Dienstbrief van de Gemeente Amsterdam. 1 juli 1940. Marktwezen Amsterdam (Directeur). Den Heer Stadsingenieur, Raadhuis, Amsterdam. MARKTWEZEN AMSTERDAM S/HG.

TELEFOONNUMMER 85151
VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN

No. 98/7/1 M.
BIJLAGE 1
ONDERWERP:
Vergoeding gebruik objecten Centrale Markt door Duitsche Etappe-dienst.

AMSTERDAM (W.) 1 Juli 1940.
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN den Heer Stadsingenieur,
Raadhuis,
A l h i e r .

[Handgeschreven in linkerkantlijn:]
S.I. moet hiervoor ook een separate rekening worden ingediend?
[Pijl wijzend naar de tekst over de telefoonkosten]

[Handgeschreven lager in kantlijn:]
Hr Best.
?
Komt bij algemeene regeling aan de orde.

[Hoofdtekst:]
Ingevolge afspraak heb ik de eer U in bijlage dezes een declaratie te zenden, vermeldende de kosten, verband houdende met de aanwezigheid van troepen van den Duitschen Etappe-dienst op de Centrale Markt.

Ten behoeve van dezen dienst zijn twee telefoonverbindingen gemaakt, waarvan één direct op de stad en de ander via het tableau der Centrale Markt.

De aansluitingskosten e.d. zoomede de gesprekken op eerstgenoemde lijn worden direct door de Gemeente-Telefoon aan U gedeclareerd. De gesprekken op laatstgenoemde lijn hebben over tableau geloopen en het aantal daarvan is daarom niet op te geven; het is vermoedelijk niet van veel beteekenis.

Verder heeft de Etappe-dienst gebruik gemaakt van de sorteerloods en een deel der emballageloods op de Centrale Markt, welke beide behooren tot de objecten welke aan de N.V. Nederlandsche Veiling zijn verpacht en van de Cantine Zuid behoorende tot de aan de N.V. Marcanti verpachte objecten.

De directeur der N.V. Nederlandsche Veiling meent, dat zijn N.V. als vergoeding een bedrag van f 25,- per dag toekomt. De ten deze aan die N.V. en aan de N.V. Marcanti toekomende vergoeding is wellicht beter te schatten door den dienst der Publieke Werken aan de hand van wat voor andere objecten voor hetzelfde doel wordt vergoed.

Wellicht geeft deze schatting ook aanleiding tot wijziging van het voor de kantoren gedeclareerde bedrag van f 4,- per week.

De Directeur,
[Handtekening]

A.Z. MODEL NO. 8. 10.000-9-'39-526.

--- * Kernboodschap: De brief betreft de financiële afwikkeling van vorderingen door de Duitse bezetter op de Centrale Markt in Amsterdam. Het gaat specifiek om telefoonkosten en de huurvergoeding voor loodsen en een kantine die in gebruik zijn genomen door de Etappe-dienst.
* Bureaucratische afhandeling: Er is een duidelijke spanning zichtbaar tussen de private pachters (zoals de N.V. Nederlandsche Veiling en Marcanti) die gecompenseerd willen worden, en de gemeentelijke diensten die proberen een standaardtarief te bepalen.
* Marginalia: De handgeschreven notities zijn cruciaal. Ze tonen de interne twijfel: moet er een aparte rekening komen, of valt dit onder een "algemeene regeling"? Dit wijst erop dat de gemeente in juli 1940 nog zoekende was naar de juiste administratieve procedures voor de omgang met bezettingskosten.
* Terminologie: Het gebruik van termen als "Etappe-dienst" (logistieke eenheden van de Wehrmacht) en de vermelding van "tableau" (een handmatige telefooncentrale) zijn typerend voor de periode.

--- * Historische periode: Deze brief is geschreven op 1 juli 1940, slechts zes weken na de Nederlandse capitulatie. De bezetting is in de "normalisatiefase" beland, waarbij de Duitse aanwezigheid in het straatbeeld en in de economische infrastructuur (zoals de voedselmarkt) een administratief feit wordt.
* Locatie: De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat (het huidige Food Center Amsterdam) was strategisch van groot belang voor de voedselvoorziening van de stad en de Duitse troepen.
* Betekenis: Documenten als deze vormen de 'papieren neerslag' van de bezetting. Het laat zien dat de bezetting niet alleen uit strijd bestond, maar ook uit een complexe, soms bijna banale administratieve werkelijkheid waarbij rekeningen voor telefoontjes en loodshuur heen en weer werden gestuurd tussen de bezetter, de gemeente en private bedrijven.