenmerken:** Het betreft een doorslag op dun, grijsachtig papier. De tekst is getypt, met uitzondering van enkele ambtelijke aantekeningen in potlood of inkt. De staat van het document is redelijk, hoewel de randen lichte slijtage vertonen. * **Inhoud:** De brief is een dwingende mededeling aan een groep marktkooplieden. De vaste stallenzetter (iemand die tegen betaling kramen opbouwt en afbreekt) voor de markt op het Mosplein stopt ermee. Omdat er geen vervanger is gevonden, moeten de kooplieden per direct (binnen twee dagen) zelf voor hun kramen en transport zorgen. * **Administratieve details:** De lijst met geadresseerden is zeer gedetailleerd en bevat namen en woonadressen. Opvallend is dat de kooplieden uit de hele stad (en zelfs daarbuiten) komen om op de markt in Amsterdam-Noord te staan. De toevoegingen 'hs' (huis/begane grond), 'I', 'II', en 'III' verwijzen naar de verdiepingen.

Archief 745 | 745-392 | Pagina 300 | 1942

Ambtsbrief / Dienstmededeling.

* **Inhoud:** De brief betreft een verzoek tot intrekking van een specifieke marktvergunning. De heer J. Brand, werkzaam als 'stallenzetter', geeft aan dat hij niet langer gebruik wil maken van zijn recht om buiten de reguliere markttijden kramen op te zetten op het Mosplein. * **Formulering:** Het taalgebruik is uiterst formeel en ambtelijk ("heb ik de eer U te berichten", "mitsdien", "beleefd te verzoeken"), passend bij de bestuurlijke etiquette van die tijd. * **Juridische verwijzingen:** Er wordt verwezen naar eerdere besluitvorming (beschikkingen) van het College van Burgemeester en Wethouders uit 1938 en een wijziging uit begin 1941. De afkorting "L.M." in de nummers staat vermoedelijk voor 'Levensmiddelen'.

Archief 745 | 745-392 | Pagina 303 | 1942

Ambtelijke notitie / intern memorandum.

Het document is een ambtelijk voorstel tot het intrekken van een marktvergunning. De heer J. Brand, woonachtig in de Amsterdamse Jordaan (Egelantiersstraat), heeft mondeling aangegeven zijn recht om vóór de officiële markttijd kramen te plaatsen op het Maasplein niet langer te willen gebruiken. De ambtenaar (Smit) adviseert op basis van deze verklaring de vergunning officieel in te trekken ("m.i." staat voor *mijns inziens*). Het advies is gedateerd op 8 april 1942 en vijf dagen later, op 13 april 1942, formeel geaccordeerd ("acc.") door een superieur. Onderaan het document wordt verwezen naar de oorspronkelijke vergunning van Burgemeester en Wethouders (B.W.) uit 1938, wat aangeeft dat Brand de vergunning al enkele jaren in bezit had.

Archief 745 | 745-392 | Pagina 304 | 1942

Officieel afschrift van een besluit van de Burgemeester van Amsterdam.

Dit document is een administratieve intrekking van een marktvergunning tijdens de Tweede Wereldoorlog. Enkele belangrijke observaties: 1. **Bestuurlijke wijziging:** In de aanhef is het woord "WETHOUDERS" met X-tekens doorgestreept. Dit is een direct gevolg van de Duitse bezettingspolitiek. In 1941 werd het leidersbeginsel ingevoerd, waarbij de gemeenteraden en het college van B&W werden ontbonden. De burgemeester kreeg de volledige beslissingsbevoegdheid, waardoor de vermelding van wethouders formeel onjuist was geworden. 2. **De betrokkene:** Het betreft J. Brand, woonachtig aan de Egelantiersstraat 166-II in de Jordaan. Hij had sinds 1938 een speciale vergunning om buiten de reguliere markttijden kramen te plaatsen op de markt aan het Mosplein (Amsterdam-Noord). 3. **Reden van intrekking:** De vergunning wordt ingetrokken omdat de houder er geen gebruik meer van maakt. Hoewel de reden niet expliciet wordt genoemd, valt de datum (april 1942) midden in de periode van verscherpte anti-Joodse maatregelen en economische ontwrichting door de bezetting. Veel marktkooplieden moesten in deze periode noodgedwongen hun nering staken. 4. **Ondertekening:** Het document is ondertekend door Edward Voûte, de door de bezetter benoemde burgemeester van Amsterdam, en gemeentesecretaris J.F. Franken. De namen zijn gestempeld, wat gebruikelijk was voor afschriften.

Archief 745 | 745-392 | Pagina 305 | 1942

Officieel afschrift van een besluit van de Burgemeester van Amsterdam.

Dit document is een administratief besluit waarin een marktvergunning formeel wordt ingetrokken. De vergunning was in 1938 verleend aan J. Brand voor het plaatsen van kramen op het Mosplein (Amsterdam-Noord) buiten de reguliere markttijden. **Opvallende kenmerken:** 1. **Bestuurlijke wijziging:** In de aanhef is "EN WETHOUDERS" met de typemachine doorgestreept. Dit is een direct gevolg van de Duitse bezettingspolitiek. Per 1 september 1941 werden de gemeenteraden en de colleges van burgemeester en wethouders in Nederland buiten werking gesteld. De burgemeester kreeg volgens het 'leidersbeginsel' de volledige beslissingsbevoegdheid. 2. **Personalia:** De vergunninghouder, J. Brand, woonde in de Egelantiersstraat in de Jordaan. 3. **Reden van intrekking:** Er wordt gesteld dat de houder "geen verder gebruik maakt" van de vergunning. Hoewel de tekst neutraal klinkt, moet dit gezien worden in het licht van de tijd (april 1942).

Archieflijst-vermeldingen

Archief 745 | 745-339 | Pagina 4 | 1940

Administratief financieel overzicht (schuldenlijst).

#2 J. Brand
overzichtslijst handschrift onder 80% 68%

| J. Brand | 21. 60 [rood onderstreept] | (23.22) |

Archief 745 | 745-339 | Pagina 6 | 1940

Administratief financieel overzicht / lijst van schulden.

#2 J. Brand
overzichtslijst gedrukt 68%

| J. Brand | . 24.02 | 25.19 |

Archief 745 | 745-339 | Pagina 23 | 1940

Administratief overzicht / Schuldenlijst.

#3 J. Brand
overzichtslijst handschrift onder 80% 68%

| J. Brand | **21.93** [rood onderstreept] | 25.96 |

Archief 745 | 745-365 | Pagina 10 | 1941

Administratieve lijst van schulden.

#3 J. Brand
administratieve lijst handschrift onder 80% 68%

| J. Brand | 2.60 $\checkmark$ [onderstreept in groen] | 1.64 |

Koopliedenlijsten

Bron: 745-339.md | 1940

Onbekend

Bron: 745-339.md | 1940

Onbekend

Bron: 745-339.md | 1940

Uilenburg

Bron: 745-339.md | 1940

Waterlooplein — standplaats [dubbele rode onderstreping]

[dubbele rode onderstreping] Overig
Bron: 745-365.md | 1941

Onbekend

Bron: 745-365.md | 1941

Onbekend

Relevante Archieffragmenten

Archief 745 | 745-392 | Pagina 306 | 1942

# TRANSCRIPTIE G Hiermede heb ik de eer U te be- richten, dat de stallenruiter J. Brands, Eglantiersstraat 166 II heeft mede- gedeeld, dat hij van de hem verleende vergunning ~~tot het plaatsen van kramen~~ ~~op de markt~~ om op een anderen dan voor de markt bestemden tijd kramen op te zetten of te hebben op de markt Mosplein, (~~zie beschikking van B&W d.d. 22 Jan 1941~~ ~~no.~~ 29 Nov. 1930 no...

Relevantie: 81% ** j. brands (stallenruiter), d.d." (ondertekenaar/opsteller).
Archief 745 | 745-338 | Pagina 450 | 1940

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve notitie betreffende een schuldenlast. * **Referentienummer:** № 85/33/1 M. 1940 1/5 (linksboven), 261 (rechtsboven). * **Datering:** April en mei 1940. * **Betrokken persoon:** J. Brand, wonende aan de 1e Anjelier dw. straat 7 I (Amsterdam). * **Taal:** Nederlands.

Relevantie: 80%
Archief 745 | 745-392 | Pagina 183 | 1942

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven briefje / correspondentie. * **Afzender:** J. Brand. * **Ontvanger:** Mijnheer Ter Haar. * **Adres afzender:** Egelantiersstraat 166 III A (Amsterdam). * **Datum genoemd:** Maandag 19 januari (jaartal niet vermeld). * **Onderwerp:** Verzoek om uitstel van betaling voor een openstaande schuld.

Relevantie: 80% ** j. brand., ** mijnheer ter haar., ** egelantiersstraat 166 iii a (amsterdam).
Archief 745 | 745-338 | Pagina 458 | 1940

# TRANSCRIPTIE DV. 25 Juni 1940. Verzonden aan: J.J. Brand, 1e Anjeliersdwarsstraat 7 I, (No.85/37/2 M.) L.M. Geerling, Albert Cuypstraat 143, (No.85/37/3 M.). Hiermede verzoek ik U zich één dezer dagen ten Hoofdkantore van mijn dienst te willen vervoegen. De Directeur,

Relevantie: 80% ** de directeur (vermoedelijk van een amsterdamse gemeentelijke dienst).
Archief 745 | 745-365 | Pagina 193 | 1941

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven briefje/notitie. * **Afzender:** Jan Brand. * **Geadresseerde:** Mynheer Ter Haar. * **Datering:** Onbekend (vermoedelijk laat-19e of vroeg-20e eeuw op basis van taalgebruik en handschrift). * **Onderwerp:** Verzoek om uitstel van betaling wegens tijdelijke werkloosheid.

Relevantie: 80% ** jan brand.