Officiële circulaire / Mededeling (Mededeeling No. 3). 11 september 1940. № 100 / 3 / 3 M. 1940

Gemeentelijk Materialenbureau Amsterdam, 11 September 1940.
Oudezijds Achterburgwal 213 Telefoon 43130, toestellen 483, 563 en 569.

Mededeeling No. 3.

Prijsverhoogingen. Het is mij gebleken, dat ondanks herhaalde waarschuwingen, nog vele belanghebbenden er geen rekening mede houden, dat het NIET GEOORLOOFD is prijzen te verhoogen boven de wettelijk daarvoor gestelde normen, d.w.z. dat als regel de prijzen niet mogen liggen boven die, welke op 9 Mei 1940 golden. Een ieder is dus in OVERTREDING, die prijzen berekent, dan wel prijzen betaalt, welke liggen boven dit prijspeil.
Ook prijsverhoogingen in gecamoufleerde vorm door veranderingen in sortiment, kleine wijzigingen in het artikel enz., vallen onder dit verbod.
Overtreding kan buiten strafrechtelijke vervolging ook zeer ernstige gevolgen voor een bedrijf hebben, doordat b.v. krachtens de Distributiewet verleende dispensaties worden ingetrokken resp. vergunningen niet worden verleend.
Verder wordt door mij gewezen op het feit, dat men zich blootstelt aan de mogelijkheid, dat bij overtreding of bij weigering van verkoop tegen de vastgestelde prijzen, bepaalde voorraden in bezit worden genomen op grond van de Prijsopdrijvings- en Hamsterwet.
Prijsverhoogingen, welke niet door het Departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart zijn goedgekeurd, mogen onder geen beding worden getolereerd.

Rijksbureau voor Hout. Door het Rijksbureau voor Hout is toewijzing geschied voor 10.000/12.000 standaards vurenhout, te betrekken uit Zweden. De pogingen om met Slowakije op compensatiebasis vurenhout af te sluiten, hebben tot nu toe geen resultaat gehad.
Door Finland zal 3.000.000 R.M. hout naar Nederland en België worden verscheept. De betaling zal geschieden via de Duitsche clearing.

Rijksbureau voor Chemische Producten. Zeepdistributie. Van het Rijksbureau is bericht ontvangen, dat geen zeep beschikbaar zal worden gesteld voor het gebruik op kantoren, laboratoria, scholen, musea, enz.
Ook voor het wasschen van handdoeken, enz. voor genoemde instellingen wordt geen zeep verstrekt.
Bij besluit van Burgemeester en Wethouders van Amsterdam van 10 September l.l. zijn de bij Diensten en Bedrijven aanwezige voorraden harde zeep geblokkeerd en mag daarover alleen met toestemming van het Materialenbureau beschikt worden.

Oliën en vetten voor technische doeleinden. De afdeeling Margarine, vetten en oliën van de Nederlandsche Zuivelcentrale deelt o.a. het volgende mede:
Met ingang van 7 September j.l. geldt de volgende regeling ten aanzien van oliën en vetten voor technische doeleinden en van vetzuren.
Aanvragen om toewijzingen, ongeacht voor welk product, moeten uitsluitend door de verwerkende bedrijven worden ingediend. Deze verwerkende bedrijven moeten toewijzingen aanvragen voor hoeveelheden, benodigd voor direct gebruik gedurende de toewijzingsperiode van 4 weken (de derde toewijzingsperiode eindigt 5 October 1940). Bij deze aanvragen dient steeds te worden vermeld, voor welk doel de betreffende partij zal worden verwerkt.
N.B. De reeds ontvangen aanvragen, ingediend overeenkomstig de oude regeling, zullen nog worden afgehandeld. * Toon en taal: De tekst is formeel en gebiedend. Het gebruik van kapitalen en onderstrepingen ("NIET GEOORLOOFD", "OVERTREDING") benadrukt de ernst van de regels.
* Economische controle: Het document illustreert de stringente controle op de economie. Er is sprake van een prijsstop (gefixeerd op de situatie van vóór de inval op 10 mei 1940), distributieregelingen en sancties zoals inbeslagname op basis van de "Prijsopdrijvings- en Hamsterwet".
* Schaarste: De onderwerpen (hout, zeep, oliën/vetten) wijzen op de beginnende schaarste aan grondstoffen en consumentengoederen. Opmerkelijk is de uitsluiting van kantoren en scholen van de zeepdistributie, wat duidt op een prioritering van de industrie of de strijdkrachten boven de civiele hygiëne.
* Internationale handel: Het segment over hout toont de verschuiving in handelsbetrekkingen; handel met Zweden en Finland vindt nog plaats, maar de financiële afwikkeling moet via de "Duitsche clearing", wat de economische integratie met nazi-Duitsland bevestigt. Dit document stamt uit september 1940, slechts vier maanden na de Duitse inval in Nederland. De Nederlandse bureaucratie en de door de bezetter ingestelde of aangepaste "Rijksbureaus" waren op dat moment al volop bezig met het inrichten van een oorlogseconomie. De referentie naar de prijzen van 9 mei 1940 is cruciaal: dit was de laatste dag van de Nederlandse neutraliteit. Door deze datum als ijkpunt te nemen, probeerde de administratie de inflatie en oorlogswinstmakerij die vaak gepaard gaat met bezetting, in de kiem te smoren. Het Gemeentelijk Materialenbureau Amsterdam fungeerde hierbij als lokaal uitvoeringsorgaan van het landelijke distributie- en prijsbeleid. N.B. De Rijksbureau