Ambtelijke brief/memorandum. 12 september 1940. Onbekend (waarschijnlijk een gemeentelijk ambtenaar of afdelingshoofd). [Linksboven:]
VP/HG.

99/5/2 M.

[Handgeschreven:]
extra

[Rechtsboven:]
12 September 1940.

[Onderwerp, links:]
Vaststelling monopolierechten
verschuldigd door N.V. Service
voor tweede kalenderhalfjaar
1940.

[Adres, rechts:]
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

[Tekst:]
Blijkens de missive van Burgemeester en Wethouders d.d. 21 November 1939 (No.705 L.M.1938) is aan de N.V. Service, Zaagmolenstraat 15, toegestaan tot nader order een beperkte uitvoering te geven aan de met haar gesloten overeenkomst, behoorende bij het besluit van Burgemeester en Wethouders d.d. 25 Augustus 1939 (No.705 L.M.1938). Blijkens deze overeenkomst betaalt de voornoemde naamlooze vennootschap wegens de exploitatie van een benzine service-station op de Centrale Markt aan grondhuur een bedrag van f 400,- 's jaars, terwijl zij bovendien aan monopolierechten een wisselend bedrag verschuldigd is, dat voor het eerste kalenderhalfjaar van 1940 aanvankelijk f 200,- heeft bedragen, doch dat bij besluit van Burgemeester en Wethouders d.d. 15 Maart 1940 (No.274 L.M.1940) in verband met de plaatsing van een dieselpomp, met f 50,- voor de toen nog resteerende drie maanden van het kalenderhalfjaar is verhoogd.

In bijlage dezes heb ik de eer U te doen toekomen twee door de voornoemde N.V. ingediende kwartaal-balansen per 31 Maart en per 30 Juni 1940, benevens een afschrift van een op 24 Augustus jl. door haar aan mij gerichten brief.

Ingevolge de voorwaarden, vervat in den op 2 October 1939 door de voornoemde N.V. aan Burgemeester en Wethouders gerichten brief, welke voorwaarden als basis voor de beperkte uitvoering van de overeenkomst zijn aanvaard, zal halfjaarlijks, op grond van de verkregen bedrijfsresultaten en met inachtneming van een redelijk loonende exploitatie, door beide partijen, in onderling overleg, worden bepaald of het verschuldigde bedrag aan monopolierechten behoort te worden verhoogd of moet worden verlaagd. De N.V. Service verzoekt thans om voor het tweede kalenderhalfjaar van 1940 de monopolierechten niet te behoeven te betalen, zulks op grond van de tot nu toe verkregen bedrijfsresultaten. Inwilliging van dit verzoek lijkt mij billijk, waarbij ik in aanmerking neem, dat reeds een drastische vermindering van benzine-verbruik is ingetreden, waardoor de toestand van de N.V. Service in het loopende halfjaar zeker niet gunstig kan worden beoordeeld. * Kern van de zaak: De N.V. Service exploiteert een tankstation op de Centrale Markt (waarschijnlijk Amsterdam, gezien de straatnaam Zaagmolenstraat). Het bedrijf vraagt om kwijtschelding van de 'monopolierechten' voor de tweede helft van 1940.
* Financiële details: De vaste grondhuur bedraagt 400 gulden per jaar. De variabele monopolierechten waren voor de eerste helft van 1940 vastgesteld op 200 gulden, later verhoogd met 50 gulden vanwege een nieuwe dieselpomp.
* Argumentatie: De schrijver van de brief adviseert de wethouder om akkoord te gaan met het verzoek van het bedrijf. De belangrijkste reden is de "drastische vermindering van benzine-verbruik".
* Terminologie: "Monopolierechten" verwijst hier naar een vergoeding die een bedrijf aan de gemeente betaalt voor het exclusieve recht om een bepaalde dienst (in dit geval brandstofverkoop) op een specifieke gemeentelijke locatie uit te oefenen. Dit document is geschreven exact vier maanden na de Duitse inval in Nederland (mei 1940). De context van de vroege bezetting is cruciaal voor het begrijpen van de tekst.

1. Brandstofschaarste: Direct na de bezetting werd benzine gerantsoeneerd en was het voor particulieren vrijwel onmogelijk om nog brandstof te verkrijgen. Dit verklaart de "drastische vermindering" waar de brief over spreekt.
2. Centrale Markt: De locatie op de Centrale Markt (nu het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was een vitaal logistiek punt voor de voedselvoorziening. De "Wethouder voor de Levensmiddelen" was verantwoordelijk voor de distributie van schaarse goederen.
3. Administratieve continuïteit: Het document laat zien dat het gemeentelijk apparaat in de eerste maanden van de bezetting nog grotendeels op de vooroorlogse wijze functioneerde en lopende contracten probeerde af te wikkelen binnen de nieuwe, moeilijke economische realiteit.