Getypte mededeling of circulair (pagina 3). Omstreeks augustus/september 1940 (gebaseerd op tekstuele verwijzingen naar de Staatscourant van 23 augustus en de maand oktober). -3-

Artsen, tandartsen en veeartsen kunnen, onder vertoon van hun stamkaart en een bewijs, dat zij praktijk uitoefenen, een extra rantsoen van 200 % zeep bij den Distributiedienst verkrijgen.

Hars, gom en terpentijn zijn aangewezen als distributiegoederen in den zin van art. 4 van de Distributiewet-1939.

Aardolieproducten.

Asfalt- en minerale-wasbeschikkingen. In de Staatscourant van 23 Augustus zijn opgenomen de Asfaltbeschikking 1940 no.1 en de Minerale-wasbeschikking 1940 no.1.
Daarin wordt bepaald dat het zonder schriftelijke vergunning van den directeur van het Rijksbureau voor Aardolieproducten te 's-Gravenhage verboden is asfaltbitumen, natuurasfalt en/of mengsels en minerale was te verkoopen en/of af te leveren. Vergunningen worden slechts verleend aan bij het Rijksbureau voor Aardolieproducten ingeschreven ondernemingen.
Binnen 4 dagen na den dag van de afkondiging der beschikkingen moeten de bestaande ondernemingen een inschrijvingsformulier bij het rijksbureau aanvragen, dat binnen 4 dagen na ontvangst moet worden teruggezonden. Aan het rijksbureau moet mededeeling worden gedaan van de hoeveelheid asfaltbitumen, natuurasfalt en mengsels en minerale was, welke zij van 1 Augustus 1938 tot en met 31 Juli jl. hebben afgeleverd, welke hoeveelheden zij voorhanden of in voorraad hebben met ingang van den dag van afkondiging der beschikking en voorhanden of in voorraad hebben op nader door den directeur te bepalen tijdstippen.
Met betrekking tot het voorhanden of in voorraad hebben, het gebruik, verbruik, de be- of verwerking van bovengenoemde stoffen kunnen nadere voorschriften worden gegeven.
Voor verdere bijzonderheden zie men de Staatscourant.

Petroleum. In verband met de snel slinkende voorraden, worden door het Rijksbureau voor Aardolieproducten steeds verder ingaande beperkingsmaatregelen genomen. Voor verwarmingsdoeleinden van woonruimten zal in de wintermaanden geen petroleum beschikbaar worden gesteld. Ook wordt geen olie meer beschikbaar gesteld voor de binnenscheepvaart.
Aan de Hoofden van Diensten en Bedrijven wordt hierbij nogmaals gewezen op de noodzakelijkheid de uiterste zuinigheid te betrachten. Het is uitgesloten, dat voor October dezelfde hoeveelheden als voor September toegewezen zullen kunnen worden.

De Motorbrandstofbeschikking 1940 No.1 is aangevuld met een bepaling, dat verbruikers, die over een aftapinrichting voor eigen verbruik beschikken, verplicht zijn zich, op een daartoe nader vast te stellen formulier bij het bedoelde Rijksbureau te doen inschrijven.
Gaarne zal ik nu reeds vernemen, welke Diensten of Bedrijven over zulk een inrichting beschikken, opdat de noodige formulieren kunnen worden aangevraagd.

Rijksbureau voor verwerkende industrieën.

Ingesteld zijn de secties: Keramische industrie en Grafische industrie.

Kaarsen.

De aflevering van dit artikel aan den handel is stopgezet. De fabrieken in Gouda zijn omgeschakeld op het fabriceeren van artikelen voor Overheidsinstanties.

Prijsverhooging importartikelen.

De secretaris-generaal, wnd. hoofd van het Departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart vestigt er de aandacht op, dat ingevolge de prijzenbeschikking 1940 no.1, prijsverhooging van ingevoerde artikelen zonder speciale toestemming niet is toegestaan.
Met het oog op een snelle afdoening der desbetreffende aanvragen zijn de directeuren der rijksbureaux voor de nijverheid, bij wie alle verzoeken om prijsverhooging * Toestand van schaarste: Het document ademt een sfeer van acute schaarste. Vooral op het gebied van brandstoffen (petroleum, olie) worden draconische maatregelen aangekondigd, zoals het volledig stopzetten van petroleum voor woningverwarming en binnenscheepvaart.
* Administratieve controle: Er is sprake van een fijnmazig systeem van vergunningen en registraties. Bedrijven moeten binnen zeer korte termijn (4 dagen) hun voorraden en historische afzet (van 1938 tot 1940) rapporteren. Dit diende om hamsteren te voorkomen en een centrale verdeling mogelijk te maken.
* Prioritering: Medische professionals krijgen voorrang bij zeepdistributie, wat het belang van hygiëne in de publieke gezondheidszorg onderstreept. Tegelijkertijd wordt de productie van luxe- of consumentengoederen (zoals kaarsen voor de handel) opgeofferd ten gunste van de overheid ("Overheidsinstanties").
* Prijsbeheersing: Om inflatie door schaarste tegen te gaan, werd een strikt verbod op eigenmachtige prijsverhogingen voor importproducten ingesteld. Dit document stamt uit de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland (mei 1940 - mei 1945). Hoewel de Distributiewet al uit 1939 stamde (als voorbereiding op de oorlogsdreiging), intensiveerde de bezetter de controle op de economie onmiddellijk na de inval.

De "Rijksbureaus" die in de tekst worden genoemd, waren zogenaamde Crisisinstellingen. Zij hadden de taak om de schaarse grondstoffen te verdelen over de industrie. De vermelding van Gouda is significant; de Goudse kaarsenfabrieken waren wereldberoemd, maar moesten nu hun productie staken voor de vrije markt. De brandstoftekorten waren deels het gevolg van de Britse blokkade en deels doordat de Duitsers grote hoeveelheden Nederlandse voorraden opeisten voor hun eigen oorlogsmachine. De waarschuwing dat de toewijzingen voor oktober lager zullen zijn dan die voor september, is een voorbode van de steeds nijpender wordende tekorten die Nederland gedurende de oorlogsjaren zouden teisteren.